Yidishe bilder · 1947-04-01 · Nr. 4 אפריל · p. Seite 12

ז• םעגאלאוױטש (פראגמענמן םון א פאעמעו און איבערלאזן. װאו א בױם א קװאל♦ דאם אװ שײן נישם רךײן טרױער־ליר צו װעבן, צו שרײבן אן עלעגײע, א פאעם♦ דײ ערר האם זיך באיארפם א טרײײםל געבן און איבערקערן זיך אין איר פארנעם. אם איז דער ים.♦, א רואיקער, א גלאטער, די צײם װעם אויך דעם חורבן מאכן גלאמ... און רייםש װעם זײן א ביר טרינקער, א זאטער און פעלקער, הינט״♦ און אונרזער נע־ונה♦, 5 מײן פרײנד, מיין הערשל הימעלפארב געםרײער - מיר זײנען שײן נישט ױנג און נישם נאאיװ♦״ ראך שמועםן מים ריר־איז הארציק טײער - מים דיר בײם ברענ פון ים אין תל־אביב. נאר אפם און אפם דערלאנג איך, װי א ציםער, אם גלאם אזוי, אינמיטן, אין די רײר ךערפיל איךז עמעץ פעלט, עם פעלט דער דריםער עם פעלט דער רריטער ײר, װאם ער איז טוים, און װו מיר קומען איצט און װו מיר זיצן, מיר רײדן גאר א םך פון דריםן ײד, מיר ברענגען זײנע הכמוח, זיינע װיצן.״ דער דר־םער ײד, זיין אײםזען, דינע גרים, ער איז נישםא, ער איז אװעקגעקומען, בײ מאן און פרוי, בײ ברודער און בײ קינד. ער פעלם דער דריטער ײר צו א מזומן, ער פעלם, ער פעלט אין יעךער הויזגעזינה עם םרעפט אזוי: מיר הערן אויף צו רײדן און עפעם צוימם רי פרײקײם פון די םרים. צװישן מיר און דיר, צװישן בײרן, גײם־מיט מים שאםךםרים דער דרימאר ײה איצטער... מיר זײנען דאך מיט רעם אליין שיין שולריק, װאם אונדז האם אויסגעמ־םן אזא םוף, מים שוידער בין איך פול און אנגעיא־ן און יערן טאג אלץ מער... און גרום נאך גרום. פארשאלםן איז אײראפעם גאנצער בארן, אין בלוט צעוױיקט, װי נאך א רעגן־גום. די רעשםלעך פון די אונרזערע קהילות, בלויז אײנער פון א גאם, צו פון א שטאם... זײ ברענגען נישם־געשריבענע מגילזת פון מענםש דערװאיגענעם אין שמוץ און. שפאם. אם רי געראםעװעטע פון דעם רוצח זײ װײםן שוין גענוי, װאם לעבן איז... אז מעגטש, װאם קריגם אין האנם אביםל בוח, ער װעט רי װעלם צעםיעטן מים די פים. די שײנע קונםם מעג זשאװערן און שימלען, די דיכםער האבן גארניט אייפגעקלערט. מע האם שיין צופיל מיט רי בלויע הימלען פאררעקם די שװארצע בלאםעם אויף רער ערה װי בלײך געװארן זײנען אלע פראנן פון ביכער פיל, פארשריבענע פאפיר: א פופצגיעריקער באפרײמ פון לאגער קאן מערער איצם דערצײלן, וזי שעקםפיר♦ 4 פון אונחער פאלק האט דײטש פארםמם א דריטל, פון יערע דרײ נעבליבן זײנען צװײ♦.♦ א קללה פאר דער װעלם איז נישם קײן מיטל ־- דאך שילטן מוזן מיר, מען מוז אזוי♦ מײן פרײנר פון יענע אפנעמעקטע גאםן, מײן שותף איצם צו יעדן צער און פרײר, װאם קאן אונרז מער פארבינדן און פארקנםן, װי אונדזער קדיש־זאנן זאלבעצװײט? דאם איז שוין נישט פאר װערטער צו באקלאגן, פאר צײםונגען און ביכער מאטעריאל♦ א שםורם־װינט זאל אלע שםעם צעטראגן זײ קומען איצם די לעצםע פון דער שײפה, געראםעװעם פון לאנער און פון םם.., מע זעט זײ שוין אין קבוץ און אין חיפה, אין תל־אביב אויף גאםן או בײם ים. מע זעם זײ אין קאפע, בײ פרײנה ב־י שכנים. אין א געװעלב אין שנעלן אויםאבום, בײ יערערן פון זײ, בײ יעק אײנעם * איז דא פאר אונח א פ נצטערער גערום, שײן בעםער װאלם די ערר א ציםער געבן און אײנשלינגען מיליאנען אין איר מויל, שוין בעםער װאלם װולקאן פארפלײצם דאם לעבן װי אויםהערן די מעשױת פון דעם גרויל♦ זײ קומען און מיר דריקן זײ מים נײגער די נומערירטע בוכענװאלדער הענם: געראטעװעט פון לאגעה פון די שטײגן און פון רי הײםע קרעמאטאריע־װענט, מײן חלק זון װעל איך מים זיי זיך טײלן, מײן טרײםט מיט שםיקער הארץ... װאם האב איך נאך און דאם, װאם די פארמאטארםע דעיציילן, װעם װערן מײנם, װי אלץ פון אוניזער בראך♦ 2 מיר האבן דא אין תל־אביב פארשידן, פון גארער װעלט, פון תימן ביז בערלין, מיר האבן דא רומענישע פיל ײדן, קאװקאזער ײר און פון בוכארער מין. רי ױרשים, אן ירושה שוין, פון פוילן, פיל בלאנדע און אויך נעגערישע קעפ, פיל רוםישע, פון רוםלאנדם א?ע טײלן, װאם זינגען נאך ביז הײנם דאם ליר פון סםעפ, און איצםער קומם דער גיהנים־יייר, פון פײער, פארשרפהם זײן נשמה און געמים... אךי מיר פון דאנענם זאלן עם פארנעמען און אפצאלן דעם חוב פאר מענטש און ײה מיר מוזן זײן הכנעהדיק, געחלריק, און אויםהערן די מעשױת, װי א שםראף.♦♦ שםענדיק די זעקם מיליאן יױן, װאם זענען אומגעקומען על קידוש השם און רךחש העם דורך די הענם פון די דײםשע תלױנים. רי קרעמאםארױמם, װו עם זענען פארברענט געװארן לעבעדי־ קערהײם דײנע עלםערן. רײנע קיניער און רײנע נאענטםטע די טויטךלאגערם: םרעבלינקע, מײראנעק, אוישװיץ, בוכענװאלד,. דאכאו, װו עם זענען צום טיימ פארפײניקם געױארן מיליאנען פון דײן פאלק. די געםאם, װו הונדערטער טויזנטער ײדן זענען אומנעקומען דורך הונגער, גוימ, פײן און צעק דורך שמוציקע מעררע־ רישע ברירער־הענט, װאם האבן מיטגעארבעם מיטן גרעםטן שינא פון ײרישן פאלק. 6.000.000 ־״י 12