Undzer Worṭ
- Journal
- Undzer Worṭ
- Volume
- 1 (1946)
- Issue
- 26 (24.9.1946)
- Date
- 1946-09-24
- Page
- Seite 2 (sequence 2)
- Language
- Yiddish, English
- Belongs to
- journal issue
- OCR quality
- 63% known words query
- IRI
…/7242850-8596732-8602797--222-8598166- Visual Library
- page viewer of the UB Frankfurt
OCR text
ZAJT 2 pisn nynjiy DINSTIK,24.Sr:PTEMIäl>:R 1946 £itht un szotn in Irec Jisvoejl Wegn der Mithilf fun der „Hagana" in dem lecfn welt-krig Jeruszolajim. Di cajtszrift „Palestine and Midlaist" hot farefntlecht dem gehejmen opmach fun engllszn gen. sztab farn Nontn-Mizrach, un der Jidiszer Agenc wegn jidiszer hilr far engllszn mlliter. wen zej zajnen gesztanen ponim-el-ponim mit di chajolcs Jun marsz. Roomel. In opmach wert dermont wegn „Palma" (di jidisze szturm-brlgade) als partlzanerejnhajtn, wemens flichtn un struktur, zajnen ojsgoarbet gewom durch englisze rnlliterisze oitoritetn. Inm dozikn opmach wert ojeh dermont wegn di cugrejtungs-centern, welche darin geszafn wem in Hl erter, ho|ptzechlech in Jagur, wegn specjele jldisze radjo-ejnhajtn un komandos In ganc E. J. un in Eyrife, bichdej cu ziehem di komunlkacje farbindungn lunm britiszn mlliter ojfn Honln- Mizrach. Specjele diwcrsantn-gmpn zajnen geszafn geworn fun dHjcz-redndike Jidn, welche zajnen aribergeworfn geworn unter di rajntlcche linjes mltn cwek cu cusztern dem sojnes ajnrichtungn. Fll kemfer fun der doziker dlnst zajnen umgekumen beejs di karofn in Cyrenajke. Di dozlke opmachn zajnen gehaltn geworn In gehejm aDle far di lokale macht-organen un policej. Etleche wochn lar der atake ojl Al-Alametn, hot Montgomery ojfgenumen a defllade fun di jidisze szturfn-opte] Jungen ,.Palma", un gehaltn far zej a patrjotisze rede. A bazundere lajstung far di englisze ansztrengungen inm lectn krig hot bajgetrogn di jid. kooperatiw-gez. „Solel-Bone", welche hot unter der onfirung fun Dawid Kohen, (welcher Iz agew gewen ejner fun di arestirte durch dl englisze akcjes In E. J.J, ojfgebojt geheime festungen, un zäjn hojz hot gedint als färb indungs-c enter cwiszn engliszn gen. sztah In Egyptn un dem miiiter wos, hot operirt kegn der Wlchy-armej In Sjrje. Wen Koamel's gefar hot zieh farsztarkt. un E. J. iz direkt badrot gewen culib di dajczsze farsztarkungen ojfn dozikn front, hot zieh der engliszer gen. sztab gewendet cu der „Hagana", wegn nemen ojf zieh di fulsztendike fartejdjkung lun land. Di „Hagana" iz gewen grejt cu der doziker ojfgabe, szmldndlk dos gewer kegn grestn sojne fun Jidlszn folk. Ject iz gekumen der moment, wen dos englisze mlliter bamijt zieh ojsgeflnen dos dozike gewer. 100.000 funt jeru farn KKI Jeruszolajim. Der farsztorbener new-yorker. cijonist, Luis Altszul, hot ibergelozt 100.000 funt szterllng farn Kern Kajemet Lejlsrael. Di dozike jerusze iz basztimt ojseulejzn 2500 dun am bodn in E. J. un wet trogn dem nomen „Nachlat Altszul". Lima. Der prezident fun der Dorem- Amerlkanlszer republik Peru, hot derklert far Mojsze Tof lun der Jidiszer Agenc, az zäjn regirung bacit zieh ginstik cu der szafung fun a jidisz hejm-land in E. J. un az dos szafn fun a jidiszer medine in E. J. iz di ejnctke lejzung fun Jidlszn problem. Rojb onfal njf a bank in Jafe, 5 tojte. Jeruszolajim. Beejs a rojb-onfal ojf der Otoman-bank in Jafe. durch 14 jidisze teroristn. zajnen 2 arabisze pollcjantn. 2 durchgejer un einer fun di onfaler geharget geworn. 12 teroristn zajnen farhaltn geworn. Nit wajt fun der bank hot dl policej gefunen a zafe mit banknotn. wos di onfaler hobn dort gelozt. Ojch a cwejtn rojb-Dnfnl, iz ojsgefirt geworn durch a eweiter grupe, hot di policej opgeszlogn. Erszt bajm dritn onfal iz di teroristn gelungen arojscutrogn 2.500 Palestine-funt fun der bank, BIju in i Jeruszolajim. A forsztejer fun der Jid. Agenc hot ibergegebn, az di szodns farurzachte durch di englisze akcjes in di landwirtszaftleehe kibueim -batrefn an erech fun 300.000 funt szterllng. In Jagur alejn, batrefn di szodns 22.000 funt.' Arabisze prese iz cnfridn mit Trumanen. Beejs di gance jidisze prese bafcracht dl amerlkanisze sztelung cum E. J. problem als farrat, iz di arabisze prese cufridn mit Trulans deklaracje, specjel mit zajn mejnung, i E. J. ken niszt lejzn dem Sichtlings-problem. Di komunistlsze cajtung. „Achdut" Rztrajcht unter, az Amerike iz farintereslrt in ojl un in ekonomiszer arajndringang un niszt in di Jidn. Es kumt for — zogt dl cajtung — a grojser kamt cwiszn England un Amerike iber ekonomisze pozlcjes in di lender fun Miteln-Mizrach. Ale jidisz« E. J. soldaLn zajnen szojn demobilizirt geworn, ojser 130, welche farblajbn in niszt aktiwer dlnst, azoj, az zajnen szojn faktisz mer niszto kajn jidisze zelner in der engliszer arme]. Grlchn njf di Cypern lndzlcn zamlen geld far di jidisze plejtim. Jeruszolajim. Di Grichn ojf di Cypern indzlen bahandlen di jidisze plejtim mit a sach certlechkajt. Zej hobn aflle gemacht geldzamlungen far di nojt baderftike menezn, welche zajnen ongekumen aher unkimat ale Grlchn batejlikn zieh in' der doziker akeje. Der rellgjezer firer fun dl Grichn Btszof Leonidas, iz arojs mit a foderung, az di Jidn zoln arajngelozt wem kajn E. J., wajl dos iz zejer foterland. Di regirung in Cypern hot eugegrejt lagern far 10.000 mit gewalt farszikte plejtim. Arje Blit, welcher hot farbracht 6 wochn In dem Rafa lager zajt dl tragisze geszejeniszn dem 29. juli, iz ba gangen zelbstmord. Rewlzjes baj di inlcrnlrte in Atlit. Jeruszolajim. Sztarke englisze mlliteroptejlungen hobn arumgeringlt dem lnternirungs-lager in Atlit, un durehgeßrt sxtrenge rewizjes baj ale arestirte. Di rewizjes. welche zajnen forgekumen in rezultaL fun a mojre far an ewentueln o|Isztand fun di arestirte, hobn niszt gegebn kajn sznm rezultat. Aluminjum-hajzcr far Erec-jisroejl. Jemszulajhn. In England .zajnen baszielt geworn di erste 6 hajzer ojsgefertikte fun aluminium, far jldiszn Jiszuw in £. J. Dl dozike hajzer darin szojn onkumen dt nechste wochn fun nowemher. Ojb es wet zieh arojswajzn di praktlszkejt funm dozikn geboj, £ar di badertenlszn fun land, wein gemacht wem gresere basztelungen. Dl englisze fabrikatn fun aluminium hobn szojn bakumen di derlojbnisz cu exportirn di hajzer kajn Erec-Jlsruejl. Jedes hojz hot 4 eimern un batreit 1600 funt un bazlct ojch ale bckwemlechkajtn un ajnrichtungen. 2 lun dl zeks hajzer za|nen basztelt geworn lun der Jid. Agenc, un ejn ho|z wet als probe ojfgcsztelt wem in Telnerefnuiifi tun a jidiszer diplomatjszer szule. Jeruszolajim. Zait a lengere'r catt fllt dl Iid. Agenc a badajtndn mangl In geherikkwalificlrte forsztejer. welche zoln ir lartretn ojf farszejdene plecer in ojsland. Cu dem cwek wert mit der direkter mithilf fun der Agenc geszafn a szule far diplomatiszer un gezelszaltlecher ojsbildung, welche zoln mit zieh forszteln di nojtike kadrn fun baamte far brejt-Iarcwejgtn apärat tun der ti;on!5fiszer reprezentanc. In der szule wet men lernen 3 semestres, un der program wet anthaltn: Di naje geszichte fun dl Iclker, ekonomisze wisnszaft. ojslendisze politlk. wegn di anglo-zaksiszc felker, dorem-Amerikaniszefelker: Dlhojptszprachn wein zajn engllsz un arablsz, ober men wet ojch lernen francojzlsz un msisz. Es wet ojch gelernt wem di geszicht« fun dl felker fun Nontn-Mizruch, di jidisze geszichte un di geszichte fun eijonizm. Ojfn ersztn Semester wem ongenumen wem tun 20 biz 21 studentn. Jeder Student wet zieh muzn farflichtn, aa noclin endikn di kursn, wet er 3 jor arbetn ojf a geszelszüftlechn amt. Studentn .wein ongenumen wem in elter lun 22—28 jor. Di ekzamens bajm onkumen wein zajn zer genoje, ober es wein zieh niszt fodern kajn atestatn fun a miteler oder hojch-szule. Es wein ojch niszt gclcjgt wem kajn acht ojf polltisze cugeherlkajt, nor ojf der letikajt lun student. Far Jidn niszt, qbi'r für andere . . . Jo! Jeruszolajim. In der gancer E. J.-prese iz leetns larelntlecht geworn a gor-inte res ante geszichte. welche charakterizirt ambesln di bacljung fun der engliszer admlnlstracje cum Jidlszn Jiszuw in Erec-Jisroejl. A gewlser loUr hot zieh gewendet cum emigraeje-departarnent wegn ajnrajze derlojbnisz far za|n 15-jorIkn zun, welcher hot ibergelcbt in Pojln unter der herszaft fun dl nacis. Der foter hot noch farn krig ojsgewandert kajn E, J., un zajn froj iz umgekumen durch di nacis, iberlozndlk dos junge jingl ojf gots-barot. ojf welchn es hot zieh merachem gewen a kristleche familje un genumen dem jinsl cu zieh. Der foter hot zieh farsztendikt mit der kristlecher familje welche wila Im iberszikn zajn zun. Di bite funm toter Iz ober durch dl emigraeje baamet opgeworln gewom. Der loter iz dan awek cum emigraejedepartament, farklogndlk zieh culib zajn grojser tragedje fun niszt kenen aropbrengen an ejgn kind, Darojt hot der umgliklechcr foter bakumen an ejce, az er zol lozn zajn klnd opszmadn dort in Pojln, wajl als .krist wet im fil lajehter zajn cu bakumen ajnrajze derlojbnisz, wi als Jid . . . Far Jidn zajnen niszto ka;n sertifikatn. — hot im a baamter derklert — ober far □iszt-Jidn . . . jo! Waad Halcuifai un Jidisze Agene tadlcn di lunfarantwortleche terul-aktn. Jeruszolajim, Der Waad Haleumi un dl Jidisze Agenc zajnen in a dei-kleruog szarf arojsgetrotn kegn di lecte rojbonfaln un bacejehnt zej als „gangster-sztiklech". In der doziker derklerung wert ojch ojsgedrikt di badojerung iber di umszuldik gefaiene korbones. Di Araber fodern zelbstszuc. Jeruszolajim. In cuz amen hang mit di lecte geszejeniszn in Jäte, hobn 5 mitglider fun der arabiszer parte) in E. J. gefodert bajm distrlkt komisar in Jafe a derlojbenisz cu grlndn a „fartejdikungs organizaeje". cu baszien di arabisze bafelkerung un zejer fanjiegn kegn tcror ongrifn. Opgeszaft dem ojsnams-cusztand in Tel Awiw. Tel-Awiw. (PR] Der ojsnams-cusztand un arojsgang-farbot, welcher iz larordnt gewom in cuzamenhang mltn leetn teror-akt, wos hot gekost 3 lebns un fll larwundete, Iz opgeszalt gewom. 11 perzon zajnen arestirt_ geworn in Tel Awiw, un 30 in Ramat Gan. Ale f»maltenezajnen opgeszikt gewom kajn Rafa ojfn Negew lun E. J. In Ramat Gan iz gefunen gewom umlegale literatur, gewer un mlliterisze machszirim. In Gidot-Jam zajnen farlialtn geworn ejnike perzon wos hobn zieh niszt gewolt legltlmlm. Andere zajnen farwundet gewom beejs awidersztand un hobn gemuzt opgefirt wem in szpitol. Lojt an oficjeln komunlkat zajnen umgekumen: in Petach- Tikwa 1 engliszer serzant, un 1 in Tel-Awiw. In Glwat Brener zajnen fll englisze soldatn farwundet geworn. Lojt a szpetere farefntleche proklamacje fun I.C.L., nemt er ojf zieh di fule larantwortleehkajt far di lecte Grojse masn-demonstraejes in IL j. Tel-Awiw. Mitwoch zajnen do forgekumen grojse masn-demonstraejes, beejs welche es iz ojrgczamlt geworn 100.000 funt szterllng ojf eztieo far di ojllm, welche kumen kajn E. J. Jidisze najs. Der bojkot fun di Araber kegn di jidisze schojres hot farurzacht a szwaren Markt baj dl Araber In E. J. In Haifa iz rckwizirt geworn durchn mililer der binjen fun emigraeje optejlung fun der J. A. Jeruszolajim iz aingclejlt in 3 zones, welche za|nen opgetejll mit. sztechlürot: 1) Di regirungs-amtn freglrungsfestung), 2) jidiszer und 3) arabiszer tejl. Ui jidisize prese in E. J. wegn di militer- Jeruszolajim. (PR) Dl gance hebrejlszo prese in E. J. widmet ill ort der szlechter bncijung tun dl englisze militerisze optejlungen beejs di lecte rewizjes in land. Lojt di mltejlungen zajnen forgekumen beejs di akcjes gewenleche rojberajen un antisemitlszc arojstrctungen. Tel Awiw. (PR) Der Jid. Nacjonal-Rat In E.'J. hot baülinii. fididu Mi'jershun als szef fun der politiszer optejlung baj der Jidiszer Agenc. Kajn Cypern . . . (PR). Ojf Cypern wem gemacht forherajtungen ojfcunemen wajtere 20.000 jidisze umlegale ojllm kajn Erec-Jisroejl. Beejs dl lecte ewangs-deportaejes kajn Cypem hot zieh dos englisze militer banuet mit fajerleszer-aparatn, mit weiche men hot gegosn waser ojf dl maapihhi. Di mener zajnen gebundn gowom, un azoj-arum zajnen zej Ibergefirt geworn in di szlfn wos hobn dl ojllm deportirt kajn Cypern. Ejnike maapilim zajnen derbaj larwundet geworn. Ojf der szif „4 frajhajtn", iz ojsgemitn geworn a zelbsb-mord larzuch fun ejnem lun dl umlegale, welcher hot szpeter derklert, az er wü Uber sztarbn, ejder farlozn di breges fun Erec Jisroejl. Es iz ojch gekumen cu szturmisze demonstraejes mit anti-englisze ojsrufn. Di zelbe szif iz beejs der antdekung baszosn gewom fun maszin-gewer. In der szil hobn zieh getunen 95D perzon, darunter 160 szwangere frojen, un 200 klnder-jesojmim. ArabisTe forszlagn ojf der konferenc. London. (PR) Ojf der opg'chaltcncr zicung tun der londoner E. J.-konferenc dem IB. IX zajnen durch di arabisze delegatn forgelejgt gewom kontra-forslagn in cuzamenhang mltn engliszn chaluke-plan. Englisze nole cu Czeehoslowakaj wegn der "umlegalcr jidiszer emigraeje. Prag. IPR) Der briliazer fartreter In Prag hot Ibergegebn der czccliis/er regirung a f risze note wegn der niszt-op gehalten er umlegaler Jidiszer ojswanderung, wos gejt durch der Czechaj. In der doziker note baszuldikt England, az di jidisze untergrundbawegung nuet ojs di gastfrajntszaft funm dozikn land ojf cu werbirn elementn far der umlegaler alija, un farendikt mit der szojn fun lang gegebener onwajzung. az: ojb dl emigrantn wein niszt bazien kajn oflcjele wizes un onwajzungen In welchn land zej klajbn zieh ojscuwandern, zoln zej niszt kenen batretn di terltorje fun der Czeehoslowakaj. In der note wert gegebn a reszime fun di jidisze untergrund-organizaejes, welche wem ongeruln lojt zejere nemen, un es wert dajtlech derklert, az ojb farszejdene lender woltn niszt deriojbt dl niszt-gezecleche ojswanderuns:, wolt di frage gewen genclech derlejdlkt. Es iz durchn zelbn forsztejer bamerkt geworn, az noch di geszejeniszn in Kiele, hobn njsgewandert cendliker tojznter Jidn. welche szlromen in der amerikaner zone fun.Dajczland. Inm entfer fun der czechlszer regirung, wert opgeworln dl bahojptung, az di ojswandenmg fun Pojln iz a rezultat fun a organizlrter akcjc, un az dos zajnen spontanisze arojstrit.n fun poirromirte un larfolgte menezn. Der bester bawajz iz der fakt. az niszt gen. Mc Narney un ojch niszt gen. Clark zoln zieh hobn opgezogt cu helfn di umglikleche plejtim, 400 jidisze jesoimim kajn dorem-Afrike. Pariz. In cüzamenhang mitn emigracieproblem kain dorem-Afrike, wegn welchn es hot leetns gemoldri gen. Smuts. wein dort oifüemimen geworn BC00 iesoimim fun Ejrope.'rwlszn zej o!ch 400 jidisze. H. Kohen. em-sekretar fun Jidlszn jesojmim-hojz )n .Tolianesbura. iz in bngletiung fun a mitglid fun iesoimini-hojz-komitet arojsgelorn in a rej Eirotieilsze sztet, bichdej cuzamenklajbn di 400 jidisze jesojmlm. Troc dem. wos di re^irun^ bot basztimt. az der elter Inn di kinder ken nl.szt ibersztajgn fun 2—7 Jor, iz doch dergreicht geworn an enderung ojl dem gebit mit der regirung, ween kinder biz 12 jor. Di dorcm-Afrikanisze mi:-ir wet ire.arbetn Ilm mit der luler mitwirkung fun „Joint"'. Konfcrenp fun „Ilaszomer Hacair" in Rratislawa. Prag. In Bratislava Iz dcrclnt geworn in onweznhajt fun 35 delegatn fun 8 lender, di konferenc In» TTaN/omer Ha.cuir. M. Juri ejner fun di flrnde ehawejrim fun der szomriszer bawegung In E. J. hotrelcrirt wegn der politiszer läge in E. J. un in der cijonlstiszer bawegung. F.iriz. R. Kantoni. prezident funm Farband tun di jidisze kehiles in Italje. hot derklert, az es herszt ieet a najer gajst baj dl italienisze Jidn. Dos italjenisze folk iz kegn antlsemltlzm. un ale antl-jldisze gezeen zajnen opgeszaft geworn. H' Kantoni forlnngt, az dl Italjenisze regirung zol stein dem antisemiilzm ojsern gezec. un dos niszt derlar wos di Jidn hobn niszt ka(n cutroj cu Italic nor kedej es zol kenen dos zelbe gefodert wern ojch fun andere regirungen. Jidisze plejtim kajn Italje. Rojm. Di ItalieniszG regirung hot baszlosn nrajnlozn 1O.0ÜO jidisze pleitim fun dl lagern fun Estraich kain Italje, als rezultat fun dt foderungen fun amerikaner 70.000 Jidn hobn farlozt Pojln zajt dem Kielcer pogrom. Wi es git Iber dl francojzisze prese, iz lurgekumen in Szli'/.jcii n. eazamenfor Inn ale cljonistiszc orijanlKacjcs. welche hobn baszlosn untercusztien mit ale mitlen dos ojswandern fun di Jidn (un Pojln in dt nonste draj ehadoszlm. 71,000 Jidn hobn szojn tarlozt Pojln zajt dem pogrom in Kiele. Kimat ale Jidn zajnen arojs^efnrn ojf a niszt legaln ojfn. 3.000 Jidn zajnen jedn tog aribergegangea di pojli=z-czecM- A hejni far jidisze kinder in Pojln. Warsze. Wi es wert gemeldet fun New- York, hot dl frojcn-sekcje baj der Federacje fun di poilisze Jidn in Amerike. gezamlt 100 000 dolsr far der (rrindung fun a jcsolmim-h^jz far jidisze kinder In Niemeca in Nider-Szlezje.