Yidishe bilder · 1947-04-01 · Nr. 4 אפריל · p. Seite 18

אץ ארלעט דאס ײדיטע לעבן ״;אט*ם הינדטר״ — א באזוד בײ אינדיאנטר ײדז .־- — ..-.־ ■ ם,ז י♦ אפאטאשו ■ •••—■־־־•־ אין שפאױש מײנע פראגעם, איך האב געפרעגט די זקנה: - װײםט מען אין אײער משפחה, זוען און וױ נאך איר זײט געײארן ײרן: איבערן אלטן פנים האט זיך צעלײגט א קלו־ גער שמײכל. וױ םװאלט בײ דער זקנה נאר קײן םפק ניט געװען. זי האט א זאכ געטאן מ*ט שטאלץז - טױזנטער יארן װי מיר זײנען שוין ײרן, טויזנטער יארן וײ גאט האט זיך באוײזן צו אונח און מיר זײנען געװארן גאטם ״בני אלהים״. נערי װאם רופן זיך - ״קהל קחש בני אלהים״. תאם ציט זײ אלעמען צו ײדישקײט, ײען אונחערע ײדן קוקן דאך אויף זײ פון אויבן איאפ? מען קוקט זיך מיט זײ ניט צונייף. ויעגן משדך זײן זיך, איז דאך אפגעיעיט. מען איז זײ אינגאגצ, ניט מקרב. איז װאם ציט זײ טאקע צו ײרישקײמ? כישטעל אפ אײן פארבײגײער, א צװײמן, א יריטן. קיינער וײיט ניט װו ם;געםל איז קיינער װײם ניט װו די ״בני אלהים״ האבן זײער שול♦ ם קלויבן זיך בארװעםע קיניער, הערן זיך אײן שבת בראשית בין איך אװעק צו די איגייא־ נער ײדן♦ זײער שול - ״קהל קױש בני אלהים״ - געפינט זיך ערגעץ הינטעי מעקםיקע אין א העק. ם־איז א שטיקל פארשטאט וװ די ארעמםטע פון די ארעמםטע װוינען. צוצוקומען אהין איז ניט אזוי לײכט. די גאםן, װאם דערמאנען גיכער לײריקע צו־ נויפפאר־פלעצער, זיינען פול מיט זאמ־יגע אויםשי־ מעץ. אויף די אייםשיטען שטײען צעפרארענע נע־ בײרעם און צעהויקערטע שטיבלעך. פיר ציגעלװענט אן פענםטער, א פלאכער דאך - ראם איז א הויז >■11181 |11|1||| י6א16י! 111111 ■■יו ־'׳ ־וון||£#^§11 - װו האט זיך גאט באװיזן צו אײך? אין מעקםיקע? - האב איך זי נעפרעגט, - גאט האט זיך צו אונח באװיזן בײם בארג םיני. - איז איר אײגעלאפן פנים נעװארן ליכטיג, - גאט האט זיך אויך צו אונדז באװיזן דא אין מעקסיקע ביי די פיראמירען♦ און אז א זזן מײנער איז מיט יארן צוריק אװעקגעפאלן, איז געװען פאר־ ביי, האב איך געפאםט, האב איך געװײנט, כיבין אװעק אין שול ארײן און האב אײגעריםן בײם א־ פענעם ארוךקודש, האט גאט צו מיר געזאגט: ״גײ אהײם, דײן זון װעט געזונט װערן.״ און ער איז געזונט געװאדן. כ האב אים ארויםבעריםן פון מלאך־ המות פון די הענט. מיר זײנען געגאנגען אין דרײען אין שול ארײן. איך האב מער קײן פראגעם ניט געשטעלט. דאם פרעמרע אינײאניש פנים האט מיר אנגעהויבן צו װערן נענטער. אזוי האט דאך גערעדט מײנם א באבע, מײנם אז עלטער־באבע. מיר זײנען ארײן אין א הויף, װאם איז געװען ארומגערינגלט מיט א הויכן ציגל־פלויט. פון דער אפעגער שול האט זיך געטראגן א ױם־טוביריקער װאם פאר א גאם איך זוך. ס׳קומט צו א זקנה מיט א געבלימעלט טיכל אויפן קאפ. זי לײגט צו אן אװער און פרעגט מיך: . - ״כורעא?״ כישאקל מ*טן קאפ אויף יא. מײן קאלעגע, א מעקסיקאנער ײרישער דיכטער, צערעדט זיך מיט דער זקנה, אירע טאטע־מאמע, אירע זײדע־באבע זײגען שיין געװען ײרך אײדער זײ האבן אויםגע־ בויט די שול, פלענט זיך אײן ״מנין״ צונויפקומען בײ איר טאטע־מאמע. א צװײטער ״מנין״ - אין א אנדער הויז. הײנט צו טאג דאװנען אלע אין דעי שול ״קהל קדוש בני אלהים״♦ די העברײאישע װערטער האבן אזוי אויכיםערליש געקלונגען. איך האב געקוקט אויף ךער אלטער אינדיאנערקע. אירע אײגן, װי בײ א פויגל; אירע דארע באקן, װי צע־ קרישעלטע שטיקעי ציגל; איצט דאם אײנגעפאלענע מויל, װאם איז זיך צונויפגעקומען מיט דער דארער, לענגלעכער נאז - קײן אײן שטריך אין איר פנים האט ניט געהאט קײן ײדישן אנבליק. מײן מעקםיקאנער קאלעגע האט איבערגעזעצט װו עטלעכע משפחות וװינען, אזוינע היתעי געפינען זיך אין מעקםיקאגער דערםער, זעלטן אין דער הויפטשטאט. די נעשעפטן זײנען צעלייגט אויף די אויםגעשרישעלטע טראטוארן. אויףאן אויםגעשפרײ־ מער צײמונג ליגן עטלעכע העגגלעך װײנמרויבן, א־ ביםל עפל, עטלעכע פאמעראנצן. פליגן מיט גיל־ דענע בײכער טראגן זיך פון פרי צו פרי♦ דאט איז א פרוכט־געשעפט, אויף אן אנרער אויםגעשפרײ־ טער צײטונג ליגן פלעצלעך, ליגן עטלעכע ברײמ־ לעך♦ דאם איז א.בעקערײ♦ א בארװעםער מעקםי־ קאנער שטײט איבער א קינדער װעגעלע♦ אין דעם װעגעלע ליגן בײטעלעך, פאםקעם, ם־ליגן אוירינגלעך און בראנזלעטן. אײן האלב װעגעלע איז א יוווע־ ליר געשעפט, כדצװײטע - א בײטל־געשעפט. קלײנ־ װערג - אינגלעך, מײרלעך - בארײעםע, מיט אפ־ געכמאליעטע םינגער, שטײען ארום די ״געשעפטן״ און קוקן, און גלאצן, װי זײ װאלטן ראם אלץ ס׳ער־ שטע מאל געזען אויף זײער לעבן. איך שלעפ זיך פון אײן גאם אין דער אנדע־ רער און מראכט װעגן ײרן כינעזער, װעון נעגער־ ײרן, װאם װוינען אין נױ יארק, װעגן ײרן אינדיא־ 18