Mannheim
Compact Memory

Undzer Worṭ · 1946-07-12 · 17 (12.7.1946) · p. Seite 2

Scan of the page
Image: UB Frankfurt, Visual Library (IIIF)
Journal
Undzer Worṭ
Volume
1 (1946)
Issue
17 (12.7.1946)
Date
1946-07-12
Page
Seite 2 (sequence 2)
Language
Yiddish, English
Belongs to
journal issue
OCR quality
62% known words query
IRI
…/7242850-8596732-8602048--133-8598086
Visual Library
page viewer of the UB Frankfurt

Mentioned entities

OCR text

2 entity mentions

ZAJT 2 אונרזער ווארט FRAJTIK, 12. JULI 1946 Ch. Sucholickl Der jidiszer macew inm hajntibn Pojln Wi zet ojs bajm hajntikn tog der fak- Us8er macew funm kleinem mlkroskopiszn jidiszn kibuc inm demokratiszn Pojtn? Cu zajnen ln der wlrkleehkajt farhan ojszichtn ojfculebn chocz ln a miniatureier form.a Irlsz Jidisz lebn ojf dl grojleche churwes funm amollkn brojzndn jidiszn Di dozike poszete fragn zajnen gewis niszt kajn frisze derssajming in undzer togteglecher gezelszaftlecher Unterhaltung. Zej szteln jrdt zieh for niszt kajn specjel ״eapldiks“ un יח' in undzer tog-teglcchn studjura יי »jdene Problemen, Di dozike teiuv _ .,_ln a ganc rajeher form barirt gewom ojf di szpaltn fun farszejdene cajtungen un alzajtik dlskutlrt gewom. Ich wolt dos dozike Problem, gewolt barira dawke niszt fun welchn s• zol niszt zajn politiszn oder partejiszn sztandpunkt Ich hob ln dem moment bedeje awekculejgn jetweder partejisze ״ambieje", niszt kritikiradik gewiss separate mejnungen oder anszojungen un niszt farwandlendik es in kajn szum ״politiszer szpajz“. AIzo: Cu zajnen farhan mintmnm ojszdehtn ojf a wlderantsztejung fun a gezunter an fundamentaler jidiszer ekzistenc fun di lebn-geblineme un curikernde zieh Jidn fun Rusland — in Pojln? Un cu zajnen di dozike Jidn, psichisz imsztand zieh cugewejnen cu dl frisze badingungen welche zajnen antsztanen a dank der szreklecher welt-katasztrofe, welche hot zej bal-korcho derwajtert fun ale famumene pozlcjes un zej curtk derobern? Fil fun undz lebn-geblibene pojllsze Jidn iz bakant dl trojrike rol, welche 8' 1hot geszpQt di pojlisze bafelkerung in di Jom fun far der ״hilter-impreze“ fun 1939. Farszejdene Pszitik’s un Brisk’s hobn bojlet charakterlzirt dl politlsze ajnsztelung fun undzere pojllsze ״chawejrim" ln baeug cu undz Jidn. Di geszpoltene kep fun jldisze studentn un stam-birger, planlrte .jidlsze un arisze" benk ojf dl hojchszuln; patroiimde piket» far jidlsze geszeftn, szchlte-gzejre, numerus-klauzus, numerusnullus — dos zajnen gewen dl ojsdrukn un ״mltlen" fun lejzn di hersznde ״Jldn-frage" — Inm Pojln fun far 1939. welche zajnen ln a sztarker mos untersztict gewen durch dl oflcjele regJrungs-krajzn — fun ״owszem"-kategorie.• . ׳.DJ. bamijungen fun dl dozike ״riter“ zajnen dergenct gewom durch zejere ״idejisze" lerer — di hiUeristn. Dl trojrike date september 1939, hot ongehojbn farendikn dl ״niszt farendikte simfonie“ fun zejere gute ״talmidim“. Erszt ject hobn zieh geszafn erszt-klaslke meglechkajtn zieh cu bafrajen un opcurechnen mit di ״blutlkste sonim“ — di Jidn... welche hobn in msszech fun jorn ״farpestet“ dos rejne nacjonale Pojln. Dan zajnen gekumen dl traglsze likwidaejes funm pojliszn Jidntum, beejs welchn der ontejl fun dl dozike elementn iz gewen a genug badajtnder. Di taktik un baeijung fun der a. g. ״ariszer bafelkerung“ cu undz Jidn, wet gewis farnemen an ongeaejen ort in der gesuchte fun undzer cajt. Szantaz, rojb un denunejaejes — dos iz gewen di tog-tegleche .szpajz" mit welcher men hot undz ״gekormet“. Gewis zajnen gewen ojsnamen ewiszn zej, ober iajder ganc wejntk in der coL Der grester teil hot mit zieh forgesztelt, der -hamojn, dos pejbl, welcher hot mit bren un ejfer ojsgenuct di gegebene ״konjunktur". Dl farsarnte jidn-frescrisze elementn, iz gewen cum ״hären" der doziker opgehaltener ,sukees“, noch welchn men hot gegart un gecholemt in meszech tun jom. Es iz ejn-mol far-alemol ojf a radikaln ojfn bazajtikt gewom a problem, welcher hot jom-lang gedrikt dl gemiter fun di pojllsze ״nacjonale patriotn". Es zajnen endlech ״entjidiszt“ gewom di pojlisze sztet, sztetlech un derfer. Es zajnen endlech arojsgerisn gewom di ״baherszer" fun di wirtszaftsleche un ekonomisze pozlcjes fun der ojberflach funm pojliszn lebn. Ales iz gewora: Fraj, rpjn ... un — zej (undzere mitbirger) hobn opgeetmet mit der fuler. Der krig hot zieh farendikt mit a ceszmetmdiber mapole fun der hitlcrlstlszcr klike. Di zigrajehe grojsmachtn hobn zieh ajngetejlt ojf farszejdene ajnflus-sfem. Men hot ongehojbn rejnikn dl atmosfere fun der ba2igter ״najer ejrope" fun ir tif-ajngeworcltn sam. Pojln welche hot ir bafrajUQg cu fardankendem Ratnfarband, irdirektnszachn, hot ir ekzistenc bazirt ojf jesojdes fun enger kooperaeje mitn Ratnfarband genisndik azoj arum fun fll hanoches. welche zajnen imsztand ojfcubojen a naj Pojln, ojf gezunte, dojerhafte un demokratisze Dl dozike bamijungen wem ober gesztirct miead a gewiser klike, welche cholemt fun 1 a ״tracht" fun far 1939. Mordn, sabotazn un andere minim diwersjes Hobn di ojfgabn ojfcutrejslen un sztem di fridleche un rujike konstruktiwe ojfboj-arbetn fun der doziker meluche. Es helfn ganc wejnik, oder iberhojpt niszt, kolerlej derklerungen un ojfrufn miead dl progesiwe elementn welche fardamen di dozike szand-tatn als a fortzecung funm hitlerizm. Es helfn ojeh ganc .wejnik di szarfe mitten fun der demakratiszer pojllszer regiru&g, wÄche baherszt ober niszt dl dozike läge. Tog-teglech dergrejehn cu undz trojrike Jjow-jedijes, wegn frisze mordn, un korbones gegebene durch undzere aipi-nes opgeratewete brlder in Pojln wi der lecter ojftrejslnder grojzamorganizirter anti-Jidiszer pogrom in Kelc un umgegnd wemens col korbones 5’ dergrejehn forlojflk blz 45 jidlsze lebns. Mir baszuldlkn niszt di legal-demokratlsze regirung funm dozlkn land. Mir wejsn ire erlecbe kawones. Dos endert ober niszt di läge, un der bojletster bawajz dacu iz der fakt, wos es zajnen farhan klangen, wegn derlojbn Jidn trogn gewer... Der opgerateweter oder curikkemdiker zieh Jid, bagegent in zajn amollker ״hejm" hojehe went fun sine un has cu zieh. Fun umetum kukn oji im blikn fun fremdkajt, farachtung un gringszecung. Er wert batracht — un dos in noch a fllfachik grcscrer mos wi frijer — als gefar lun alzajliker konkurenc far di durch zoj kojm farnumene pozlcjes. Azoj arum wert unertreglech dos arumdrejen zieh in hojz ewiszn sztifbrider. Di öngesztren&te — fun di iberlebungen — psichik, ia niszt imsztand onhojbn bojen fundosnaj ojf a mit-bJut durchgezaptn bodn, far zieh a lebn. Ejnzamkajt, elndkajt zajnen troc ale bamijungen zajne togtegleche partnem. Ot dos gefll iz imsztand cu brechn mojem. Di Jidlsze energje sucht a feld ojsculodnen zieh in produktiwer un szepferiszer tetikajt, ober ojf a gezuntn bodn, in an eigener land. Fun dem ojbndermontn analiz iz farsztendlech di oflcjele meldung, hajntike woch, fun'dem Jidiszn Central Komitet in Pojln wegn dem, az hecher 50 % Jidn fun Pojln un fun di onkumende drikn ojs zejer antszlosenem wiln c uforn kajn Erec-Jisroejl. Zejere blikn zajnen gewendet cum Mizrach. Der Jidiszer Jiszuw in E. J. wart ojf zej grejt ojfcunemen un hejln zejere tife wundn. Nor dort iz er imsztand cu geflnen dem geherikn balz am welcher ken ״farhejln“ zajn cerisenem kerper. Dos zajnen niszt kajn szum patetisze frazn, nor a lebedike wlrkleehkajt. Di dozike ojsgesztrekte haut fun Jiszuw cu undz, wert ojeh funm Amerikaner Jidntum aprobirt als der ejnciker un richtiker weg far undzer eukunft. Wajl der doziker weg darf lejzn dl altematlwe fun ekzistirn als a fraj un zelbsztendik folk. : Opgeforn tejwik un Efros. Di dichter Lejwik im Efros hobn farlozt Eirope curik kajn Amerike. Farn opfor hobn di dichter gehat a cezamentref mit preseforsztejer un fun di lagern. Di opfernde hobn derklert ot wos; ״Mir forn kajn Amerike, bichdej ojfcuradem di jidisze gezelszaftleche mejnung in kamf far bafrajen di Jidn fun di lagern un cu dertejln zej di 100.000 certi- Algemejne jidlsze Najs In tw arum E. J. 24 szo nochn farbajtn dem tojt urtejl far dl 2 jidlsze jungelajt ojf lebnslengleche tflse, zajnen bafrajt gewom di 3 farchapte englisze oflclra. Ale 3 oßeirn geflnen zieh ln gutn gezunt cusztand. Zej zajnen gewen di gance cajt farhaltn in Tel Awtw. Far der bafrajung hot jeder ofleir bakumen cu ejn funt szterling mit der bamerkung, az di funtn sztarnen fun der Bakley bank in Nablus (Szehem), welche der ״Irgun Cwajl ז enml” zol hobn barojbt. Fun di leetns arestirte Jidn zajnen 50 ba frajt gewom. Di bafrajte zajnen Tel Awiwer ajnwojner. Di regirung bot derklert, az zi wet bafrajen di arestirte Jidn azoj sznel wi meglech. Derwajl zien noch di 6 mitgllder fun der Jidiszer Agenc in der Latruner tflse. TIMES. Wi es zet ojs gefinen rieh ewiszn di leetns arestirte tojznter Jidn in E. J. ojeh di onflrer fun I. C. L. A korespondent fun HEROLD TRIBÜNE baszrajbt a rajze in E. J. un er derklert. az ale arabisze baszulflikungen kegn di Jidn in E. J zajnen falsz an grundlos. Di Jidn hobn E. J. gemacht far a blijend land. D i Jidn hobn In E. J. niszt arojsgcsztojsn kajn ejncikn Araber nor farkert, cuiibn ojf blij Fun E. J. gejt on a masn »Zuwanderung fun di Araber fun di szechjnsdike lender. Nebn Chejfe iz farhan an Arabisze forsztot mitn nomen Tin. Town wu di greste c 01 ajnwojner zajnen umlegal ajngewanderie Araber. DER ARABISZER BOJKOT . Di arabisze bojkot hecer hobn basztelt in a jidiszer fabrik in Jeruszolajm zejer embleme, welche zej trogn ojf dl klapes als cejchn, az zej zajnen bojkot agitatom. Di jidlsze hitlmaeher hobn bakumen basztelangen cu machn hitlen kam arabiszn legjon. Hejli Selasje der abisinlszer Kenig hot opgeworfn dem forszlag funm egiptlszn kenlg Faruk, arajeutretn in der arablszer lige mit der bamerkung, az •di lige firfc on mit antijidisze polltlk un antisemitiziru BASZTIMT DAJCZISZE POLICEJ FAR DI JIDISZE LAGERN IN DER BRTT. ZONE. In der britiszer zone in Dajczland zajnen basztimt geworn dajczlsze policej cu bawacbn di jidisze DP lagern. Di dozike far- Ordnung hot arojsgemfn farbiterung ewiszn di Jidn un wert batracht als bruch fun di fiijerdike biltlsze hawtoches un als hechste prowokaeje. SZTIMEN FUN DER ENGLISZER PRESE. HEROLD TRIBÜNE szrajbt: Der britiszer ojsern minister iz farantwortlech far der okupaeje fun Palestine ojf an imperjallsti szn ojfn. Zajn antisemitisze arojstretung ojf der konferenc fun der Laboar-partej iz an onsztrengung cu szafn antipatjes kegn dem azoj farfoigtn folk. Dos gance briti sze koionjal program kegn di Jidn iz a biondzende Politik, Dos kamen kajn E. J. fun antisemltiszn pojliszn general Anders iz nigzt kajn cufal. Dl niszt oflcjele cuszti mung fun der engliszer regirung tarn farblajbn fun mufti in Egiptn (welcher hot ge szafn di ideje fun gazkamern un koncentraeje lagern far Jidn!) wu er wert bawa cht durch britisze Kanonen in egiptiszn keniglechn palac, iz niszt kajn misfarsztend Kajn England wern arajngelozt 110.000 pro faszistisze scldatn fun anders armej in der zelber cajt wen Bewin wi! niszt derlojbn a rajnculozn kajn England klejne jidisze kinder in Jidn, welche hobn krojwim in Eng- Fun Jidiszn lehn in der gorer weit. Jeruszolaim. Lojt an opszacung fun statistlszn biuro baj der Jid. Agenc hot di col Jidn in E. J. biz ende 1945 batrofn 592 000. Di jidisze bafelkerung macht ojs 32 % fun der algemejner bafelkerung in land. Jeruszolaim. Dr. Bernard Dznzef hot derklert ojf a prese-konferenc. az fun dl 600D certiflkatn far di lecte 6 chadoszim, hot di Jidisze Agenc blojz bakumen 2485 cum fartejln.' 3413 certiflkatn hot di regirung aropgerechnt far ״umlegale" ojllm. Jeruszolaim. Dl Jid. Agenc hot ajngeordnt a kaboles-ponim far dl amerlkaner gelernte wos geflnen zieh ojf a bazuch ln E. J. ln szajches mitn efenen dem nal-geszafencm bio-un chemlsz-flzlkaliszn institut in Rechowot ojfn nomen fun prof. Wejcman. Farszejdene lender. Francojzlsze mlllter policej hot getanen ln dl tiroler berg hecher 200 kg gold un juwelir zachn, welche zajnen dort bahaltn gewom durch di nacls. Ojf etleche tojznt ringen zajnen ojsgrawirt jidlsze nemen. Es wert bahojptet, az a grojser tejl• fun gefunenem farmegn hot gehört cu Jidn, wos zajnen durch nacis umgebracht geworn in dl koncetracje lagern, Parizer honferenc Di ojsemministom hobn dergrejeht a farsstendikung wegn termin fun der fridn- ־konferenc, welche wet zieh cunojfkumen dem 29 juli h. j. In der konferenc wein ontejl nemen 21 meluches, welche hobn gekemft ojf der zajt fun dl aiirte macht». _ Molotow hot farlangt. az farn arojsszikn di ajnladungen far ontejlnemer fun der fridns-konferenc zol b'sztimt wern ir tag Ordnung. Byrnes un Bevin zajnen gewen dakegn, motiwirndik dermit az di fridnskonferenc ken niszt baszrenkt wern in ire decizjes mit a forgeszribener tog-ordnung. Lesof hot men zieh geejnikt ojfn grund fun a kompromis forszlag un men hot bafulmechtikt Frankrajch arojscuszikn ajnladüngen far di ontejlnemer fun der konferenc. Ojser di, 21 naejes hot men baszlosn cu der fridns-konferenc cnlozn an italjeniszn fartreter, welcher wet fartejdikn dem italjeniszn sztandpunkt. Di antszcjduRg wegn ajnladn Egyptn un Estrajeh, iz noch niszt gefain. Chine hot farlangt In a note, az di. fridns-konferenc zol forkumen in hetkem mitn baszlus fun Moskwer opmach, durch der general farzamlung fun di ojsern ministorn d .h. mit der batejlikung fun chineziszn ojsern minister. Grichenland hot ibergegebn der ojsernministorn konferenc a memorandum, in welchn zi farlangt fun italjen reparaejes in der hojch fun 3 miljard dolar. Sowjetn hobn farsztendnisz far ndiszer alija kajn E. J. Dem 6-tn maj iz fun Constanz arojsgeforn 0 szif, ״niszt wisndfk“ alejn wuhin. ln dem klcjnem 760 tonikn szifi, mit welchn men szpacirt ojfn jam, hobn zieh araingezect Iber 1800 menszit un gelozt zic#t olfn efenem jam. Eng cuzumen gedrikt, on wäret.. . punkt 10i ojf jene allertimledte bildet, wos wa/zn wi azoj men firk szfek/it kajn Rojm .. . Ober di szif trogt a sztolcn nsmen: ״Max Nordau'', zi a/ft zieh oncutrefn ojfn jam di andere szifn, wos dl jidisze nojt hot in zei ongehongen ihre hofnungen... ln ejn tcoth zajnen zej ongekumen: ״Max Nordau ', ״Eitjalru Golumb" un ״Dow Hoz" — det ejgn-gcszafcner jidiszet flot■ Di umlcgalc ojsgabe fun der ״Hagana“ ״Oz" szrajbt wegn dem: ,״ .. Mit« onkum fun der ״Max Norden" wett undz Jilor cjns: Mir hobn curik a najem poct (wos hot atnol durchgefirt ozojfil legale un umlegale ojlim). Det doziker porf iz in Rumcnje, a land in welchn 80% Jidn icifn ojle zajn un di regirung derlojbt. Mit habn biz /ect gebot a klojze hofnung, az fun der Sowjetiszer a/iifluszone wet men derlo/bn Jidn arojScujorn, ject zajnen mir tbcrca/gt dcti'n. . . Es iz cubamerkn a farsztendenisz in der Soie/ctiszer ajnßus-zonc far di jidisze nojtn un cAtn drang cu alija... Di jidisze masn in Jiszuw hobn ojfgenumen mit cufddnkajt dem fakt, wos ״Max Nordaii" ir gskuiue« fun R'jmenje . .. un der Jiszuw bagrist dem fakt, 100s di Sowjetn hobn niszt gewolt wern die ojsfißrcr fun der engliszer amijidiszer politik ojfn nentn mizrach ... u» niszt in adit genumen dem politiszrt dtufe miead England bajm atojslozn di szif ״Max Nordau" .. Dcrfar take iz cu hofn az noch der ,.Max Nordau" wein kumen andere durch jenem al!o gelrajem pari Constanz 100s iz leider in batoegung.

Text as recognised by OCR (ABBYY FineReader), without corrections. Entity mentions: TagMe (2021); their positions were matched to this text again.