Undzer Worṭ · 1947-12-05 · 47/85 (05.12.1947) · p. Seite 6

אונרזער וץיא-דש זייט 6 פר״טיק, 5 דעצעמבער 1947 די ׳עורות טיטן געזאגג פון התקו-דד. גאכרעם ש'ל* דערט דער ח, דרעזגער אין קורצע ווערטער T, טע־־ טיקייט פוגם פארבאנד אין משר פון זיין עקזים־ טעגץ. ד״ר פע?דמאן האט אין גאמען פון דער יידישער בארופס - איגטע?יגעגץ געוווגטשן דער סטודעגטן־ יוגגט דערפא?ג אין ז "ערע גוצ?עכע ארבעטן און אינם ווייטערדיקן?עבן. אין גאמען פון ר. ק. איז ארויסגעטרעטן. דער ח׳ פראש. פראפ.?אקסער (באארד) אגא?יזירט די בא־ דינגונגען פוגם סטודעגט פאר און נאך דער מ?חמה. איגזש. קארגיצער ("ארט") האט אנגעוויזן אויף דער שטע?וגג פון "ארט" צום "סטודעגטן־פאר* באגד".- אין גאמען פון א?ע "דישע סטודענטן האט פא- דאנקט דער שר״בער פון די ׳עורות א?ע אגוועזגדע. א ספעציע? טיפן איינררוק האט געמאכט דאם אי- בערגעבן דורכן ח, אינזש. פ?אש א טאוו? געמאכט דורך די אב0א?ווענטן פון דער "ארט"־שו?ע אין א״כשטאט. דער אוונט האט איבערגע?אזט א טיפן אייגדרוק אויף א?ע אנוועזנדע. דאס פרעזידיום פוגם סטודענטן־־ פארבאנד אין ער?אנגען פ?אנט אייגצוארדנען אן אימפרעזע אין גרעסערן פארגעם אין באמבערג, כדי צו געבן פדיי- טערע "דישע קרייזן די מעג?עכק״ט גענטער זיר צו באקעגען טיט די פריידן און זארגן פון די "די- שע סטודעגטן. אין אייכשטעט מיטוואר דעם 19.11 אי?טיט דער איגיציאטיוו פון פ.צ.־התאחדות פארגעקומען א רעפערא• פון ת׳ ש. הורוויץ א.ד.ט. ״4 פאקטארן אין א״י־פראב־־?עם". ח, ראפאפארט עפגט דעם אוונט און ניט אי- בער דאם ווארט דעם רעפערעגט. דער פארזאט?־־ טער עו?ם האט זיר צוגעהערט טיט גרויס אינטע- רעם צו די אויספירוגגען פוגם רעדגער. * איצט אייגיקע ווערטער וועגן די א. ג. וואגדערג־ דיקע טרופעס אונטער פארש״דעגע ש״ן־ק?ינעגדע געמען ווי "יידיש טעאטער" און אגד., וואס באזאר־ גן אוגדן טיט "ערזאץ־־סחורה". עס ווא?ט שוי! גע- ווען די העכסטע צייט, אז דער קו?טור־אמט ביים רעג. קאטיטעט זא? זיר פאראיגטערעסירן טיט די עגינים און דערמעג?עכן צו העדן א ריכטיק יידיש און קיגםט?עריש ווארט. " ג?ייכצייטיק ז "געז מיד דאגקבאר דעם ר. ק פארן באזארגן אוגדן טיט די "דזשויגט"־פי?מען, וואם זייגען?עצטגס אויפגעפירט געווארן ביי אוגדן טיט גרוים דערפא?ג. י. צוקער. אנטשולדיקונג. דערטיט בעט איר 8נטשו?דיקוגג ביי דער רע- וויזיאגס־קאמיסיע אין?8גער באמבערג פאר מיין גישט־טאקטישער האגדצונג ביים אויפש?יסן דעם מאגאזין אן זייער וויסן און נישט־פאסיקע אוים־ דדו?ן, וואס זייגען געווארפן געווארן אין 8 צושטאגד פון אויפרעגונג אויפן אדרעם פון טיטג?יד פון דער רעוו. קאט. ח, שטיינמעץ. איר באטאן, אז 8?עס א ז געפונען געווארן אין ארדעגוגג, וואס ס׳האט זיר ארויסגעוויזן בשעת דער קאגטרא? פון דער רעגיאנאי^ער רעוו. קאמיסיע.?ייטער פון פארפ^עגונגם־אמט איצקאוויטש מרדכי אין?8גער באמבערג ראדיא־אוידיציע פאר וי "עקזאךוס״מעפילים די קו?טור־$פטיי?ונג פון דער פעדעראציע פון די רומעגישע יידן אין דער אמעריקאגער זאנע ארדגט איין דינסטיק דעם 9 דעצעמבער 1947, 16,15 א זייגער, א מוזיקא?ישע אוידיציע פאר די "עקזאדום"־־מעפי?ים טראגסמיטירט דורר דאדיא- טיגכען. אין דער אוידיציע נעמען אנט"?: פראפעסאר און קאמפאזיטאר מארצע? וואגגער (לאוויר), נארבערט האראוויץ (ראזענטאא) געזאנג. lZWMWML ם ע ד ג י 5 ק י חיים געב. אין וואסי?ישאק (גראדגער גוב.) זוכט קרובים. זיין אדרעס: Les Glicines, Jowy en Josas, Leina ek Oise (France) ווער ווייסט פון נח וויניצקי און יידל וו י נ י צ ק י פון גראדגע, ווערט געבעטן מיטט״?ן אוימן אדרעס: J. Frejdowicz, Zagorze, Pow. Dzierzanowo ul. Zymierskiego 17, Dolny Slask (Poland) יצחק ד ו ה ל פון בוטשאטש (פוי?ן) זוכט זיין קוזין הערמאן דא?ער פון טאגאם- טאזשיסקא. מיטטיי?ן: קיבוע נוח״ם צעט?יץ ביי ביירויט ״UNDZER WORT״ - OUR WORD״ The Bamberg Edition oi ״Unzet Moment" Regensbnrg e Aulhorized by Headquaxters European Command, Civil Affairs Division AG 383.7 GEG - AGO 01 IS. 5. 1947 Responsible Editors: Leopold Endzweig, Bejnusz Tenen• bäum Editor in Chief: Mosze Jungstein Prinled by ״Fränkischer Tag" Bamberg Redakcje un Administracje Bamberg, Hainstr. 8/II e Telefonen: 1257, 265, 266 Niszt farlangte manuskripln wem niszl umgekert. Prajz tun anonsn: Gratulacjes — 1 izure (8 werter) RM 7.—, zuchungen 1 szure RM 3.—, meldungen — 1 szure RM 5.—. Ale manuskripin muzn geszribn wern dajtleche ojt ejn zajt fun papir. e Farn fermin un inhalt fun arajngeszikfe anonsn iz di redakcje niszt faranlworllech. דוב שמאראק אקאדעמישער יובילעום אץ ערלאנגען די יידישע סטודעגטן ארגאגיזאציעם אין די פ. שטאטן, עגג?אנד, פראנקרייר, שווייץ, שוועדן, אי- טא?יע און אויםטרא?יע. צו אונדזער ערשטן יובי?עאום קענען מיר זיר באווייזן מיט א רשימה פון 80 מיטג?ידער, וואס איז אונדזער פרייד און שטא?ץ: 80 יונגע יידישע בחורים און בחורות — די צוקוגפטיקע דאקטוירים, דעגטיסטן, איגזשיגיערן, מוזיקער, כעמיקער, יו- ריסטן, פי^אזאפן, פםיכ8?8גז, פי?א?אגן — די נאכם8?גער פון די אומגעקומענע; ^ערער און וועג- ווייזער פארן אויפשטייענדן "דישן דוד. דעם 11.11-47 איז אין קאפע "פירשט" אין ער- לאנגען פארגעקומען א גראנדיעזער אקאדעמישער אוונט טיטן אגטיי^ פון פארשטייער פון ר. ק. "ארט", קואטור־באארד, דזשוינט, טי^יטער - רעגירונג און איינגע^אדעגע געסט. פון דער סוכנות און יידישער פרעסע זייגען דערהאלטן נעווארן באגריסוגגען. דאס £אקא^ שיין דעקארירט טיט יידיש־נאציא־ גא?ע פארבן ׳ און סטודעגטן־אפצייכענוגג, פארזען טיט געהעריקע אויפשריפטן און אאזוגגען. ביי פ" ן סערווירטע טי׳^ פארגעמען זייערע ערטער: טשאפ- 5״ן, ן ע? י גמא ן, מיסס גאאדמאן, מר.?אפיען (דזשויגט), פראם. לאקסער (באארד) ח׳ פראש (ר. ק.), אינזש. קארניצער, מר. באבען, א גש. פ^אש ("ארט"), פראפ. שעפס (אוגיווערזיטעט ערלאגגען) ד״ר ווייסער (אירא), ד״ר פעאדמאן, ד״ר מילשט״ן און אנדערע. דער אוונט ווערט דערעפנט דורבן שרייבער פון פון יידישן לעבן דאגערשטיק דעם 13.11 האט ביי אונדז גע- שפיאט דער אנסאנב? פון פאראיין פון ייד. פראפע־ סיאגעצע אקטיארן א. ג. "יידיש טעאטער" אוגטער דער ^ייטונג פון ש. צוויאיר. געגעבן האבן זייידאס -עבגס-בי5ד פון קאנסטאגטין סימאנאוו א. ט. "ווארט אויף מיד". ווי עם אין געווען דער אאגעט״נער א״גדרוק, האט מען ,פון פראפעסיאנעלע אקטיארן דערוואר* טעט פי? מערער ווייא פון אזע^כע קען מעז פא- דערן.?יידער איז דאס דערווארטעטע .׳שט גע- קומען. * זונטיק דעם 16.11 האבן די כ??־ציוגים אייגגע־ ארדנט א רעפעראט פון רעד. ע. פע?ד א.ד.ט. "די איצטיקע אינטערנאציאנא?ע?אגע און דאס א״י־פראב?עם,/ דעם אוונט עפנט ח, טאראן, ווע?- בער באגריסט דעם חשובן גאסט, איבערגעבגדיק אים דאס ווארט צו זיין רעפעראט. רעד. פע?ד גיט א ברייטן איבערב?יק איבער דער איגטערגאציאנא?ער?אגע בב?? און.פון. א״י־ פראב?עם בפרט. דער רעפעראט אין פארגעקומען ביי אן איבערפו?טן זא?. קייט זייגען אויף דער אוניווערזיטעט, ווו עם האט געפרעדיקט ז ״גע ראם ן - טעאריעס יו?יום שטרייכער, אין נאוועמבער 1946 זיר צו- גויפגעקומען די ערשטע יירישע סטודעגטן אין ער-?אנגען, צו ווע?כע איר האב געהאט דאס ג?יק צו געהערן און ז" האבן באש?אםן צו שאפן א "דישן סטודעגטן־פארבאנד אונטערן נאטען "התאחדות הסטודנטים העברים". ז" זייגעז גאר דאן געווען ב?ויז אייגציקע און צעשפרייטע אויף פארשיידענע פאקו?טעטן, אבער פאראייניקטע, טיטן ווי?ן צו שאפן א קערפערשאפט, וואס זא? פארט״דיקן ז"- ערע אינטערעסן, פאר?ייכטערן זייערע מאטעריע?ע באדינגונגען און מיטהע?פן ביים אויפנעטען גייע סטודענטן פון די?אגערן. א?ס הויפט־אויפגאבע אבער האבן זיר די ערשטע יידישע סטודענטן אין ער?אנגען געשטע?ט צו שאפן א נאציאנא?־יידיש צוזאמענ?עבן, בכדי גישט בט? בשישים צו ווערן צווישן דער 6000־קעפיקער דייטש. סטודעגטן־ מאסע. די רעא?יזאציע פון ,די דאזיקע פ?ענער האט געפונען איר אויסדרוק אין דער גדיג- דוגג פוגם אויבנדערמאגטן פארבאנד. "התאחדות הסטודנטים העברים" אין ער?אנגען איז אגערקענט געווארן דורר דער אמעריקאגער און דייטשער טאכט, אוגיווערזיטעטס - איגסטאגצן, ווי אויר פוגם רעגיאנא?ן קאטיטעט אין באמבערג. די מיטג?ידער פוגם פארבאנד געניסן פון הי?ף מצד דעם דזשוינט און ווירטשאפטס־אמט ביים ר. ק. אין באמבערג. עס אין ווערט צו דערמאגען, אז די מאטעריע?ע?אגע פון די יידישע סטורענטן אין ער?אנגען, ווו עס איז נישט פאראן ק״ן יידישער צענטער, א ז פי? שווערער ווי אין אנדערע אדט- שאפטן. עס וועט אויר גישט זיין איבערגעטריבן, אויב איר ווע? זיר אויסדריקן, אז ס׳זיינען פאראן יידישע סטודענטן אין ער?אנגען, וואס הוגגערן. גישט קוקנדיק אבער אויף די א?ע שוועריקייטן, האבן מיר דאר גוטע רעזו?טאטן אין אוגדזער סטודיום. ק״ן אייגציקער יידישער סטודענט איז נישט דורכגעפא?! ביי די אפגעגעבעגע עקזאמעגס און פי? האבן שוין פערט? אדער הא?ב־דיפ?אמען. אויפן געביט פון געזע?שאפט?עכער ארבעט זארגט די?ייטוגג פון פארבאנד, אז מיד זא?ן שטיין אין א שטענדיקן קאנטאקט טיט די יידישע ישובים. ער האט זיר אויר דערק?ערט■ גרייט צו שטע?ן זיינע?יטעראריש־מוזיקא?ישע כוחות צו דער דיספאזי־ ציע פון דער?שכה ג?י?ית ש? pp"?. עס איז אויר געש?אסן געווארן אן אפמאר טיטן "ארט" און קו?טור־באארד. דער פארבאנד האט זיר"אויר אג- געש?אסן אינם צענטרא?ן ""דישן סטודעגטן-פאר- באגד אין דער אטעריקאגער זאנע", וואס שטע?ט טיט זיר פאר א ט"? פון דערחיווע?ט־םארא״גיקונג פון יידישע סטודענטן. מיר זיינען אין קאנטאקט טיט עס איז טיף אייגגעווארצ?ט אין כאראקטער פוגם "דישן םא?ק די אייגנשאפט צו טראגן?יכט אהין, ווו עם איז טונק?, ׳אגצוציגדן?יבט דאן, ווען עס קומט דער איונט. עם איז א פסיכא?אגישע דער- שייגונג ביי דעם "דישן מענטש, אז ווי שוואר ער זא? נישט זיין, ווי ביטער און שוועד דאס?עבן — קעמפט ער מיט די שאטנס פון דער ווירק?עכקייט, רייסט זיר צו דעם?יכט פוגם אמת. און דער אמת פון דער וזע?ט, דער זין פון טעגטש?עכער עקזיס־ טעגץ און זיין עיקר — א ז די וויסנשאפט. און שטא?ץ קען זיין דאס' םא?ק, וואס האט א גרויסן ח?ק אין דער וויסנשאפט. דאס פא?ק פון ברוד שפינאזע, א?בערט אייגשטיין, פון ד״ר ער?יר און חיים ווייצטאן, פון היינריר ה"גע און סטעפאן צווייג, פון אי?יא ערענבורג און ראבערט גאטאן, פון מאד- טין בובער און זיגמונד פרויד, ראם פא?ק ~ קען זיין שטא?ץ! וויי?, ווו ס׳הערשט די נאכט, דארט גיסן זיר טייבן "דיש ב?וט; און ווו פע?קער קעמפן קעגן דער נאכט, דארט קעמפז אויר יידן... און דעריבער, קעמפנדיק פאר אונדזער אומאפ- העגגיק״ט אינם אייגענעם?אגד האבן מיר דאס פו?ע מארא?ישע רעכט רעם קאמף צו געווינען. א?ס באזיס פון דעם דאזיקן רעכט, גי?ט צוו. אגד. אוגדזער בייטראג צו דער וויסגשאפט. ־ * טיט אזע?כע אויפפאסונגען האט געגומען די יידישע יוגנט דעם שווערן עו? אויף זיר פון שטו- דירן אין דייטש?אגד. שוועד איז געווען דער אגהויב. אין יאר 1946 האבן זיר אויף ד דייטשע הויכשו?ן אין מינכען און אין פראגקפורט באוויזן די ערשטע יידישע סטו- דענטן. יונגע מעגטשן, באפרייטע פון געמאס און קאצעטן, אויסגעהוגגערטע און אפגעשוואכטע. ז" האבן, נישט קוקגדיק אויף א?ע שטערוגגען, בא- ש?אםן צו קעמפן מיט די שווערע?עבגס-באדיג- נוגגען און צו?ערגען זיר. זייער אייציקער צי? איז געווען: וויסנשאפט. ז" עד?אגע איז געווען אויף אזויפי??ייכטער, וויי? ז" האבן געהאט היגטער זיר יידישע ישובים טיט א גאגצע ר" פון א״גפ?יסר״כע "ד. ארגאגען. פי? שווערער האט זיר פארגעשטטע?ט ד־?אגע פון אוגדן ערע .,פיאגערן׳ אין ערראנגען. ער?אנגען — א טיפיש דייטשע שטאט. דא גע- פיגט זיר אייגע פון די ע?טסטע אוגיווערזיטעטן פון אייראפע. די א?טע שייגע שטאט מאכט אן א״ג- דרוק פון א וויסנשאפטס־צענטער, פון אן אויטא- נאמער סטודענטן־ט?וכה. ק?יגיקעס,?אבאראטא־ ריעס און ביב?יאטעקן. אוטעטום, אין די גאסן, טע- אטערס און קאפעען, אין די פארקן און ק?ובן קען טען זען פראפעטארן, דאקטוירים, פי?אזאפן, יו- ריסטן, דאצענטן, אסיסטענטן און סטודעגטן. און ווי א סימבא? פון דער "דישער אוטשטערב?עכ־ א הארציקן מן?-טוב די חברים י א קו ב און רחל קר א מ רסקי צום געבורט פון זייער ז ו נ ע ל ע פארטיי*קאמ. פ.צ. (שמאל) אנסבאר־ב?יידארן דעם פארן יצער פון די ווארשעווער?אגדם?״ט אין ווא?דשטאט רעם ח, צבי וו יי נ ש ט אק און פ ר ו י צום געבורט פון זייער ז ו נ ע ל ע ווינטשט א גריגגע דערציונג די פארוואלטונג פון ווארש. לאנדםלייט אין ווא?דשטאט אויר מיר וויגטשן: שמחה און בתיה שטערנשאס פאלען און ראמעק זיידמאן (ביירויט) צום געבורט פון זייער ז ו נ ע ל ע א הארציקן טז?־טוב וויגטשט שרה אייזנפעלד און זיסקינד מערמלשטיין דער פאמיליע ק ר א מ ר מק י צום געבורט פון זייער ז ו נ ע ל ע ווינטשן מיר א הארציקן מז?־טוב דוד און טינא ראזענזאן אוגדזערע ג?יקוווגטשן ' דער פאמיליע ק ר א מ ר ס ק י צום געבורט פון זייער ז ו נ ע ל ע בריגארע האלץ־זעגער־ארבעטער אין אנסבאר*ב?״דאח * צו דער חתונה פון העדא אדלער מיט ם י נ יי ר א ב י 8 הארציקן טז?*טוב און 8 ג?יק?ער צוז8מעג?עבן וויגטשט רחל בערגער אונזערע הארציקסטע ברכות רעם מיטארבעטער פון "אונדזער וועג" ב ן-ציון תיבעל און פדוי צו דער געבורט פון זייער טעכטערל ווינטשט רעדאקציע "אונדזער ווארט" א ו ן פ ר ו■ י ■' , פון זייער בת יחידה. ווינטשט רעדאקציע, אדמיניסטראציע און זעצעהפערזאנאל "אונדזער ווארט" א הארציקן מזל־טוב און פיל גליק שלמה וו ע ר ב י ן זעצער פון "אונדזער וו$רט", צו דער געבורט ט משה קאפער (או?ם) גליקלעך צוזאמענלעבן אין לאנד פון פאמיליע געלודא (ב8מבערג) צו דער חתונה פון פרל. גאלדע ה ע נ ד ע ל מי ווינטשן מיר א הארציקן טזל-טוב און א זייער האפענונג ב״ה שפע ברכות ובתוכם ברכת מז״ט אגי מביע?חברי היקר והחביב שמואל הירשפרונג (איכשטט)?בואו בברית האירוסין עם בח"? ע ט א ז י ד מ ן (איכשטט יה״ר שיהי, קשרכם קשר עו?מי ובנין עדי עד ותזכו?בנות ביתכם בעושר ובאושר ע? הרי ציון וירוש?ים המאח? חברר, מנה? רוחני ש? קבח "חפץ־חיים" דוב יונס ב״ה את מיטב ברכותגו אנו מושיטים?חברנו היקר, חבר הנהגת הקבוץ המופ?ג בתורה ח׳ שמואל הירשפרונג (איכשטט)?רג?י אירושיו עם בח"? חברתנו ע ט א ז י ד מ ן (איכשטט) קבוץ חפץ־חיים באיכשטט אננקס "ב—צ" ב״ה חברתי מרת ע ט א ז י ד מ ן תחי׳ שמואל ה י ר ש פ ר ו נ ג (איכשטט)?רג?י אירוסר עם בח"? חבר (איכשטט) קחי נא את ברבותינו ברכת מז?א טבא וגדא טבא. יהי רצון מ?פני אבינו שבשמים שתזכו?בנות ביתכם ע? הרי ציון וירוש?ים. טאח?ים: ראנטשו ומשח אלי׳ שפרינצאק במברג. גם אני בין המברכים — שמחה-בינס וואקסשטאק שמואל ת י ר ש פ ר ו נ ג (איבשטט) ע ט א ז יי ד מ א ן (איכשטט) מאורשים כם?ו תש״ח. ב״ה ם? מ?א ברכות ובתוכם ברכת מז?־טוב חטה אגו מאח?ים?מגה? בית ספרנו ח׳ שמואל הירשפרונג (איכשטט)?אירושיו עם בח"? ע ט א ז י ד מ ן (איכשטט) יהא צעדם הראשון בחיים ברור ומאושר ■ חבר המורים ש? בית ספר באיכשטט אגגקס "ב—צ" ב״ה?רג?י האירוסין ש? חברתנו היקרה חברה הנהגת הקבוץ ע ט א ־ ז י ד מ ן (איכשטט) עם בח״א שמואל הירשפרונג אנו מאח?ים ברכה?בבית יה״ר שזווגם יע?ה יפה יפה, ויזכו?בנות עתידם בארצנו הקדושה ע? פי דרבי התורה בנות אגודת ישראל באיכשטט אגנקס "ב—צ" ב״ה?אירושי חברתי היקרה ע ט א ז י ד מ ן (איכשטט) עם בח"? שמואל הירשפרונג (איכשטט) שפע ברבות ואיחו?ים?בביס, יהי צעדר הראשון צ?ח ומאושר חברתר פיגה ציציקם