Mannheim
Compact Memory

Undzer Worṭ · 1946-06-14 · 13 (14.6.1946) · p. Seite 2

Scan of the page
Image: UB Frankfurt, Visual Library (IIIF)
Journal
Undzer Worṭ
Volume
1 (1946)
Issue
13 (14.6.1946)
Date
1946-06-14
Page
Seite 2 (sequence 2)
Language
Yiddish, English
Belongs to
journal issue
OCR quality
65% known words query
IRI
…/7242850-8596732-8602044--106-8598061
Visual Library
page viewer of the UB Frankfurt

No entity mentions on this page.

OCR text

ZAJT 2 אונדזער ווארט FRAJI'tK, 4. JUX[ 1-)4<> Dos Szpil mit dem Fajer!Fun M. Sztrigler-Pariz.) derter tojznter un miljomen un gebracht mit zieh asach antojszungen un liofnungen; oplejknuagen un cuzogn ... un keiner wejst sich niszt. wifl di machthober wein derfun realizim . , . efszer glojbn zej derwajl cu . Wej dem szwachn!“ Wer ken •den nis2t ot dem poszetn emes? Un wer tun undz wejst den niszt, az mir zajnen szwach un klein un hilfsloz? Un wer glojbt den noch hajnt in der amoliker legende tun jidiszer almechUkejt? Qrod farkert — di zelbe, wos hobn farszprejt dem bilbl, az mir zajnen sztark un mechtik. hobn niszt geglojbt in dem un gewust, az faktisz ken men mit undz ton wos men wil . - . un hale waj woltn zej gewen geglojbt in dem, wos zej hobn gepruwt ajnredn andere — wolt zejer hant efszer a eiter-geton far der szrek tun nekome, wos ken amol kumen >.. Undzer txagedie, iz di, wos di zelbe, wos machn on aza tuml wegn undzer grojskojeechdiker organltacje, haltn utidz ttt in harc noch szwaeher, wi mir zajnen faktisz.. M’ hot undz gemordet azoj masnwajz mitn bawustzajn, az dos wet niszt kostn kajn. korbones. az s' wet niszt kumen kajn organizirter nekomentfer ... Un ot der glojbn fz szojn geblibn drimlen inni bawustzajn fun dl felker, wos darin decidirn iber undzer gojrl. M’ hot zieh ojfgetiert cu tartrachta Iber undz, wi iber lebedlke, menezleche bniim, wi a folk, wos ken amol ojfcaplen in farcwejfltn nekome-ojfbrojz un amol ojeh wej-ton zajn wejtujer-mir hobn hajnt dertar ojf zieh a farkerte ojfgabe, wi amol: Ansztot cu machn zieh wos szwaeher far der weit, cu farentfern zieh ojf jede urozmikfi derklening fun a Morgan un zajnsglajchn, muzn mir hajtn kumen un derklem: Mir zajnen niszt azoj szwach, wi ir mejnt! Un ojb ir wet undz derfim biz cum rand fun ajswegslozer farcwejflung — kenen mir wern ojeh sztark! azoj sztark, az di zate hereer fun dl zlger un fartejler zoln a citer ton . . . Jo, «sin di, wos eiern iber a breki Irajhajt für undz, di, wos szwajgn noch wajter iber undzer tragedje fun noch der milchome — zoln zej es wisn un szpirn: Es iz u szpil znit fajer! Niszt ejbik ken men betlen un ־.]»n gewen gefangene t.J Hltlem. ZI hot J*1־"“1* “1״«־ “ derzen un derfilt dem organizatoriszn kojach fun a Hagana, wos szwajgt niszt mer, nor lozt flijen in der luft zuch-aeroplanen, radarstaejes; zi hot gehört wegn bretldike sziflech wos szlajchn zieh durchn szturm fun jam un durch der tunklkejt fun necht grejte ojf alcding . . . un zi hat baszlosn: A komisjc! . . iz es blojz gewen a trikv a pruw wajter cu kenen haltn in der- Wartung dem jejusz, wos wert In fajer farwandlt? iz es gewen der wiflter pruw cu atrofirn mit hofnung. blchdej cu farwejehn un fareegem — cu lozn hastiker a funk fun hofnung arajnszlajchn zieh in di farwun• detehercer. un zej optempn dem leche noch gwure-majsim un szpeter, wen aic wet zajn mid un apatisz fun langn wartn — wet men wider farratn? oder dosmol wert gemeint ernst? Kejner wejst niszt di kawuncs. Ot iz szojn gekumen di komisje, noch lange chadosziin fun szpiln ojfn geduld tun hun-;peter. •wen men wet zieh ejnsztiir men onhojbn handlen ojfsnaj . . . Wein zej a tojes hobn! S’ iz dos lecte mol wos zej kenen zieh derlojbn oncindn jidisze hofnungen un zej szpeter pruwn curik brutal farleszn- Zol men farurtejln, fa1־szrajun gewiss majsim fun jechidim un fun grupn in E. J., wos handlen lojt der sztim fun zejer ojfrogung — ojb mir wein dercu maskim zajn oder niszt — der com wet zieh ibertrogn ojeh in di hefker-ojsgesztelte lagern. Dos geduld wet un muz plaen! un wej wet zajn di ziger. wos wein ojeh dos mol dem leetn ojfcapi fun hofnung dersztikn! A grojs hlstorisz kapitl fun jidiszer ajngehaltnkajt wert opgeszlosn. A naj kapitl hojbt zieh on. welche di Englender wein es muzn wisn, punkt wi andere, wos blajbn glajchgiltik baj undzer mord un Untergang: S' iz a szpil mit fajer! Arum Erec Isroejl Niszt sztendik ken men zieh szteln ln winkl un wartn in sztiler, hachnojerdiker hofnung ojf a breki jojszer, wos zol eugeworfn wern fun rajeh-ongezetikte tiszn . . . Ojb afile der zater tisz-zleer warft amol cu abejn... bifrat. wen er macht zieh niszt zejendik, oder wen er hojbt ojf an ojg un kukt cu dir. regt in dir ojf a sztikl hofnung, az ot . - . ot. . . un szpeter lozt er di ojgn curik arop — wi er wolt kejnmol gomiszt gemejnt . . . S’ iz gewen cajtn, wen mir hobn geglojbt, az tachnunemdike ojgn wein dergrejehn s’ zejrike; gewen momentn. wen deklaracjes fun als minim hobn undz gemacht klapn dl hereer mit hofnung• Un wifl mol hobn mir szojn mitgemacht dos szpil fun bitochn un antojszung? Wider an ongecojgene, holerdlke sztimung un wajter amol a tlfer eurikfal fun der temperatur... jedesmol iz men gekumen un zieh alejn barujlkt mit ejees: — Niszt farlirn di nerwn! Iberwartn! un wi sztark undzere goles-nerwn zajnen gewen! Wej, wifl mir hobn es geduldik ibergetrogn! un s’ hot szojn efszer emec, In di kabinetn dort, notirt an aksjome: dos iz a folk, wos trogt alc iber mit geduld . . . reagirt niszt . . . un ojeh mir alejn hobn ale cajtn koketirt mit undzere ajzerne nerwn; mit dem, az ״kajn zach ken undz nit arojsflm fun glajehgewicht . . un efszer umdirekt eugegebn mut dj jenige, wos hobn far undz arojsgsgehn farszidene gzejres-roes, wajs-bicher: lozn dertrinken wern szifn mit undzere wogldlke brider ojf di jamim, un szisn in undzer blijendikster jugnt — wajl zej hobn fun frijerojs di garantie, az mir wein zieh cojmen un dos glajchgewicht ajnhaltn . . . Mir muzn derfar ibergejn cu acwejtn emes, wos muz fun undz hojeh ojsgeszrign wem: Ojeh jidisze geduld hot a grenec! Ojeh baj undz ken alc arojsplacn mit der gancer bitemisz un has, wos hot zieh ongezamlt noch azojfil dojres gematert wem; noch azojfil hawtoches, wos hobn azojfil gewekt hofnung inm onhojb un derfar gebrengt noch mer farcwejflung un caar bajm far- Iejknen zej . . . Zoln di hajntike umsztendn undzere zajn di fon iber undzere mlde kep, wen mir muzn szojn ojsszrajen: Mir hobn niszt mer kajn geduld!!! Di jidisze soldatn in der britiszer armej. Di jidisze soldatn in der britiszer armej iz farbotn chasene hobn mit jidisze mejdiech, welche zajnen gebojm in di fajntleche lender. Ale bamijungen in dem tnjen hobn biz ject niszt gegebn kajn azurn rezultatn. Naciszer gl ft... Der forsztejer fun der arabiszer doktojrim farejnlgung ln E. J. hot derklert, az fun di metücinisze fortszritn in land fun di cijonistn, genisn nor dl Jidn ober niszt dl Araber. Er hot ojeh derklert, az di farklenerung fun der szterblechkajt baj kinder in land, iz niszt a dank di cijonistn. Der ״Aufbau“ derklert, az der forzlcender fun der arabiszer doktojrim farejnikung hot a froj a dajezke. Der es-mufti fun Jeruszolaim hot lojt a mittejlung fun franeojtlszn ojsern-minlsterium farlozt Frankrajch mit a umbakantn eil. Jamal Huseini der forzicer fun der arabiszer lige hot derklert az der grojsmufti iz ongekumen in der npnt fun Dameszek kdej ontej! nemen in der konferenc fun arablszn Uge-rat. Kajn amtleche basztetungen iz noch darojf nlszto. A forsztejer fun engliszn ojsern-ministerium hot opgelejknt di raportn fun Kairo, az die Englisze regirung zol hobn derklert dem Paruk fun Egiptn, az zi wet niszt onnemen dl rekomendaejes fun der Anglo-Amerikaniszer E. I. komisje. Jeruszolajim. In E. J. Iz geszafn geworn a fabrik far kunstzajde, mit a kapital fun 1.500.000 funt szterling. Baj der zajdn industrl, wet ojeh geszafn wern a nebn industri far farszidne chemisze ojsarbctungen. ISO szlicbim fun E.-J. iu di plejtlm-lagern. 120 szlichim fun E.-J. zajnen tetik in di larszejdene plejtlm-lagern fun der amerikaner un engliszer zones in Dajczland. Zej wern umetum ojfgenumen mit frejd un bagajsterung. Di jidisze hilfs-grupn bazorgn di jidn in di lagern mit klejder, medikamentn, bicher u. a. w. Di onflrung fun di E.-J.-dlke hilfs-grupn macht hachones arojscugcbn far di lagem-plejtim a hebrejisze tog-caitung mit a jidiszer bajlage. Der ״Aufbau“ fun New York, szrajbt in an artikl: ,.Cum Kellog opmach fun 1928 hot di englisze regirung derklert, az Jedes arajnraiszn zieh fun a fremder macht in Egyptn un Erec Isroejl, wet datracht wern als a badroung fun di englisze wltale Interesn. In Egiptn hot zieh kajn azurn fremde macht niszt arajngemiszt, nor dos land alejn hot genumen ir ongelegnhajt in di ejgenc hent. Es farsztejt zieh, az E. I. iz ject a szlisl-sztelung in britiszn fartejdigungs sistem. England wet in E. J. haltn azoifil militer, wifl zi hot frijer gehaltn in Egiptn un in Erec Isroejl cuzamen. Dos hejst faktisz di farsztarkung fun der policej macht un sztrengere durchflrung fun ru un Ordnung in land. Engllsz militer in E. J. Herald Tribüne. In E J. zajnen ject farhan 3 armejen grejt cum krig, welcher ben durch a funk ojsbrechn. Di englisze armej mit 200.00» man, welche iz ojsgesztatct mit bomben aeroplanen un krigsszifn. Ojserdem, farmogt ojeh England in Cipcrn a kiigs-grejse flot un luilllot in Ejwer- Hajardn. welche gefiul zieh dort klojmerszt ojf ihungscwekn... Erec Jsroel, di׳ Tel-Awiw. Lojt an amerikaniszn baricht wet E. J. farwandlt wern in di sztarkste militer baze ojfn mitlcndiszn jam. Es wern gebojt kazarees far 200.000 soldatn. Jidisze brlgade farlozt Ejrope! Haarec. Fun zichere kweln wert ibergegehn az di jidisze brlgade in Holand un Bfilgijen wert ibergefirt fun Ejrope kajn Egiptn, wu zi wet dort zajn biz erde August un bizn dozikn termin genclech demoblli- UNRRA farzager un di umlegalc alijah. Haarec. Di umlegale alijah, welche iz gegangen durch Jugoslawje kajn Triest iz durch UNRRA-baamte in Treist ojfgedekt geworn. Di msapilim zajnen farhaltn geworn un opgeszikt in UNRRA lager, nochdem wi di jidisze kehile in Triest hot farzichert. az di farhaltene wein niszt ant- Egiptn iz tetik ... Kairo Fun der geworfener bombe in a kino in Kairo zajnen geharget geworn 4 britisze soldatn un ewej indisze. Stars and Strips. Dl Izwestia szrajbt, az di situaeje in E J. iz geworn azoj geszpant, az es 17. a gefar far dem fridn un far der zicherliejt in nontn-mizrach. Der artikl kritikirl Amerika un England, wos zej alejn hobn basztimt di komisje far Erec-Jisroel un erklret, az dos hot gezolt zajn di farantwortlechkajt fun UNO. Dos artikl derklert, az di arabisze prese baszuldikt England in farszprejtn antagonizm ewiszn Jidn un Aaraber. blchdej cu hobn a pretekst cu haltn dem Mandat iber Eree-Jisroejl. Fun Goles lebn geke Di Englender hobn derzen dem ojfglanc funm akszones in di ojgn fun di, wos zej haltn zej wajter gefangen dertar, wajl zej Eljahn Pobkio wegn dem macew in di lagern. Ojf a prese-konferenc in Jeruszalajlm hot Eljahn Dobkin, welcher iz nor wos gekumen fun Europe, geszildert di ictike läge in di plejtlm-lagern. In farglajch mit dem macew tejkei noch der bafrajung — hot Eljahu Dobkin derklert — hobn zieh di lebns-badingungen ln di lagern farbesert. beiker a dank der hilf fun UNRRA; ober s' lozt zieh merkn a farergerung in dem psiehologiszn cusztand fun di piejtim. Ejne fun di hojpt-slbes iz dos lejdikgejn fun di piejtim, wos brengt arajn demoralizacje un farszarft di baeijungen mit di okupaeje baamte. Ojb di piejtim wein niszt ariberge- Art wern azoj gich wi meglech kajn E.-J. — ken men derwartn bitere konsekwenen. E. Dobkin hot mitgetejlt, az hajntcu-tog lebn in di lagern fun Dajczland un Estrajch an erech 115.000 Jidn. un in Italien, Szwedn un Szwajcarjen — noch 55.000 jidisze plejtim Ojf ale wegn in Europe sztromen jidisze Wanderer. Iber 10.000 kinder lebn noch baj krisUeche futmljes. E. Dobkin mejnt, az a dritl fun di ICO.000 sertifikatn — ojb men wet zej krign — darfn ojsgenuct wem fax kinder un jugntleche in Europe. Dermordet jidisze plcjlim ojf der pojliszczechoslowakiszer grenec. 27 Jidn zajnen dermordet geworn, beejs zej hobn gepruwt aribergejn di pojlisz-czechisze grenec. Di grupe iz gewen a tcjl fun 89 perzon, wos hobn in 3 grupes farlozn Kroke sof april mitn ewek cu dergrejehn E.-J. Df erszte grupe — 32 mener, frojen un kinder — hot dem 1-tn maj farlozn Pojln un kumendik kejn Bratlslawa hot zi gewart ojf di ibrike 2 grupes. A tog szpeter iz ongekumen öi cwejte grupe fun 30 perzon, ober di ibrike 27 piejtim zajnen nyt gekumen. Ict iz derhaltn geworn di jedije, az ale jidn zajnen dem 2-tn maj, noch halber nacht derharget geworn ewiszn Szczawnic _ un Nowa Wies — hart baj der czechiszer' grenec. Iiechere baamte fun der militer-regirung in Dajczland hobn derklert, az zej hobn antdekt a dajczlsze undererdisze bawegung in dorem-Bawarjen. Ejne fun dl antdekte optcjlungen hot zieh gefunen untern onör fun Martin Mayer, prezident fun der sztot Oberamingen. Dem 28-tn april hobn dl nacysze untererdisze kemfer durch trorapajtn un klojsterglokn cunojfngerufn zejer optejlung. welche Iz bafaln dl jidn un derbaj geszrfjen: Tojt di Jidn! Heil Hitler! A memvrandum fun amerikanisze jidisze organizaejes cu der fridns konferenc! Di amerikanisz Jidisze konferenc cuzamen mitn alweltlechn Jidiszn Kongres in Amerike un ojeh dl Board of Deputies of British Jews, hobn ibergegebn a memorandum cu di 4 ojsernministorn in Pari« un ojeh cu der Fridnskonferenc mit dem farlang, az baj di fridns-opmachn mit Rumenje, Ungarn un Bulgarie zoln ongenu- men wern antszprechndc ziehcrhajts Wauzuln far dl jidisze recht in di dozike lender. Wegn der t00 milion Dollar zamlung far di ejropcjiszc Jidn. Far der zamlung fun 100,000.000 Dollar far di Jidn in Ejrope, hot zieh geszafn an internacjonaler komitet, berosz fun welchn es sztejen der gouwerner fun New York Dowi. der frijerdiker gouwerner Lejman, de biszof fun New York Manning un der birgermajster fun N, Y. Dweyer. In der sztot Dallas — Texas hobn krlstn gecejchnt 70.000 Dollar. Der Jidiszer Dercijungs Komitet In Arnerike un di amerikanisze gezelszaft far jidiszer dereijung, hobn ongefangen an akcje, az jede szul in Amerike zol ojshaltn a jidisze szul in Ejrope ojf zejer (Vheszbn. Najs fun pojln. DI pojlisze regirung hot baszlosn cu szafn a komitet fun 9 man, welcher zol demokratizirn di uniwersitetn. Der ministorn-raf. projektirt, az studentn, welche zajnen kegn der regirung zoln geszikt wem in koncentraeje lager. Di uniwersitets profesorn hobn kegn dem sztark protestirt. Di Jidn in bafrajtn Pojln. Dawar. Fun di 15 Jebngeblibene Jidn fun Nowy-Targ zajnen 5 dermordet geworn forndik ojfn weg kajn Zakopane. Di Jidn in Szwejdn! SO reprezentantn fun 3000 polakn un 15.000 pojlisze Jidn, welche lebn in Szwedn, hobn gegrindet a gemeinsame organizaeje far humanitäre un socjale ewekn. Di Jidn in Argentinc. Der gen. sekretar fun Jidiszn Welt Kongres — Dr. Kubowicki iz geforn kajn Argentine, blchdej cu bakenen zieh mit der läge fun di dortike Jidn. Noch zajn curikkamen hot Dr. Kubowicki derklert. az der jidiszer jiszuw in Argentine ken zajn gojrl un wet wisn wi azoj cu fartejdikn zajn kowed un recht. Der antisemltiszer kurs in Argentinc gejt arojs fun a kleiner grupe. nor in der administaeje gefunen zieh ojf hojehe postns vakante antisemitisze agitatom wos bäum• - rujiken di Jidn.

Text as recognised by OCR (ABBYY FineReader), without corrections. Entity mentions: TagMe (2021); their positions were matched to this text again.