Yidishe bilder · 1948-05-01 · Nr. 5 מאי · p. Seite 17

טאניע נצסס י״ילטצטטר לטבנם־פטריאד״אלחר האציזנט עם ײצן פון ל״בקם- אײף רעכםםז נח ם באמזע, | יהושע -פערלע_| טאניע פוקם. אלמער קאצענע | פרץ מארקיש, | פרױ אימבער בער שנאפער עש שםי־ייען פו; ליינקם אױף רעכמםן ישראל אשענרארף, | םאניע פריירמאן שמואל איימבער און | הערש װעבער | גארצאג, געבן, א צוױימם האמ םפעציעלע מא־ מעמאמישע פעיקײמן - אױםזוכן א ^ערער. ױאם זאל ראם ־קינר םפעציעל לערנען> און שױן פאר א םצעניש באגאבט קינר ארויסגעװ-זן א גאר באזונדערן אינמערעם, די אלע פארינמער־םונגען זײנע האבן אבער אויף קײן האר געמינ־ דערמ זײן גרעםמע פאייינמעריים־רונג זי־ן איניגםמע אױפגאבע, װי ער האט דאם אנגערופף די ארבעמ איפער זײן לעבנם װעי־ק, איבער ■ רעי ״ײדישער אפערע״, דאם ראזיקע װערק זײנם א ז שיין געהאט אתרך אלע א-נםטאנצן פון מביניות און קרימיק, מען האמ עם שוין געזאלמ אויפפירן אין מאנקױע מי־ כאעלם זאל זיך האבן גענומען רערצו. פרץ מארקיש האמ .מימגענומען קײן מאםקװע דעם מאנוםקריפמ צום דרוקן, און מימ א פאי חרשים שפעמער האמ אים די פאשיםמישע בעםמיע אומגעבראכט, פארקירצט __ דאם לעבן, אפגעהאקט די יארן פון אמ רעם שע־ פערישן גײםמ, דעם באריימנדן ײרישן טעאמראל און שךיפטשמעלער אלמער ק א צ י ז נ ע. געקומענע סאװיעטישע שרײבער. עם איז מימ זכרונות װענן פרצן ארױם־ געמיאטן אלמער קאציזנע. דעם אײנ־ דרוק פון זײן ירערן גערענק איך. ־דער זאל מימ צוהערער איז געזעםן װי פארגלױוערט; םיהאמ זיך אױםגעראכט, אי מען הערמ דעם אײגענעם אמעם, אױים פונם פארמראג איז מען מימ א געפיל, אז אט איז מען אױים פון א קאנצעימ, װו עם איז ארויםגעמראמן א גאמ־געבענמשטער זױרמואז♦ % אלתי קאציזנע האמ אין לעמבערג אנגעפירמ מ־מ די ײרישע ראריא־אוי־ דיציעם. ער איז געװען פארבונרן, מימ אלעם. װאם האמ געהאמ א ײרישן קלאגג. די ײרישע מימל־שול אין לעמבערג (אויף פלאץ םמשעלעצקי) האט פאר־ מאגמ א גומן קינרער־כאר, אלמער קאציזנע• האמ זיך צועישמ פארינמע־ רעםירמ מימן כאױ ״זאלן ײרישע קינ־ רער געבן א קאנצערמ, און זאל רי װעלמ הערן, װאם מיר פארמאגן.״ און דערבײ זיך אװעקגעזעצמ אויף דער שול־באנק און גענומעו שטורירן יערעם קיני באזונרער. ־ דאם קינר האט א זעלטענע שמ־מע אין קאנםערװאמאריע ארײנ־ נאך דעם אנטלויפן פון אונטער דער רײמשער אקופאציע אין הארבםט 1939 בין איך געקומען קײן לעמבערג, וװ עם האמ זיך שוין געהאט אויפגעקליבן א הײפל ײדישע שרײבער פון װארשע און אנרערע שמעט, צוזאמען מימ דער ארמיקער גרופע האבן זײ געשאפן א גאר לעבעריקע ליטעראײשע םביבד״ אײנער פון די לעבעריקםמע - דער וײכטיקםמער אנפירער פון דער ײרי־ שער לימערארישער באװעגונג און פון ײרישן קולמור־לעבן - איז געװען אלטער קאציזנע, דער מראגיש אומ־ געקומענער װעמענם יארצייט עם איז אויםגעפאלן די מעג, בײ מיר האמ זיך אויפנעהימ א גרופנבילד פון קאציזנען צוזאמען מיט אנרערע ײדישע שרײבער און כ גיב עם אינער צום פאר־ עפנטלעכן. װיפל זכרוגות ךערוועקט אין מיר דאם בילד. אמ ליגמ איצמ פאר־ מיר רי פאטא־ אויפנאמע, חוץ אלמער קאציזנע איז דא פאראן אױך יהושע פערלע. שמואל יעקב אימבער מימ זײן פרוי, בער שנאפער, םאניע פי־רמאך הערש װע־ בער - אלע אומגעקומען פון רעם שוױערלעכן שינאס הענמ, קאציזנע ז צמ איגמיטן אנגעשפארמ אויף פרץ ׳מארקישן• עם איז געװען אן אויפנאמע צום געזעגענען זיך מיט פרץ מארקישן נאך זײן באזוך אין לעמבערג װינמער 1940. דער לעמבערגער פעריאר קאציזנעם האמ אויםנעזען צו זײן דער בליענ־ דיקםמער אין זײן לעבן, ער איז געװען אױפגעלעבמ באפליגלמ פון די ברײמ־ םמע מעגלעכקײמן פאר ארבעמ או ף רעם אומגעהױערן פעלר פון ראטנ־ פארבאנה דאם האמ זיך אפנעשפיגלמ אױף זײן אויםערלעכקײמ אפילו, ער האמ אױםגעזען פיל פארענדערמ. אין זײן ארבעמ האט זיך געפילמ, דער ױננטלעכער ש ױנג, א םפעציעלע אויפגעלעבמקי־ט, .איז ער אױ־םגע־ טראמן אויף די דיםקיםיע־אװנטן און אנרערע אימפרעזן פון ליטעראמ און זשורנאליםמן־פארײן האט זײן װארט געהאט א באװניערן אפקלאנג און װאגיקײט, איך רערמאן זיך װעגן א פרץ־אימ־ פרעזע אײנגעאררנט אין א גרויםן זאל מימן אנמײל פון אײניקע פון קיעױ 17