Yidishe bilder · 1948-05-01 · Nr. 5 מאי · p. Seite 6

אפט קײן דײטשלאנד און באזןכם ײד. צענטרן אזן לאגערן. ער איז דער גע־ טרײער אזן הארציקער שילדערער פזן דער א־צםיקער ײרישער װירקלעכק יט א־ין די אלע לענרער, װאם ער באזוכט מאדאן זש*ד האט געזאנט אזנדזער מיטארבעטער: - מײן פינסה צי איך הויפטזעכלעך פון דער ניט־ײרישער פרעסע. אבער מײנע ארטיקלען פאר די גוים זײנען אײז־קאלטע. אמת־ליב האב איך צו שרײבן אין אידיש. איך פארנעם זיך ניט םתם מיטן שרייבן ארטיקלען װעגן ײדישע לײרן און נויטן - איך לעכ תרך, איך פיל מיט רי לײרן און נייטן. איך שרײב לייכט, אבער א־ך לײג ארײן שטיקלעך בלוט און ברעקלעך הארץ אין די 22 הײליקע אותױת פון אונחערע כוהנים אין מײן ײרישער שרײב־מאשינקעלע. אמעריקאנישער ױט־ײרישער פרעםע׳ אין רער דאזיקער אגענטור ארבעט ער ער־הױם און איז איר רײזנדער קארעם־ פאנרענטז ער האט אין איר אויפטראנ באריכטעט רעם״ עישטן נירנבערגער פיאצעם און באזוכט א רײ אײרא־ פײאישע לענרער. ער איז אױך׳נעװען בײ רער באפרײאונג פון בוכנװאלרער קאנצענטראציע־לאגער און בײם פרא־ צעם פון רי בערגן־בעלזענער רוצחים אין לינעבורג. אײםער דעם ארבעט מאריאן זש־ר - אלם רייזנרער קארעםפאנדענט - פון נױ־יאיקער ״פארװערמם״, די בוע־ נאם־אײרעםער ״ײרישע צײטונג״ און די ״ײדישע צ־־טונג״ פון יאהאניםבורג. מאריאן זשיר איז אויך גוט באקאנט דער שארית־הפליטה אין רײטשלאנר. ער שרײבט רעגולער פאר דער לאנדס־ בערגער ״ײדישע צײטונג״ און פארן מינכענער ״אונדזער װעג״. ער קומט < 4 < 4 < 4 < |ױ > 4 > 4 >;4 > 4 > 4 > 4 > 4 > 4 > 4 > 4 > 4 € > 4 > 4 > 4 > 4 > 4 > 4 > 4 4 4 > 4 > 4 > 4 > 4 > 4 > 4 > 4 > 4 > 4 > 4 > ,4 '> א. יאאכימאװיטש אין לאגד פון גרים גאט איז אין רער שטאט פון מאנאכן ועקומען א שיוארצער םאנקילאט, האט מען אים מיט פאראד - װאכן בא־ריםט, פרום געענטפערטז גרים גאטן האט ער מיט רײד געכ־ון א װארףן - דערי ײד מאכט אונח צו שאנד און שפאטו האבן זיך אויגן צעבליצט שארף, שנאהדיק, געמורמלט - ״העלף גאטן״ האט ער ״זײ״ פארזאמלמ אין ה־יל איבערגעבן זײן רויבער םור, האבן אלע געױבלט ״הײל״ פארשטומט געװארן דער גרים־נאט... האט ער געקנעלט מיט רי ״הײלאיסטן״, אז יעדער קריגט זײן חלק, זײן טײל, אויב רװעט העלפן ײרן פארװיםטן - האבן ״זײ״ געשריגן - ״זיג״! ״הײל״ן איז בעגאן א טאנץ א נײער, א מין װילרער שרים־קאראהא־־, פון האװקעגרײ טומל שרײער: - ם׳איז דער פירער באפרײערו גאמן איז דער צלם־קרײץ פארשװונדן, האט מען האקן־קרײץ צעהאנוען, גײט םטאדע בלינד נאכן ״בלינין״ ם׳האט זײן ״צויבעי״ זײ געפאנגען... אז בארג אראפ ר)איז געפאלן און אינעם טאל זײ מיטגעצויגן, האבן די גיריקע שאקאלן פון פחד פארמאכט די אײגן... נישט צו פילן רעם טיפן תהום און װי אפגעםון םהאט זיך םיגענאד... דערזען האט יעדער א װאלד בוים, װי ער הויבט זיך אויף עשאפאט״♦ געװארפן האקן־קרײץ אויף שוט און צוריק באנײט ״קריםטלעך געבאט״ - צו פארװישן פארגאםן בלוט, פרעפלט מען וױיטער פרום - גרים גאט... מאייאץ זשייד באקאנטער רײזניער קאיעםפאנרעוט פון ײרישע און ניט־ײדישע צײטונגען. געבוירן אין ליטע. אין 1930 אריבער־ געפארן קײן פאריז, װו ער װערט קארעם־ פאנרענט פון דער קאױנער טאג־צײ־ טונג ״ײרישע שטימע״, װאם איז דער־ שינען אונטער דער רעיאקציע פון ר. רובינשטײן,.דעם איצטיקן רעראקטאר פון מינכענער ״אונדזער װעג״. שפעטער־ צו אנגעהױבן מיטצוארבעטן אויך אין װארשעװער ״הײנט״. נאך צװײ־ררײ יאר אין פאריז, קערט זיך מאריאן זשיר אום קײן ליטע, װו ער װערט רעיאק־ טאר פון הואױנער ״מאמענט״. נאכן אנפירן אניערהאלבן יאר מיט דער צײטונג, פאיט ער אפ קײן לאנדאן, װו ער באיעצט זיך אויף שטענײק. עי זעצט פאר מיטצוארבעטן - אלם לאנ־ דאנער קארעםפאנרענט - אין דער קאװנער ־ ״ײרישע שטימע״ און װאר־ שעװער ״ה־ינט״. ערשט קורץ פארן אויםברוך פון קריג, הױבט מאריאן ןשיר אן מיטצו־ ארבעטן אויך אין דער ניט־ײרישער פיעםע. ער פארעפנטלעכט ארטיקלען אין א רײ ענגלישע צײטונגען און זשורנאלן װי ״עװעריבאי־י׳ם״♦ נאכן אנהױב פון דער מלחמה װערט ער א שטענריקער מיטארבעטער פון דער באקאנטער לאנראנער ענגלישער טאג־ צײטונג ״יײלי םקעטש״, אין װעלכער ער ארבעט ביזן םוף פון קריג. אין משך פון דער מלחמה האט מאריאן זשיד אויך אנגעהויבן צו ארבעמן פאי דער באקאנטער בריטישער אגענטור ״אטלאנטיק פאםיפיק פרעם אײדזשענםי״ װאם פארנעמט זיך מיטן צושטעלן צײטונגם־ארמיקלען פאר דער דרום־