Yidishe bilder · 1947-04-01 · Nr. 4 אפריל · p. Seite 6

ר ווורוו■ ײיוו^ו1ו\מ%ו ו_ו 11 ין ו ו ו_ונ ה םפארד פמ אוכדזערע םױיבער צום צוריפפער אױך בינעם העלער האט אי״ננעהילט די אזמיטעלבארקײט און פרישקײט פון זיץ װארט און דעם אײננארטיקן םטיל זײנעם פץ ״פאר טשעמעטע צײן״, אין װעלכן די קארגשאפט פון אויםדתק און אײנגעהאלטנקייט פון געפיל, האבן שטענריק אנגעפילט זײן שורה מיטטיפער עמאציא־ נעלער שפאנונג♦ גאר איצט, װען העלער װכט אייםצװריקן װי צום פשוטםטן און װי צום בולטםטן רעם אומבאשרײבלעכן װײטוק פון זײן פאלק, האט דער דאױקער העלישער םטיל באקומען א םפע־ ציעלן באיײט, נישט נאר ער מאכט פארשטענד־ לעכער און צוגענגלעכער אזא ארט אינהאלט םון צער און צארן, נאר עם דאכט זיך אפט אוים, אז ער װערמ דער אינהאלט אלײן. פיל פון העלערם לעצטע לידער צװיננען אויף אונדז ארו־ף דעם אײנורוק, אז נאר אזוי און נישט אנדערש לאזט ז־ך דיכטעריש ר׳עאליזירן װײטוק פון אזא פארנעם, די דאזיקע .לידער װעלן זיכער פארבלײבן אין אונ־ דזער ליטעראטוי צװישן די שטארקםטע אויםירוקן פון ורױליק^ קאשמארן, װעלכע מיר האבן איבער־ געלבט, אויך די בילרערישקײט בײ העלערן איז נעװארן פיל אננעזעטיקטער מיט געפיל און במילא פיל אויםדרוקלעכער און טרעפלעכער♦ פאראן בײ העלערן אין די לעצטע שאפונגען אזעלכע ערטער, וױ אײן בילר םינטעטיזירט אין זיך א גאנצע גאמע פון איבעילעבונגען און געפילן♦ די געפרעםטע. געבויטע אויף עמאציאנעלע קאנטראםטן העלערישע פארם, דינט אים איצט צום בעםטן אויף אויםצו־ רריקן זײן װעלט־באנעם און אינעילעך געמיט♦ בוננ שלעפט ז־ך - קרעכצנדיק נאך פון הינטן - און ציט א־ם אויף צוריק♦ ח ײ ם ג ר א ד ע האט זיך שטענריק אוים־ געצי־כנט מיט זײן וױזיאנערער פאטעטיק■ מיט ־ער הויכער טעמפעראטור ־׳פון זײן מאכט און מיט זײן שארפן נאציג נאלן נעפיל, אבער אין די אלע ערשטקלאםיקע אײגנשאפטן זײנע,' זענען געלעגן באהאלטן געװיםע געפארן♦ אפטמאל האט די פא־ טעטיק,* פארלירנהק דעם װיזיאנערן עלעמענט, אײנגעקלאמערט זיך א־ן אבםטיאקצ־עם, די הויכע טעמפעראטור פון װארט האט צײטנװײז אױפגעײםן די קאמפאזיציאנעלע םטרוקטור פון װערק, צע־ שמאלצן זײן קינםטלערישן צמצום און דאם שארפע נאציאנאלע געפיל האט,װען־נישט־װען פארשטעלט אנדערע ברײטערע האריזאנטן, אין זײנע נײע פאעמעם און לידער גיט חײם גראדע נישט אויף קײן אײנע פון די עיקרריקע אײגנשאפטן זײנע, אבער די קאמפליצירטע דערפארונגען פון די לעצ־ טע יארן פארה־טן זײער פיל און זײער אפט זײן שאפונג פון ענלעכע שטרויכלונגען. נרארעם שטארק פאטעטיש װאיט, װאקםט אײם אין זײנע לעצטע שאפונגען צו א פראבלעם פון גרויםער נאציאנאלער באדײט♦ גראדע זוכט א פארענטפערונג און א תיקון פאר דער גרויםער ײרישער טראגעדיע פון די לעצטע יארן און װאם מער ער לײטערט אין זיך יעין אנװוקם פון זײן כװאליעדיקן געפיל, װאם קארגער ער איז אין ארויםלאזן אלם, װאם טראגט מיט זיך דער אויפביויז פון זײן געדאנק, אלם װאגיקער און פולער װערט זײן מאכט♦ אויםצוגז פון ארטיסל מיר זענען געבליבן א קלײן הײפל ײרישע שרײבער פון פוילן און דאס איז כמעט אלץ, .װאם איז פארבליבן פון דער ײרישער ליטעראטור אין פױלן♦ איך װעל מיר דערלויבן א פאר קורצע בײשפילן פון אײניקע שרײבער, װעמענם שאפונגען זענען מיר צומײנםטן באקאנט. אין דער ערשטער רײ דיכטער. א גאיצע ריי לירער און אײנאקטערם אױף אקטועלער טעמאטיק, האט אנגעשריבן פאי רער לעצטער צײט משה בראדערזאן♦ אויב עם גײט אין פארם איז משה בראדערזאן גאך אלץ געבליבן ױגג, דאם זעלבע שפילעװריקע װארט און דער זעלבער מײםטערישער פערז♦ א שםע פון ענערגיע שלאנט ארוים פון בראדערזאךם שאפוגגען♦ בראדערזאן באמיט זיך ארומצוגעמענען אין זײנע שאפונגען אלע װיכטיקםטע נעשעענישן פאר דער לעצטער ציימ - און זײ באזיניקן אין ליכט פון דער םאװיעטישער װירקלעכקײט, דאם איז שוין מחײב צו א םך טיפערער ארײנמראכטונג♦ די קאמלעדירטקײמ פון אזא אינהאלט פאדערט אפטמאל אץ אידערע פארם, א פיל געדיכטערער בילרערישקײט און א מער טיפערעד פאראלגעמײ־ גערונג, אנשטאט בלויז דעם פײנעם שפיל פון װארמ און גוט געשליפענעם פערז, אפטמאל קומט בראי־ערזאן אין קאליזיע מיט זיך אלײך דער לײכ־ טער מײםטערישער אימפעט טראגט אים אװעק פארוים און די שױערע צורכגעטראכטע איבערלע־ ן 1 §§$1|| לעבן־געבל־בענע ײ־ישע שרײבער און קינםטלער, װאס נעמען א גרויםן אנ־ מײל אין דער װירער־אויפבױאונג פון ײדישן קולטורעלן לעבן אין אײראפע♦ פון רעכטם אויף לינקם: נחום באמזע, י. רובינשטײן, אברהם זאק בערל מארקאון דער זשורנאליסט בארענשטײן. 6