Yor-bukh fun Yidishn yishev in Argenṭine · 1945-01-01 · 1945-1946 · p. Seite 8

יאר-בוך פ ו ן יידישן ישוב אי; ארגענטינע בערל גרינבערג םעגיאריטא אםתרס שבתדירןע ליכטלעך — א דערצײאונג װעגן א ײדיש מײדל, װאם אלע אירע שװעםטער האבן ׳טוין געהאט חתונה נעהאט מיט קריםטלעבע מענער און ז״ לעבן גליקלעך, נאר זי, אםתר, װיל נישט חתונה האבן, ביז זי װעט געפינען א פאםיקן חתן און אין איר, אין אםתרן װאכט אויףי דער רעליגיעזער געפיל פון אמאליקע דורות און זי האט ליב צו גײן זען װי איר מומע צינדט ליכט לכבוד שבת. אין דער דעדצײלונג שילדערט דער מחבר בילדער פון היגן לעבנם-שט״גער, פון װעלכן םעניאריטא אסתר שטײגט ארוים װי א גרוי- םער און כאראקטעריםטישער עקזעמפליאר פון רעליגיעזער םענםיביליטעט. ז״ט 98 ױםף ראבינאװיטש ״טאטעם״ — א דעדצײלונג װעגן צװײ קינדער פון אײן הויה, װאם ז״- נען קראנק געװארן, װ״ל אײן קינד האט זיך אנגענומען בײם צװ״טן און װי אזוי ז״ערע טאטעם, װאם א״נער פון זײ איז א קריםט און דער צװײטער א ײדישער — װי אזוי זײ רעאגירן יעדער אויך ז״ן אופן אלם פאטער פון א קראנק קינד. זײט 104 מ. ד. גיםער דער בלאנדער גאוטש — א פאעמע, װאס שילדערט א ײדישן אי- מיגראנט, װאם אומשטענדן האבן אים געמאכט פאר א גאוטש, װעלכער האט אבער אין אלע זײנע אװאנטודיםטישע װאגלענישן, נישט ליב געהאט זיך צו בא- ניוצן מיטן מעםער קעגן שונא, ער האט בלויז אנגענומען דעם גאוטשאס זארגלא- זיקײט, װעלכע האט זיך גוט געפארט צו זײן באדנלאזיק״ט און אומרו• זײט 110 םנחם ביזבעדג ״םאמע מורער דער זינגער״ — רערצײלונג װאם האט זיך אפ- געשפילט אין דער צװײטער העלפט פון ״דישער קאלאניזאציע אין ענטרע ריאם, מיט א ײרישן בחור, װאם איז אמאל געזעםן אין א צארישער תפיםה און פון דארט מיטגעבראכט א מעלאנכאליע, װאם האט אין דעם םאמע מורער אפגעטויט יעדן ווילן צו ארבעטן, בלויז זינגען האט ער ליב געהאט, האט דר. ירחו אים גע- ה״םן חתונה מאכן, אבער םאמע, מיט ז״נע פאעטיש-מעלאנכאלישע נײגונגען, קאן נישט בלײבן אין זײן הײם, אים ציט אן אי׳מרו און ער װערט פארפאלן ערגיץ מיט װאגלעגדיקע אינדיאנער, אויך די װאטע פלאנטאציעם אין טשאקא. זײט 117 נחמיה צוקער ״דאן כעראנימא״ — א נאװעלעטע װאם שילדערט א ר״ך-געװארע- נעם ײדישן םוחר און אינדוסטריאל װען ער געפינט זיך אין באד-צימער א נא- קעטער און פונקט אזוי נאקעט זײנען די געדאנקען ז״נע, װאם דער דאן כעראנימא טראכט, װי ער פילאזאפירט װעגן זײן שכל און װעגן זײן באציאונג צו זײנע לאנדםלײט, די קבצנים און ענרלעך,. װי עם ראיעט זיך בײ אים אין געדאנק, אז ער דארףי די קינדער עפעם אפטאן, ער דארףי ז״ן פארמעגן פארשרײבן אויך װיכ- טיקע צװעקן, און דערמיט לערנען ז״ן זון דרך-ארץ, אז מען דארףי םאלגן א טאטן. זײט 123 אביגדור שפריצער פדץ - פון זײן רו ארוים - א פאנטאםטישע שילדערונג אין פיד קאפיטלען, װאם שטעלן פאר, די ל״דן און פײן פון די ״דן אין פוילן און װי אזוי אונדזער גרויםער י. ל. פרץ שטײט אויףי פון קבר און קוקט און זעט דעם גרויםן חורבן. ז״ט 131 נח װיטאל ״פעליפע קרײזלער״ - א קאפיטל פון א ראמאן, אין װעלכן דער מחבר שילדערט אן אסימילירטן ײרישן מיליאנער, װאם האט א קריםטלעכע פרוי און ער האט קײנמאל נישט געטראכט וועגן זײן ״דישק״ט, נאר די דערמאנוננ — 8 —