Yidishe bilder · 1949-06-01 · Nr. 6 יוני · p. Seite 8

ב♦ ארענשטימ \ היםיכיעװ \ לירישע פיױען פארן ארנעטם־אייינזאץ באויאכט דויך ם. ם♦ גוצמ די געלעננדדימ. און גער״עצט ד ארישע באפעלקערונג צו פאגראמירן די ײרן, װײל זײ האבן דערמאררעט דאם ײנגל צו פארמענדן זײן בלוט אויף מצות, דעם לעצטן טאג פםח< זונטיק דעם 6־טן אפריל 1903 איז אויםגעבראכן א פאגראם אין דער שטאט ק־שיניעװ♦ דער אויפנעהעצטער המון האט זיך געװארפן צו פלינדערן די יירישע געשעפטן און הײזער, דער־ בײ געשלאגן און געמאררעט ײרן. אויף די אינטערװענצן פון די פארשטײער פון דער ײדישער קהילה בײם גובער־ נאטאר, האט ער געענטפערמ, אז ער דער צענזאר איז געװען רער װיצע־גו־ בערנאטאר מיטן נאמען אוםטרוגאװ. ער אלײן האט אויך געשריבן אנמיםע־ מיטישע ארטיקלען און דערמיט אונ־ טערשטיצט די אנטיםעמיטישע טעטי־ קײט פון קרושעװאן. קרושעװאן האט אומגעשטערט גערופן צו פאגראמען און מארר־טאטן, פארשפרייטנריק רכילות אין בלוט־בלבולים> דער צופאל האט געװאלט אז אין דער שטאט דובאםא־ רי איז פארלוירן געװארן אן אריש ײנגל, װאם איז דערמאררעט געװארן פון זײנע אנגעהעריקע צוליב א ירושה־ קאנפליקט> קרושעװאן האט אויםגע־ פאראלעל מיט די טראגעריע געשע־ ענישן פון פארניכטן יאם ײדנטום אין אײראפע דורך דעם בארבארישן און װאגדאלישן נאציזם, איז אויך קישי־ ניעװ געפאלן אלם קרבן♦ די שטאט קישיניעװ האט הינטער זיך א געשיכ־ טע פון ײדן־פארפאלגונגען♦ די פאר־ פאלגונגען האבן אויך א פאליטישע אונטערלאגע, אין עגדע פון 19־טן י״ה זענען אנטשטאנען ארגאגיזירטע פאליטישע, אומלעגאלע באװעגונגען, װעלכע האבן געפירט א קאמף קעגן אבםאלוטיזם און מאגארכיזם װאם האט נעהערשט אין אמאליקן רוםלאנה אין די אלע פרײהײטם־באװעגונגען האבן זיך בא־ טײליקט און אויך נעװען די װאיט־ פירער — ײרן♦ די פאליטישע ארגא־ ניזאציעם האבן זיך נישט באגרענעצט מיט פראגראמאטישער אויפקלעױגגם־ ארבעט, נאר אויך אויםגעפירט טעראר־ אקטן♦ אין יאר 1902 איז אויםגעפירמ געװארן אן אטענטאט אויפן אינערן־ מיניםטער פון צארישן רוםלאנד - םי־ פיאגין♦ אין זעלבן יאר איז פארגעקו־ מען א 1 מאי־רעמאנםטראציע פון ײדישע ארבעטער אין װילנע♦ דער צארישער גובערנאטאר פון װילנע האמ באשטראפט א גרופע דעמאנםטראנטן מיט שמייםן♦ דעי־ ױננער װילנער ײדי־ שער העלד, הירש לעקערט האט נישט געקענט גלײכגילטיק צוזען די דערני־ דעױנג פון זײנע חברים, און אלם פראטעםט קענן דער צארישער מאכמ< האט ער אויםנעשאםן אויפן גובערנא־ טאר פאן װאל בײ די באדינגונגען איז דורך דעם צאר באשטימט געװארן אלס אינערךמיניםטער דער רעאקציאנער און מאנארכיםט פלעװע♦ דער אינערן־ מיניםטער פלעװע, װעלנײק פארניכטן די פאלימישע ארגאגיזאציעם, האט אונטערגעשטיצט דעם אנטיםעמיטיזם♦ אין יענער צײט איז דערשינען אן אנ־ טיםעמיטישע צײטונגו ״נאװאיע וורעמיא״ דער פינאנם־באאמטער קרושעװאן האט רעראגירט זייט דעם יאי 1897 אן אנ־ טיםעמיטישע צײטונג ״בעםאראבעץ״ ײרישע פרויען װעין געפירט אין אן אומבאקאנטע ריכטוני, זײ זײנען באװאכט רורך דײטש< און רומעגישע ם. ם♦