Yor-bukh fun Yidishn yishev in Argenṭine · 1945-01-01 · 1945-1946 · p. Seite 17

יצחה סאפלאו נאואן הױע (צום פופציקםטן יארטאג נאך, זיץ טױט> װער קען פארשטײן די װעגן פון דער השנחה! אן אומגיציק איז געשען. דער אײן אײנציקער זון, פון אײגעם פון די ר״כםטע 5״ט אין אײראפע, איז געשטארבן אין די םאמע ביציענדע יארן. א בן יחיד, װאם איז געװען דער אידעאל בײ די עלטערן, װעילבער האט גערארפט ז״ן דער נאכפאצגער, דער שפינער פון דער קײט פון א יחוםדיקע משפחה, ער איז געװען דער אור-א״ניק? פון באראן ױםה הירש. א״ניקא פון יעקב און זון פון משה ביאראן הירש, דער ױרש םון א םך ר״כטימער, איז אװעק ױנג, — קוים 30 יאר אלט, — םון דער װע5ט. מיר פשוטע מענטשן, האבן נישט געקענט באטראכטן די דאזיקע טראגישע געשע- עניש, װי נאר א?ס א גרויםן אומג^יק. די װעגן פון דער השגחה זײנען םאר אונדז מיםטעריעז, מיט אונדזערע פלײשיקע אויגן זײנען מיר נישט אימשטאנד ארײנצוב^יקן אין די גױאנסן פון דער געשיכטע. די פאםי־ רונגען ק״ט^ען און בינדן זיך, די צײט ברענגט ארוים פאקטן, און אויפן?ײװגט םון דער געשיכטע איפן עפיזאדן, און מיר דערזעען — אויב מיר קענען דערזען — אז װאם עם געשעט, האט זײן םארװאם. װי גרוים זײנען די ווערטער םון די חכמים װאם האבן געזאגט ״:ל מה דעביד רחמנא 5טב עביד״, אא װאם דער דערבארעמדיקער טוט, טוט ער דאם צום גוטן. און װער נאך װי מיר, האבן די מעג^עכקײט צו אנערקענען דעם אמת פון דער דאזיקער םיאאזאפיע. מיר, צענדי^יקער טויזנטער פאטי^יעם, װאם ^עבן און געניםן פון ^עבן א דאנק יענעם ׳אײנצצנעם גרויםן פאמייציען-אומגיציק, און אויך דאם גײע ילאנד אין װע^כן אונדזערע עלטערן האבן אײנגעװאנרערט, געניםט םון דעם פ5ײם, אינטע^יגענץ און ארבעטם-זאמקײט פון די אײנװאנ־ דערער. אין וכות פון אט יענער םיבה, װאם איז געװען מאמענטאי^ טראגיש, און בארויערונגם- װערט אצם א גרויםער אומג^יק. אין יאר 1831 איז באראן משה הירש געבוירן געװארן. ער יאיז געקומען אין א ר״כער הײם מיט א פארטיקן אריםטאקראטישן טיטוצ, ער האט באקומען א םאי^ירע בי^דונג, די מוטער האט זיך פיא באשעפטיקט מיט זײן ײדישער דערציאונג, פון זײן פריםטער ױגנט — 17 —