Yidishe bilder · 1947-03-01 · Nr. 3 (1.3.1947) · p. Seite 8

די בלוםיהע עוואפואצינ שלמה םראנה געפרעגנ*, וױ זיך שטעלן, קאלפ, רױין אן שזפ דענעױױדזננ זעגען די־ מענטשן דערשאםן געװארןי דאם זײנען געדועזן * משח גארפעקל, חיים וױלגער, זל&ן וױלנער, משת שטײנבאק מיט דער פױי, אהרון פױדמאן •יט דער פרױ, שלמה געלקאפ און שמעון זילבער מיט דער פרױ, און װען עם האין זיך #נגעהײבן יעמת, די פױיען און קינרער פון ױ קרבנות האבן אנגעהױבן םפאזמירן, שרײען, ױפן, בעטן רחמים ארױפפאלנײיק אױף די קדושים, אז מען זאל זײ ראטעװען, זענען ױ מעח־ער קאלט מיט פארקרימטע פנימער געמאכט זיך תם׳עװאטע, אזוי װי עם װאלט דא נארנישט פאסירט, רויק געלאזט די נאענטע געזענענען זיך מיט די טױטע, דערנאך באפוילן אװעק־ רוימעץ די טויטע קערפערם און אפ־ װישן דאם בלוט, װאם * האט פאר־ שפריצט די שטײנער♦ יי בלוטיקע םצענע איז ערשט גע־ װען דער אנהויב צו דער גױיםער מעירערישער שחיטה, װאם איז אין א שעה, צװײ, ירײ ארום ערשט פארגע־ קומען♦ הימל עפן זיך♦ װער קאן און װער איז בכלל אימשטאנד דאם צו ש־לרערן♦ טויטע, ראנירטע, צעבלוטיק־ טע, דערשראקענע זענען צוזאמען גע־ לענן און באהאלטן זיך פון רימערדע־ רישע קוילן, װאם זעגען געפלויגן פון אלע זײטן♦ םהאט אויםגעזען, װי א סטאדע הוגגעריקע װעלך האבן זיך ארײנגעריםן אין א שטאט און פאר־ ציקן יעדעם לעבעדיקע װעזן♦ דער מעררערישער הוראנאן האט אזוי אנגעהאלטן פולע דרײ שעה, גאכהער איז עם פלוצלונג, אזוי װי עם װאלט א געהײמע האנט באפוילן אפ־ שטעלן, גענוג געמאריעט, צוטרעטן צו דער װײטערריקער נארמאלער אקציע.. וכך היה און אזוי איז עם געװען♦ יער ארומגערינגלטער קװאיטאל מענ־ טשן זענען אײף די גאםן אייםנעשטעלט געװאין און עם האט זיך אגגעהױבן אזוי װי נעכטן און אײערנעכטן, געװנ־ יטע און פעיקע זענען צוריק אין די שטובן ארייגגעשיקט געװארן און קיאנקע, שװאכע, גיט פעיקע, קיגרער און זקנים זענען אפגעשיקט געװארן אין די זאמל־פונקטן און פון דארט אין די לאםט־אײטאם, ארײנגעפאקט װי הערינג אץ די פעםער גלײך אייף יענער װעלט. װער עם האט א הויך װארט געדעדט. דער א־ז אויפן ארט דערשאםן געױארן♦ עם איז געייען א פאל, װי ׳א ױנגל פון 17 י׳אר איז פון אוימא איאפגעשפרינגען און האט ראפטום^אנגעהויבן צו לויפן♦ אין רער זעלבער רגע, האבן צװײ געזונטע היצלעס מיט רעװאלװערן אין די הענט אנגעהויבן צו יאגן דעם אנטלאפענעם, טויט־רערשראקענעם ױנגל♦ בעת דעם יאגן,. האבן זײ געהאלט אץ אײן שיםן, ביז דאם אומגליק־ לעכע קינד איז אומנעפאלן און האט קוים אויםגעשריגןן ״בעםער צו שטארבן דאי אײרער דורך די מעררער לעבעדיק אין גרוב ארײנגע־ װאיפן צו װערן♦ אין אײניקע מינוטן ארום זענען אייגיקע ײדישע פאל-ציאנטן צוגעגאגגען צום ארט, װו דאם ױנגל איז געלעגן אין א קאלוזשע בלוט, האבן זײ באמערקט אז ער לעבט נאך און רעדט אין אייפגעכאפטע ק-גדער מיט רי מאמעם קומע; אין צענטראל נעפענגניש ' און פון דארטן זענען זײ אפטראנםפארטירט געװארן קיין כעלמנא♦ דער מארננריקער מאג, דער פ־טער לויט דער רײ פון דעי גרױםער מאםן־שחימה, איז באלר בײם ערשטן ליכטיקן פרימאיגן שײןי באמערקט געװארן, אז דער מאנ װעמ זײן א שרעקלעכער, א גרױזאמער און א צארג־ דיקער♦ מיטן אויפגאגג פון טאג, האט דער הימל נעעגיערט די כמארע פון בלאו אויף שװארץ און פון שװארץ אויף אמאראנט םײער רוימ♦ דער גאגצער מזרח האריזאנט האמ אויםגעזען װי אײן גליענרער הימל, דאם פײער ױיט־ קײמ איז געזעען געװארן אויף מײלן װײט♦ און ײען די שײארצע כמארעס זענען צו ביםלעך פו,׳ הימל אפגעטראטן און די זון האט אנגעהויבן פון דער טיפקײט ארויםצוקריכן, האט זי נאך קײנמאל אזא בלוטיקע קאליר דעם הא־ ריזאנט נישט באפארבט♦ די אלע מיליאנענדיקע שטראלן האבן פלוצלונג אגגעהויבן שטעכן און דע־ נעױױרן, גישט זײ האבן געװארעמט און פרײר ארײנגעבראכט גאר צארן, װײמאק, פארררום און טױיער♦ לאנג האבן די שפיזנבלוטיקע שטראלן אױפן הימל נישט אנגעהאלטן א פינםטערער װאלקן האט די זון מיט אײנמאל פארשטעלט און גענעבן אנצו־ געהערן, אז די זון, װאם איז באשאפן געװארן םאר דער גאגצער װעלט־מענטשהײט, װעט היינט נישט ״שײנען, װעט הײגט נישמ װארמען אוןנשטבאװײזן איר גרויםע מאכט♦ װײל.זי שעמט זיך, זי שעממ זיך פארן טאג, און פאר דער גרויםער װעלמ♦ פארשאלטן זאל מערן דער טאג, װאם האט געבראכט דעם ײד♦ פאלק אזוי פיל שמערצן, פײן און טרויער♦ א טאג פון לויטער בלוט♦ די גערמאנישע ראםע האט גע־ האלטן אין אײן שעכטן♦ די ראםע, װאם האט ארויםגעגעבן אזוי פיל קולטורעלע דענקער און פי־ לאזאפן,, די ראםע האט אן שאנדע געשאכטן, גע־ טרעטן, געמאררעט און אומגעבראכט זקנים, קינ־עי און שװאנגערע פױיען♦ א פינםטערער טאג איז דאם געװעזך א טאג װי הונדערטער ױנגע לעבנם זענען מיט אײגמאל צעריםן געװארן♦ און מויזגטער טאטעם און מאמעם האבן פאר שרעק און צער געריםן זיך די האר פון רי קעפ און געשריגן צום הימלן ״דערבארעמריקער פאטער העלף.♦, זאל עם נעמען א םיף, דאם מעםטל פון צױת גײט שוין איבער♦ קײנער האט שוין קײן מח און מוט אזוי צו לעבן, אפילו די זאטע. די פארזארגער, אויך זײ האבן אננעהויבן זיפצן און קעכצן׳ ׳ די שתיטה האט זיך אנגעהױבן, די בעםט-עם זעיען זיך צוזאמעגנעקומען♦ פון די הויזן־קעשענעם האבן זײ ארױםגענומען בלעכענע, װי םפעציעל צוגעפאם־ טע צו רי קעשענעם פלאשן מיט ליקעריבראנפן און אני־ערע .געטראנקן און אננעהייבן זויפן א שלוק נאך א שלוק און בײ יעק שלוק עפעם אונטער־ געברומט. - האנם - האט אײנער אװפן קול זיך צעשר־גן - ״אט איז דאך שוין ך אור, װאן פאגגען װיר אן?״ אץ דעם זעלבן אויננבליק האט א רעװאלװעי אין דער לופט אײםנע־ שאםן. דאם איז געױען דער םיגנאל צים אנהײבן די שהיטה♦ אין דײ ערש^ע 5 מינוט זענען שוין 10 טויטע געלעגן, האבן זיך שוין ס1 לעבנם געקורמשעט פאי יםורים און באגאםן די גאםן מיט בלוט. זײ זע־ נען דערשאםן געײארן אן א פאױואס, גישט זײ זענען געװעזן קראגק, נישט זײ זײנען-אנטלאפן פון די שפ מעלער, פשוטע אײנפאכע ארבעטער־מענטשן, װאם האין געפאלגט דעם ערשטן באפעל, נעמען די קינרער און שטעלן זיך אין דער רײ, זײער אײנציקער חטא איז געװען דאסי װאס זײ האבן זיך 8