Yidishe bilder · 1947-03-01 · Nr. 3 (1.3.1947) · p. Seite 22

דאס באל״במע הארציפע פארל דיאנא בלומענפעלד. א ם ט ו ר ק א װ -3 *||||;; )($991 מרדכי סראשניץ י. טורקאװ-דיאנא בלומטנפטלד צו זײטר טולה זײן הײן א־־י װען ײדיש/לעבן איז געפלאםן מיט זײן נארמאלן שמײגער. צארמע געפילן װי שמ לע מוזיק מענער רינגלען דיך-ארום. ציען דיך ארײן אין קרײז פון פאםירונגען און איבערלעבענישן און ם־איז גימ קײן װוג-ער װאם דיר װערט אזוי גאגמ דעי ״נורל״ פון אין שנײרערל, פארליבמע מײרל, םיי פון אביהמל מאראװיבער, אדער פון דעם נעזונמן האיעפאשניק בערל דעם שמיר, דערקעגםמ אין זײ דײן אומגע־ קומעגע משפחה, דיינע נאענםטע װעלכע װעלן שוין קײנמאל מער נימ צוריק קומען צו ריר, אזוי װי דער קלײנעי שמװלערל פון געמא װעמ שוין מער ניט צוריק קומען צו זײן מאמען װעלכע װארט אויף דעם שמיקעל ברויט פון אים, אין דיאגא בלומענ־ פעלר לעבמ אײף ״י־ײן דארינקע מאמע פון פוילך פון לימע, איער אוגגאק, װעלכע האמ, אין די לעצטע מיגוטן אײרער די מעררערישע קויל האמ איר לעבן אונמערגעשגימן, געמראכמ גיט װעגן זיך נאר װענן דיר, איר קיגד, װעלכער * ראנגלט זיך מיטן בלומיקן גורל און אין איר לעצט לעכנם־ הו־ך איז געלעגן א ברכה פאר דיר. װינציג האבן מיר הײנמ ײרישע בינע קינםטלער אבער קינםט־ לער פון אזא מדרגה װי יאנאם טורקאװ און דיאנא בלומעגפעלר זײנען ^ייי אוגת פארבליבן, בלויז געצעלמע יחידים און דערפאר זײגען זײ בײ אוגדז נאך קז־יערער װי געװען. אװף די גרויםע קינםמלער װארט יאס ײרישע לאנד. די שארית הפלימה ײינמשמ זײר אז דארט זאלן זײ זײן צװישן יי אק־ מיװםטע בויער פון דעם ײרישן טעאמער. אין דער אלמער נאציאנאלער פאלקם־שפראך צאחכם לשלום וב^אכם לשלום, להתראת בארצנו♦ הערםמו בילמ װי עם שרײען די פילע קבר־ם אייף דער געשעניעמער ערר. זעםמו װי מען פ־רמ זײ די אלטע גרויע זײרעס און באבעם, די ײ־ישע עופה־ לעך בײ די ברוםמן פון מאמעס. הערםמו זײער געװײן און זײער לעצטן וי־ו רוף צום הימל פון װעלכן עם קומט נימ קײן ה־לף. א ציטער בא־ הערשמ ריך בײם אנבליק פון רי גרויל ביליער דאם בלומ אין דײנע א־ערן װערמ פארקילמ דאם ־ קלאפן פון דײן הארץ אפיעשמעלמ. עם װערמ ריר עגג דער ארום און װען מורקאװ ענדיקמ װילמ זיך דיר אויםשרײען הויך, אזוי הויך, אז די פארשאל־ מענע װעלט זאל אויפצימערן, -נקמהן * עם זײנען רא אזעלכע װעלכע װילן פארגעםן דעם שזירערלעכן נעכמן. מיט אייזערנע צװאנגן ארויםרײםן פון זכרון אלץ װאם קען דערמאנען װעגןידעם, אגמלויפן פון רעם אײגעגעם גורל־שאמןי און מוחל זײענדיק דער װילדער חיה. זוכן הײנמ פרײר און געגום בײ איר און װי אמוכיח קוממ מורקאװ און מימ די פלאמיקע אין פיין געבײרענע פערזן פון ז. םעגאלאװימש דערמאנט ער, אז פון דעם אײגענעם בללמיקן גורלי קען מען נימ אנמ־ לויפן אז ״אין יעדער װוילטאג און אזיף צו להכעים, װעל איך ארויםרופן אין ז־נען די אויםגעשאכמענע משפחות״ ס. םענאלאװימש ״נישטא׳,). עם שרײען צו ריר די שיך פון קלײנינקן קינד. זײ בונמעװען דיר אײף, בײלן דײנע פויםמן גרײמע צו דעישמיקן דער בײזער װעלט, װעלטהענדלערין װעלכע האמ שמיל געמאכט אין אײראפא אן ײדן אן בונטארן און אויך אן די יאנאװער קופערשמירן און די קרעמערלאך מזיקים ױאם פלעגן ציען פון א גרויפ יניקה, (ז, םעגאלאװיטש נישמא) . דיאנא בלומענפעלר פירט דיך אװעק צוריק צו יעם אלמן ײרישן שמעמל מיט אלע אירע פאר־ שױונדענע טיפן, עם לעפן אויף בילדער פון ״אמאל״ פארהאן נעמען װעלכע זײנען געװארן םימבאלן, צו זײ געהערן אן שום םפק אויך ןאנאם טורקאװ און דיאנא בלומענפעלך װעלכע םימבאליזירן מיט זײערע נעמען די הויכע מײםטערשאפט און קונםמ פון ײרישן טעאמער. מימ װיפיל זײ האבן בארײ־ כעדמ אונדזער טעאמער. װיפיל הערלעכע ביגע געשמאלטן זײנען דורך זײ געשאפן געװארן, װעלכע זײנען פארבליבן א װיכמיקער בײשמײער צו דער קינסטלערישער אויםפירונג און אנטװיקלונג פון דעם ײדישן מעאמער? אזוי איז עם געװען פאר דער מלחמה, אזוי איז עם אויך הײנמ. װען די בײרע ײ ישע קינםטלער זײנען אויף זײער װאנדער־װעג מימ דער שארית הפלימה געקומען צו אוניז נימ נאר מיט זײער אל־ מער מראדיציע פון ״װעמעראנעך נור אויך װי ״ױנגע״ ארײנגיםנריק פריש בלומ אין די פארגלי־ װערטע איערן פון ײרישן מעאמער װעלכער הױבמ אן קומען צו זיך נאכן שרעקלעכן חורבן. ײדיש װארמ אץ ײריש ליר, ײרישער מרויער און ייר. פרײר, ײרישער קרעכץ און ײרישער װיץ. אלץ װאם ראם פאלק האמ פארפ*קםירט פון זײן מאר־ מירער געשיכמע, װערט דורך די בײרע יקינםטלער געמראגן צװישן פא.ק, װעקמ אים אויף פון זײן שלאך, מונמערמ אים אין זײנע שװערע י טעג, װא־־י רעמט אים אין זיין גלױוער, צינרמ אן במתין אין הערצער פון פאריאושטע, יאנאם מורקאװ און ריאנא בלומענפעלר מראגן אין זיך און מימ זיך דעם גאנצן שוירער פון אונ־ דזער לעצמן פאלקם־אומגליק, װעלכעי זײ אלײן איז אויםגעקומען אין די שוירערלעכע באדיננונגען אי־ בערצולעבן פון װארשעװער געמא אין װעלכן זײ האבן אין די פײנלעכםמע מענ מיט זײער טאלאנמ געמומיקמ און געטרײםמ, און פון די באריקארן פון געטא־אויפשמאגך האבן זײ צו אונרז געבראכמ דעם לעצטן גםיםה אויםגעשרײ םון אונחערעפאר־ פײניקמע מאמעם און מאמעם, שװעםטער און ברי־ דער - נקמה! און װען יאנאם מורקאװ מרעט ארויפ אין דעם ליד פון ל, שניײערמאן ״קברים שרײען״ * 22