Undzer Worṭ
- Journal
- Undzer Worṭ
- Volume
- 1 (1946)
- Issue
- 21 (9.8.1946)
- Date
- 1946-08-09
- Page
- Seite 2 (sequence 2)
- Language
- Yiddish, English
- Belongs to
- journal issue
- OCR quality
- 64% known words query
- IRI
…/7242850-8596732-8602053--171-8598120- Visual Library
- page viewer of the UB Frankfurt
OCR text
אונדזער ווארט FRAJTfK, 9. AUGUST 1946 ־ Älgemejne Politisze Najs faufnikU i’zicdu Prezideut Truman hot derklert, dem tog 14. VIII. als zig-tog iber Japan. Herbert Lehman, der gewesener gen. dir. lun UNRRA hot derklert. 82 es wet antsztejn a chaottsze sltuacje uh szrekleche nojt, ojb di farejnikte nacjes wein niszt onnemen szrit, kedej forcuzecn di tetikajt lun der UNRRA. Gen. McNamey hot dakant gemacht ojf a prese konkerene in Franklurt, az er hot forgelejgt in Washington, mer niest cu coln di ongeherike fun di Farejnikte Sztatn in Dajczlana mit kajn alirte marin, nor mit gutssajnen. Di dozike.gutszajnen wein wem ongenumen fun ale ongeherike fun der Amerikaner arme} 'uh ire dinst-szteln far schojres un andere dinstleche flichtn. Stars and Stripes fun 4. VHT, Df geheime dinst hot mitgetejlt, az -es iz farhaltn gewom a fardechtikter, welcher iz baszuldlkt in planen an atentat ojfn prez. Truman. Es wem ober niszt ongegebn «jncl- England■ London. A baamter fun der britiszer regirung hot derklert, az der jeruszolaim’er mufti, wert niszt betracht als krigs-farbrecher, chocz er hot beejs der milchome gewirkt iegn England. Di britisze regirung pertraktlrt mit Eglptn wegn ojfnthalfe tun mufti in Kairo. Rüstend Der fotzieer fun ojberrat fun Sowjet- Rusland Szwemik hat ojfgenumen di delegacje fun der Labour-Party mit Herold Laskl berosz. Iber 550.000 studentn, hobn dos jor geendikt zejere studjen ojf di hojchszuln.Iber 70.000 junge specjalistn fun ale opcwajgn hobn ojsgehaitn dl opszlus ekzameas <50K mer wi in forikn jor) . Prag. Beszas dem bazuch lun di czechisze meluche mener In Moskwe iz men gekumen eu a heskem wegn a gance rej fragn. Di sowietisze regirung wet unterszücn di czechoslawakisze foderung ojscuzldlen ale' Ungarn fun der slowakiszer teritorje un wet zieh opzogn cu untersztien di ungarisze foderungen benojgeje gewiss grenec enderungen. Men iz ojeti gekumen cu a heskem in der frage lun dajezisze farmegns in Czecboslowakje. Tacszejdeere■ Uudee Chinezisze regirungs-aeroptanen hobn dem 3. vm. bombardirt Jean wu es gelint zieh di hojpt-kwartir fun dl ehineafszc komunistisze armej en. Der belgiszer militer-tribuhal hot farmiszpetcum tojt 71 belgisze nacis (Rexistn) welche zajnen gewen ongeklogt in kolaboraejonizm. Cwiszn dl larurtejlte gelint zieh ojeh der erszter fartreter fun Leon Degrell’n. Kuba hot zieh gewendet cum gen. sekretarjat baj der UN fodemdlk cezamcnrufn a specjele zicung biehdej cu batrachtn di frage fun anulira di veto-recht Euba hot zieh gewendet cu der 4 ojserminlstom konkerene in Paris, wegn ajnladn zl cu der szolem-konferenc, wajl Kuba hot in zajner cajt derklert krlg di aks-meluches. Gen. Lln-Piao der ojberszter komandir lun di chinezisze komunistn In Mandzurje hot derklert, az di chinezisze komunistn woltn sznel gewunen dem birger-krig, wen niszt di upterszticung fun dl F. Sztatn mit jam-tejln far der nacjonaler armej. In zajn 3-szoedikgr rede in Charbin hot er baszribn Czang-Kai-Szek's armej als halb amerikani2irt un derklert, az wen di interwenc fun di fremde reakcjonem wet niszt ojlhern, wet der birger-krig ln Chine dojem azoj lang, az er wet forszteln mit zieh a badrojung farn weit szolem. Der palac funm felkerbund ln Genf, gejt Iber als ejgntum, cu der UN. Der gewesener dajezer ojber-komandir fun Norwegje, gen. von Falkenhora, iz in Braunschwclg durch an englisz-amerikaner miiiter-gericht farurtejlt gewom cum tojt Wi es lojtet der urtejl, iz Falkenhorn szuldik in derszisn krigs-gefangene. Bern. Der Szwajcariszer bundes-prezident Dr. Karl Kobelt hot derklert, az dl Szwaje iz grejt cuzamenarbetn mit di farejnikte nacjes. 40.000 dolar un 19 kg gold zajnen rekwizirt gewom durch der pojliszer milic demeszech fun 6 chadoszim baj farszidene umlegale bandes. Di mitglider fun der doziker untererd. bawegung hobn farbindungen mit gen. Anders un wem untersztict durch Mikolajczikn. Di pojlisze centrale plan-komisje arbet ject ojs dem ersztn tejl fun a 4-jor-plan far der widerojfbojung fun Pojln. Der nächster atom-bombe pruw wet gemacht wem in di nonste jom ln a rejer tifn ort fun ocean. Warsze. A militer gericht in Breslau hot farmlszpet cum tojt 15 mitglider fun der organizaeje ,Freies Deutschland“, cwiszn zej 2 frojen. 23 mitglider hobn bakumen tfise sztrofn fun 2 biz 15 jor. Di dozike organlzacje hot zieh farnumen in Niderszlczjen mit mord, sabotaa un farszprejtn falsze klangen. Paris. Der pojliszer ojsemminister Rzymowskl hot ojf a prese-konlerenc ln Paris derklert, az fun etnologiszn sztandpunkt ken Pojln niszt mewater zajn ojfn Ciesziner gebit, welches iz ict wider baj Czechoslowakie. ״Ich bin ober ibercajgt — hot er eugegehn — az mir wein lezn dos problem ojfn smach fun frajntlecher faröztendlkung“. Innsbruck. Di rofiiter-reglrung in Estrajeh hot farbotn ojf 30 tog di komunistisze c&Jtung ״Die tagezejt" far kritikirn di politik fun der mlliter-regjrung. Luxemburg. 2 ofleim fun der luxemburger armej un der gewesener lajter fun der widersztands-bawegung, Winghort zajnen arestirt gewom unter der baszuldlkung fun wein sztiren di regirung. Lojt der derklerung funm luxemburger premjer-minister Dupong, hot zieh gegrejt a farszwerung kegn dl ictiker regirung. Noch der ojsforszung zajnen zej bafrajt gewom, Hanoi. In Indo-chine Iz gekumen cu gasncuzamensztojsn cwiszn francojziszn militer un anamitisze militer kojehes, 30 km cu cofn-majrew fun Hanoi, welche hobn gedojert 9 szo. Es hot zieh ongehojbn fun an onfal ojf a francojziszn transport. Funbejde zajtn zajnen farlian badajtnde farlustn. Brisel. Noch a 24 togikn regirungs-krizis iz dem 75-jorikn socjalistdszn birgermajster fun Antwerpen Camille Huysmans gelungen cu szafn a koalicje-regirung. Der socjalist Spaak farnemt wider dem postn fun ojserminlster. Der cuzamensztel fun kabinet iz: 6 socjalistn, 6 liberaln, 4 komunistn un 3 umpartejisze fach-ministorn. Ankara. Der terkiszer kabinet mftn premjer dr. Sarajoglu berosz hot demisjonirt. Der meluche-prezident Inoenue hot baojftragt cu biidn a naje regirung dem frijerdikn fartejdikungs un krigs-minister Botnbaj. Di muzulmenisze lige in Indje hot curikgecojgn ir haakome ojfn engliszn Projekt fun der indiszer konstltucje. Dl lige hot gerufn cu demonstraejes kegn dernajer konstltucje un hot farordnet ojfn 16. VIII. a ״tog fun tat".. Budapeszt, A demonstrimder liamojn iz arajngedrungen in der policej-gebajde in Miskuit un hot dermordet dem lajter fun der politiszer ojsforszungs-optejlung Frenke. Di demonstrantn hobn gelodert di bafrajung fun 16 arbeter, welche zajnen gewen arestirt untern fardacht fun linczn 2 Jidn. Der ungariszer inerminister hot farordnt, dl arestirte cu Vafrajen. KALKUTA. (PR). Pun Kalkuta meldet men, fun biz ject noch nlt paslrte in der geszlchle Iberszwemungen, welche hohn fargosn di mizrach gebitn fun Indien. Iber 500.000 menezn. zajnen opgesznitn fun der irelt. Jede szo wem notdrt grojse farlustn. Jedijes fun Jidiszn lebn Di haapala gejt wajter Es iz engekumen cu di breges fun E. ). di szif ״Jagur“ mit 2000 naje mapillm. Cuzamen mit zej gefinen zieh 8000 man, derwartndike dos arajnlozn zej in land. Cbuc der doziker col menezn gefinen zieh ojfnweg szifn mit noch tojznter mapiiim. Naje ojfrajsn in Erec-JisroejL Tel-Awiv (PR), 2. Vm. Hajnt zenen ojfgerisn gewom di ajznban-Unjen welche kachln dn Ras-Aleine un Petach-Tikwa niszt wajt fnn Tel-Awiv. Haifa. (PR). 3. VIII. Hajnt iz forgekumen a sztarke explozje ojf a grojsn britiszn tanker, welcher iz gesztanen in Hai ker port. Dl genoje protim fun der explozje zajnen forlojfik ambakant, ober men glojbt das men ־hot cu ton niszt mit an akt fnn dl Jidn, nor mit an umgllklechn forfal. Biz jeet zenen. opgeratewet gewom biz 30 perzon fun der manszaft- Tmmans fartreter in Erec-Jisroeji. Washington. Draj fartreter fun der kahlnet-komlsje fun prez. Truman zajnen gefom fun London kajn E. J. biehdej dort ontejl cu nemen in di diskusjes wegn ojsflm di rekemendaejes fun der ojsforszungskomisje. Mit zej zajnen mitgefom politisze, mliiterisze, ekonomisze un technisze barater. Der ״tchijas hamcjsim“ fun ״Uganda‘1forszlag ... News-week. Gewise britisze krajzn batrachtn ernst dem Projekt fun szafn a ״Jidiszn Sztaat" ln Kenuja, Uganda, oder Sudan ln Afrika. Dl durchflrung funm dozikn projekt — lz lojt mejnungen fun di projekt-geber fll gringer wi mitn E. J- Problem. Zej glojbn az di agrikultur un badingungen fun. di dozike lender wein imsztand zajn cu szafn a hejm fax ale Jidn welche zajnen geewungen cu bojen far zieh a naj lebn. Dos bayerisze Inern-ministerjum hot lojt der onwajzung funm sztat-komisar far jidisze injonim Herrn an ,Aumer farordnt an ojsforszung kegn ewej baamte fun der gemejnde farwaltung in Kohlgrub, wajl zej arbetn ale lojt di ,naci-mctodn“. Azoj wi in ,jene cajtn" szrajbn zej in dt registrir szajnen far jidisze birger'fam ejgntlechn fomomen, die nemen ״Israel" un ״Sarah“, ojserdem bajm ongebn di sztats-ongeherikajt hobn zej cu der bacejchnung ״deutsehe“ eugegebn dos wort Jude. In szuc fun Grojs-Britanje ... London (PR). Der Sunday Dispage, in a lejt artikl gewidmet der E. J.-frage, azrajbt az saj di Jidn, un saj dl Araber, wi ojeh di gance axnerikanisze efntlebhkajt baszuldikn England un ir politik in E. J. Di cajtung sztelt zieh in fartejdikung fun England un fregt, farwos di weit wil niszt mitfün di lajdn wos Grojs-Britanje hot bajm durchfirn di mandatn-fllchtn . . . zi dermont ojeh, az Churchill lz gewen ejner fun di englisze sztatsmener welche hobn sztendlk untersztict dem plan lun a jichszer meluche in E. J. un iz inm jectlkn moment baj der mejnung. az ojb Amerikc wet niszt bajhilfik zajn in der szwerer ojfgabe, darf England zieh genclech opzogn fun mandat un zieh curikcijen fun Erec-Jisroejl. Di araber fader□ . . . Je'raszolajim.(PR). Der gen. sekr. fun der arabiszer lige hot farefntlecht di jectike sztelung fun di arabisze lender legabe dem tejlungs-plan. Di araber ködern: 1. Zofart opszteln di jidisze emigraeje. 2. Farbotn Jidn ajnkojfn erd. 3. Szuc Iber di araber, un dermeglechn zej szafn a demokratisze regirung. Zej grejtn zieh regirn . , . Haerec. Der ojsür-komitet fun der arabiszer lige wert organizirt ojf aza ojfn, az s es zol zej meglech zajn cü szafn a far- ' cwajgte administratiwe macht, in fal wen E. J. zol cetejlt wem in cwej tejln. Di Araber bajm Pojpst.!Vatikan (PR). Dem 3.VIIL hot der Pojpst ojfgenumen ojf a ojdjcnc di delegacje fun di E. J,-araber..Der arabiszer forsztejer hot derklert, az di E. J.-frage iz ■gekumen eu a zejer kritiszn moment un di Araber zajnen grejt cum kamt, darlber wendn zej zieh cum Pojpst, er zol ton ales megleches biehdej cu farmajdn a blut-bod baj di hejlike kworim. Er sztelt ojeh fest, az in der cajt fun der ojdjenc hat zieh gefilt, az der Pojpst iz zejer curikgehaltn un wil zieh niszt angazlrn, cuzogndik ober ales megleches cu ton biehdej cu derhaltn dem szolem. Noch der ojdjenc hot der Pojpst ibergegebn der delegacje a briw mit an umbakantn Inhalt. Prag. Der cum tojt fanni&zpeter Dr. Antonln Vasek, welcher hot farwaltet mitn resort fun jidisze injonim in Slowakiszn inemminlstcrj um in di nacisüsze cajtn, iz ojfgehangen geworn. Vasek hot asach Jidn furzect ln di KZ-lagem un er hot farefnt^'־ •' lecht a gance rej werk wegn Jidn in streichers gajst. Rewizjes in Jeruszolaim. Jeruszolaim. Do kumen for rewizjes, ojsgeflrt funm britlszn militer, zuchndik.teroristn un amunieje. Es zajnen durchgezucbt gewom di gegntn fun der jldiszer sztottejl un ojeh dl uniwersltet. Der ,Jrjun Cwai Leuml“ hot zieh durchn gehejm radjo gewendet, niszt cu lejgn kajn acht ojfn ojsnam cusztand, wos iz farordnt geworn durch der britiszer macht in di nachtszoen. 17 jidisze frojen, wos zajnen arestirt ecwom dem 29. VII. baj der rewizje in der gcbajde fnn der ״Jidiszer Agenc“, zajnen mantlk bafrajt g,ewom fun lager in Latrun. 50 andere arestirte frojen, gefinen zieh noch Cu wejstu az. ... in Rusland׳ hot men bedeje ojscunucn farn farkers-toezn, di lang bafeantc ideje fun ״zelbst bawegle^in weg". Der weg basztejt /un a langer plat/ormband, wos bawegl zieh mit der sznelfee/( fun JJ km. a szo. Nebn der doziker Jiojpt-lente gefinen zieh noch 2 waltete lentes. welche bawegn zieh mit a felenerer, sztufmoajzer sznelfeajt. Ojfn ek gas lojft di Icnte mitn tempo fun dutchge/er ' un er feen zieh ojf ir fraj bawegn- Di eweite lento 6azfct a cwejfachik greseze sznelkaic, toi di sznelkajt fun a fusgefer un fun der dozifeer lento Kumt er ojf der hojpt-Iente. Ks wert geplant in der noenter cufeun/t o/scupruwn azolcho gasn in Cum erszfn mol iz aza ״mersztufikc rol-ban" oder ״sztufn-ban" gewen demonstrirt ojf dec u׳elt-pjssztelung in Chicago in 1893 un szpeter fn 1896 ojf der oissztelung in Berlin. Szpeter hot zi zieh bawtrn in Pariz als ״trottoit roulcnt". Biz ict, iz zi in ergec niszt ojsgenuct gewoen prafetisz far feomunifeaejo ewekn. Inm utopiszn buch fun Kurf Lasstoitz 11. n. ״O/f 2 planetn", izpiln a grojse rol di szlufn-hanen, als hojptkomunikacie miflen ojfn Mars. ... der teehnologiszer Institut in Kaliforien hot in 1943, lojt der inicjatiio fun UNRRA un amerik. kzigs-minister/um, ongehojbn ekspezi- ■ mentn 16er der szafung fun a jacejnfatht majdil, wos zol bajm banuen a kleinem feioantum fernen bafridifen in fiziologiszn un geszmak htnzicht di badetfeniszn fun mene-. Sof 1944 iz gelungen cu szafn dos a. g. M. P. M. fimilti purpese meal) — (11 ewefen majdtf. Dez jesod fun dem majdil iz sojemel, cu weicht es wert eugegebn trufeene gemize, kaztofl, ferojt, cibeles, pietruszfee u. a., gewirnen, wi ojeh toitamin-koneenttatn. Dos ntajchl iz zejer geszmak. OpHenpik derfun, w!j! loaser s'ioert eugegebn, feen men mach״ derfun a zup, oder a gedieht majchl. Dos dozike majchl werk iet arojsgegebn in a raj amerifeauer szuln far di Kinder. ... ejn inzekt der a. g. 110״/z-bofe" bazict di ejgnszaft, az er baszedtfef hole fun dach-feonstrufeejes, Hojptzechlerh gefinen zieh di dozike inzefetn in eofn Dajczland, Szlesioig-Holstein, Lübeck un Hamburg, fn fiamiurg hot tuen zajnereajt arojsgegebn a farordnung, lojt welcher jedes hojz mus zajn farzicltert fun di szodns, wos es iz gojrem der ״hojz-bofe". ... in Para (BruztffeJ hobn zieh fun 7000 unterzüchte menezn. arojsgeioizn arum 3150 kranke ojf malarje. In Grichnland wert notirt atum 2 miljon foln malarje jedes jor. In Indje lajdn fun malarje arum 300 miljon menezn.