Yidishe bilder · 1947-01-01 · Nr. 1 (1.1.1947) · p. Seite 8

יידישע פילדער 8 די בלוםיפע עװאפואציע שלמה פראנס :|| ארױסגעממען פזן בזך?א־זשעי נעטא || דאם האט אזױ אנגעהאלטן א־יניקע מימטן. נאכהעי זײנען לױט א םדר אנגעשלאםן געװאין קװארטאלן און עם האט זיך אנגעהויבן א מוראידיק ױהנים, דיי באפעלן ױינען געװען שטרענג, וױלר און צארנױק. פעף מינוט איז געגעבן געװארן צײט, אז די מענטשן זאלן זיך אױם־ שטעלן אויף די ה־יף און אפװארטן זי ער גורל, אזוי װי עם שטײט געשריבן, מי יחיה ומי ימות, מי באש ומי בחרב, מי ברעב ומי במגפה. נישט איינעי האט געזען דעם טו־ט פאר די אויגן און נישט אײנער איז פאר זײן שװעל דערשאסן געװאי־ן. די געװאלדן און די געשרײען זײגען דעיגאנגען ביז צו די זיבעטע הימלען. מאמעם װאם האבן מורא געהאט, אז מען זאל זײעיע ק-נדער נישט צונעמען, זיינען פאר שרעק געשטארבן, משוגע געװארן. קינדער האבן זיך געריםן בײ די מאמעם פים און געבעטן רחמיםז ״מאמעשי. דארט ווו זײ װעלן דיך נעמען, דאיט ױעל איך מיטיײן, צוזאמען זאלן מיר שטארבןד מען געזעגנט זיך בײ די דראטן פון צענטראל געפענגעניש א סך עלטערן האבן די קינדער אין די שטובן פארבאהאלטן, אין די קעלערם בוירעמם, אין די שטרוי־זעק. װי נאר א געהײם לאך זײנען געלענן באהאלטענע קינךעי. און װען די באהעלטענישן זײנען דורך די לײט אנטדעקט געװארן איז אך און װײ געװעזן. פאר די אויגן פון אלע צונויף פארזאמלטע זײנען די קינדער ארויםגעשלעפט געװארן און זײנען אויפן ארט דערשאםן געװארן, דאם שלעפן און טרייבן די מענטשן פון ערשטן קװארטאל, װאם אױ אפגעשלאםן נעװארן האט אנגעהאלטן פון ד אין רער פרי ביז 4 נא5מיטאג. שרעקלעך האט דאם אויםגעזען. עם איז ניט געױעץ קײן אײן מענטש, עס איז נעװען נאך האלבער נאכמ, די ײדישע פאליצײ־ קאמאגדע האט אגנעהאלטן איר נאכט זיצונג, זוענן דעם טרויע־ ריקן מארגן, װאם דארפט זיך באװײזן א־ן געטא, זײ האבן שוין געװוםמ, אז די יעצטיקע עװאקואציע װעט נישט זײן אזוי װי ביז איצטער, נישט די ײרן מ־ט רומקאויםקי אין דער שפיץ װעלן באפעלן, נאר רי געשטאפא, דער מלאך המות אלײן װעמ משפטן װער צום לעבן און װער צום טויט. און אזוי איז עם טאקע געװען. אין דער האלבער נאכט האט איבער דעם געטא געבלאזן א שטארקער װינט. עם האט אױםגעזען װי ד מכשפית װאלטן זיך מיט אײנמאל אויפגעהאנגען. דער װ נט האט אויםגעקערט די געטא־גאםן און אגגעטיאגן בײ די שמוציקע הײזלעך הייכע קופעם מיםט♦ די קראען אין די נעםטן אויפגעװעקט און אנגע־ הויבן אין דער מיטן נאכט צו קראקען♦ צװישן די טונקעלע אנגעלאפענע װאלקנם האט זיך צו בים־ לעך באװיזן א קלײנע מאטע לבנה מיט א פאר־ קריממ פנים• עם האט אייםגעזען, אז אט, אט גײט די גאנצע װעלט אונטער און בעפאר דער מארננ־ שטערן װעט אויפגײן װעט שוין אלץ זיין צו שפעט, די גאנצע קהלה װעט שוין זײן ארױםגעיאגט, בארױבט, געשענדעט און אויםגעמארדעװעט. ד אזײגער אין דער פרימארגן שעה, האבן זיך שוין אלע פאליציאנטן געפינען אין די פאליצײ־ רעװירן♦ יעדער קאמיםאר האט גענוי איבערגעגעבן םארא הײםער טאג עס װעט הײנט זײן און װער װײםט וױפיל ײדן עם װעלן הײנט מיט, לעבן בא־ צאלן♦ אמך נשט קוקנדיק אויף אלעם זאלן די פאליציאנטן שטײן או־ף דעי װאך און אכטונג געבן אז דאם פאלק זאל זיך חלילה נ־שט צעבונטעװעבן♦ זאלן גײן אזוי װי דער שוחט האמ דעם װעג אנוע־ צײכנט, װײל יעדער װירערשפעניקער װעט אויפן ארט דורך די געשטאפא דערשאםן װערן און װעט נאך חלילה ברענגען א צרה אויפן נאנצן כלל ײדן אין געטא♦ דארט װי אײגער װעט בשום אופן נישט װעלן גײן, איער װעמ זיך אנטקענן שטעלן, זאל דער יעניקער מיט געװאלד גענומען װערן♦ די אנפירערם פון דער געשטאפא, עטלעכע געזונטע רוימ־ הויטיקע מעררער מיט מאשין־געװער אויף זײערע אקםלען, האבן זיך װילד משוגע צעלאזטאיבערן געטא, און פון אלע זײטן האבן זיך געהערט שיםערײען♦