Undzer Worṭ · 1947-12-05 · 47/85 (05.12.1947) · p. [Seite]

פרייז 50 פעניג מדמה חי־הרדזם היא צורך י העולם (הרצל Np. 47 (85) UND ZER WORT• Arojsgegebn durchn R. K. fua di bafrajte Jido in Frankn zic Bambtrg כ״ב כסלו תש״ח פרייטיק, 5 דעצעמבער 1947 MBERG E OUR 2־טער יארגאנג י» הגנה אויף דש־ תאד פח ישוב צוזאמענשטויסן צווישן יידן און אראבער. — הגנה גרייפט אן; באזעצט אראבישע פאזיציעם ביי יפו ענגלענדער זיינען גלייכגילטיק — אנטי־יידישע ארויסטרעטוננק אין מצרים. ירושלים, (דענא־רויטער). איינהייטן פון דעו־ הגנה האבן דאנערשטיק פרי אייננענוכזען 3 אראבישע פאזיציעם צו וישן יפו און תל* אביב. אין ווייטערדיקע פייער־געפעכטן האבן די אראבער געליטן שווערע פארלוסטן. באוואפנטע אראבער האבן אנגעגריפן דאס עלעקטריצימעטם * ווערק אין תל־אביב זיי זיינען" צוריקגעשטויסן געווארן, נישט מאכנדיק קיץ שום שאמם. 8 דעמאקראטישע קאאליציע־רעגירונג, מאס זאל פירן צו 8 פארשטענדיקונג צווישן יידן אח אראבער. .״אויב עם וועט אוגדז איז דיגאעגטסטע 10 יאר נישט געליגגען אויפצוגעמען 1.5 מיליאן יידן, קעגעז מיר נישט ריידן פון דעם פאקט, 8ז עם איז פ8ר8ז 8 "דישע מלוכה,/ די הגגה איז פארשטארקט געווארן מיט נייע 600 10 מאן, ווייל גאבן פראקלאמירן דעם "ה"- ליקן קריג" קען מען רלכעגען מיט גייע אומרוען. די אומרוען האבן ביז איצט געפאדערט 15 טויטע און 62 פארווונדעטע. איבער די אראבישע טיילן " פון ירושלים איז פארלענגערט געווארן דער אויסגאנגם־פארבאט מיט 24 שעה, גאכדעם ווי גרויסע אראבישע יוגגט־ גרופן האבן מיטמאר אריינגעמארשירט קיין ידושv לים אח״געפרוווט באנרען דארט די אומחען. דער אויסגאגגס־פארבאט פארבלייבט פארלויפיק אי; קדאפט. מיטוואך אין דער פדי איז געקומען צו גייע יידיש־. אראבישע צוזאמענשטויסן, בעת וועלכע עס וייגע! געווען טויטע און פארווונדעטע פון ביידע צדדים. ביירע צדדים האבן זיר באנוצט מיט מאשין־געווער און האנט־גראנאטן. די מעלדונגען וואס קומען אן צום בריטישן הויפט־קווארטיר זיינ״ען עגלעך צו קריגם־מעלדוגגען. אין ירושלים האבן בריטישע טרופן געעפנט א פייער אויף די אראבער, וואס האבן זיך געוואלט ארייגרייסן אין א פארצויטטן געביט. רוימונג פון א י ערשט זומער די דאטע פון איבערגעבן דעם מאגדאט און צו- ריקציען די טרופן וועט די בריטישע רעגירוגג וואר־ שייגלער באהאגדלען. אויף איר געכסטער קאנפע־ רענץ. ביידע דאטן וועלן ווארשייגלער פאלן אויפן זעלבן טערמין,ווייל גרויסבריטאניע וועט נישט איט־ שטאגד זיין אויפצוהאלטן ארדעגוגג וויבאלד די טרופן וועלן האבן פארלאזט ראם לאגד. *!*י Js sAs \ls \L* >1* sls >At >1* •sL *d* >4* •*it ■*i* >d/ ■sL* '*At >ds *A' >4*■ *As •*Lt •tis si* *Af 'J* '!tf \i* •>is •4* •*Is, «r *t׳ JK V *p* * t )|ג j|C )|C))( דאס "רעקס״־קינא, דאם גרעסטע אראבישע קינא אין שטאט, נאכדעם ווי אראבישע יוגגטלעבע האבן געהאט אוגטערגעצוגדן יידישע געשעפטן. מען שאצט, אז לערך 50 געשעפטן זייגען צעשטערט געווארן דורבן פייער. בריטישע פ״ערלעשער־אפטיי־ לוגגען האבן געהאלפן לעשן דאס פייער. דער פאר- קער צווישן ירושלים, תל־אביב און יפו איז איבער־ געריסן. איבערן אראבישן פערטל אין ירושלים איז אויף דער נאכט־־צייט פארארדנט געווארן אויס־ גאגגס־פארבאט. די בד׳מישע מדופן האב, מיטוואד באזע\ט -אם נעביט צווישן תל־אביב און יפו, ווו די צוזאמעג־ שטוייסן האבן א כאראקטער פון א קלייגעד מלחמה. אין די דאזיקע קאמפן זייגען פארוווגדעט געווארן 2 ברימישע און 3 א״י־דיקע פאליציסטן. לויט אפיציעלע באריבטן זייגען דא ביי די יידן 7 טויטע און 42 פארווונדעטע און ביי די אראבער 5 טויטע און 27 פארוווגדעטע. משה גיימאן א העבערער אפיצעד פון דער הגגה איז געפאלן אין קאמף צווישן תל־אביב און יפו. בן־גוריון האט אויף א פארזאמלונג פון דער הס¬ תדרות דערקלערט, אז עם איז גויטוועגדיק צו שאפן u לאגדאן. (דעגא־רויטער) פון א הויכגעשטעלטער דעגידוגגס-שטעלע ווערט דערקלערט, אז פאר מערץ ארעד אפריל קומעגדן יאר וועט גרויסבריטאגיע גישט אוועקלייגן דעם מאנדאט. פארן דאזיקן טעד- מין האט זי אויר נישט בדעה אפצוציען אירע מדופן. מען דערווארט, אז די עוואקואציע וועט דורכגעפירט וועד! פיזז 1־טן אויגוסט 1948. וואס די אומצייליקע פארט^יען צווישן אוגדן האבן געגעבן דער שארית הפליטה, האבן זיי — גישט אויפן לעצטן ארט — אויר ארייגגעבראכט צעשפלי־ טערוגג. און די אלגעמיינע כלל-ישראלדיקע איגטע׳ רעם ן זייגען געווען געצווונגען אפצוטרעטן זייער ארט די פארטיי־איגטערעסן. דאם איז דער הינטערגרוגד פון דעם לייכטזי־ ניקן באשלום פוגם ראט פון די באפרייטע יידן, וואס באשטייט פון פארטיי־פירער, וועלבע זייגען פאר אלעס פארטיי־לייט און ערשט דאן היטער פון יידי־ שע כלל־־איגטערעסן. רעגיאגאלע צייטונגען וועל־ כע האבן גישט קיין שום פאליטישע באפארבונג, זייגען באצייכנטג געווארן אלם אומגוצלעכע און אומפראדוקטיווע. נישט פאר אוגד? אי? אפצושאצן דעם ווערט פון דער גאגצער יידישער פרעסע אין רעד ש״ה בכלל און פון ״אונדזער ווארט" בפרט — דער לייעגער וועט דאס מאכן בעסער און אביעקטיווער. נאד מיט וואס פארא אויגן מיד זאלן נישט קוקן אויפן באשלום פוגם ראט, איז ער פאר אוגד? פאר- פליכטגד — און מיד פארענדיקן הייגט אוגדזער ארבעט. אנגעהויבן האבן מיד אין א גאר טרויעריקער צ יי ט, אבער פארעגדיקן, פארענדיקן מיד אין א מא־ מעגט, ווען ליכטיקערע שטראלן שייגען אדיין אין אוגדזער אומעטיקן לעבן, און מיד ווינטשן אוגדזע־ רע לייעגער און פרייגט און דער גאגצער שארית־ הפליטה, אז אינגיכן זאלן קומען די אויסגעטרויט־ טע, ליכטיקע טעג פארן יידישן פאלק און מיר זאלן זיר אלע טרעפן ביי זיר אין דער היים. ■ ר.י. דיגט אזא איגגארירגדע, לייכטזיגיקע באהאגדלוגג. דאס רוב פון אונדז געדענקט געוויס די אומשטעגדן, ביי וועלכע די דאזיקע צייטונגען זייגען געשאפן גע- ווארן און וואס זיי האבן געלייסטעט פאר דער ש״ה. פיזישע שוואבקייט, גייסטיקע צעבראכנקייט, מא- ראלישע גאקעטקייט, אפאטיע, •יאוש T— ראם אי ז געווען דאם בילד פון דער ש״ה, ווען זי איז פון די הויכע הויכקייטן פון דער באפרייאונג אראפגע־ שליידערט געווארן אין די גידעריקע טאלן פון די ד. פ.-לאגעדן. די געפלאצטע אילוזיע " וועגן דעם אחרית הימים פון "נאר דער באפרייאוגג" איז עלול געווען גייסטיק צוזאמענצוברעכן די פון קרעמא־ טאריע־מיילער ארויסגעריסענע מענטשן. זייענדיק ווייט און אפגעריסן פון אונדזערע בדי־ דער מעבר לים און פארשטויסן פון יעטוועדן קאג־ טאקט מיט דער ארומיקער יידישער וועלט, איז דאס יידישע געדרוקטע ווארט — הגם אין אגהויב אין א גויאישן לבוש — געווען די ערשטע " טרייסט און' דערמוטיקונג פאר דער דערשלאגענער יירישער עדה. דאס דאזיקע ווארט האט דערווארעמט "די־ שע גשמות און געצוגדן פוגקען אין יידישע העד־ צער; פון דער דאזיקער טריבוגע האבן זיר געהערט שטימען, וואס זייגען יארן־לאנג געווען פארקלעמט אין די קלעשטשעס פון נאצישן בארבאריזם, "די־ שע ליידן האבן אראפגעטרויערט און יידישע פריידן האבן ארויסגעשייגט פון די שפאלטן פון דער יידי־ שער פרעסע. און זי, די פרעסע, איז געווארן א מד¬ ייר פארן דור המדבר. צוו" יאר זייגען אריבער. צייטן האבן זיר גע- עגדערט בבלל און אויר פארן קליינעם "דישן וועל- טעלע פון דער שארית הפליטה. ביי אלעם פאזיטיוון, ירושלים, (דעגא). אין געביט צווישן יפו און תל- אביב איז דיגסטיק אין אוונט געקומען צו א העם־ טיקן פייער־געפעכט צווישן אראבער און יידן, בעת וועלבן 15 פערזאן זיינען געהרגעט געווארן און 57 פארווונדעט. ערשט נאבן ארייגמישן זיר פון בדי- מישן מיליטער איז דער קאמף פארעגדיקט געווארן. אין תל־־אביב גופא ז"נעז ביי די אומרוען געהרגעט געווארן 5 יידן און 2 אראבער, מי אויר 12 יידן און 2 אראבער פארווונדעט. דערמיט האט די צאל טויטע ביי יידיש־אראבישע צוזאמענשטויסן דעד- גרייבט ביז 32. דעד שארן, וואס איז פאראורזאכט געווארן בעת? ■ r אגטי־יידישע ו׳עמאגעיטדאציעצו אין ירושלים ווערט געשאצט אויף א מיליאן דאלאר. דיגסטיק אין אווגט האט די הגנה מאביליזירט 10.000 יידישע מעגער און פרויען, וואס זאלן אלם פרייוויליקע אוגטערשטיצן די בריטישע "פאליציי אין פאל פון נייע אראבישע אנפאלן. ווי ב. ב. צ. טיילט מיט האבן אין דעד נאכט צו מיטוואר גאר געברענט די יידישע געשעפטן, וואס זייגען דיגסטיק דורד אראבער אוגטערגעצונדן גע- ווארן. א פארשטייער פון דעד הגגה האט אגגעוויזן אויף דעד "אויסגערעכגטער גלייבגילטיק״ט,, פון דעד א״י־פאליציי לגבי די אראבישע דעמאנסטרא־ ציעס אין ירושלים. ער האט דערקלערט, אז די פא- ליציי האט זיר שעה ן לאנג צוגעקוקט פאסיוו, בעת געשעפטן ייינעז אוגטערגעצוגדן און געראבעוועט גע- ווארז• ירושלים (דענא). דעם ערשטן טאג פון געגע- ראל־שטרייק האבן די אראבער אנגעהויבן מיט וויל־ דע ארויסטרעטוגגען. ירושלים איז אויפגערודערט. שרייענדע דעמאגסטראנטן האבן פארפולט די גאסן און אייגיקע בנינים זייגען אונטערגעצונדן נעווארן. דיגסטיק נאכמיטאג האבן יידן אוגטערגעצונדן די הערצער פון די יידישע מאסן אין רוסלאגד און פוילן. מיד מאלט ן הייגט געקעגט האבן א גרויס ארץ־ישראל מיט מיליאנען יידן. זיין רוף "אויב איר ווילט אי? עם גיש2 קיין לע־ געגדע" האט באקומען בלוט און פלייש איגם בא- וווגדערונגם־ווערטן ווירקן פון ישוב אין א״י. די 650 טויזגט יידן אין א״י האבן אויסגעטראנן אויף זייערע פלייצעס די גאנצע לאסט פון דער פארוויר־ קלעבונג פון הערצלס טרוים, באווייזנדיק, אז עם איז גישט קיין לעגעגדע נאד א ווירקלעכקייט מיט וועלכער די גאגצע וועלט מוז זיר רעכנען. און דאס האט אונדז געבראכט די גרויסע מערהייט פון דעד פעלקער־פארא״גיקוגג. ח. ג. 85 נומערן "אוגדזער׳ווארט“ און שלום אין אקטאבער ה. י. האט דעד ראט פון די בא- פרייטע יידן אין דעד אמעריקאנער זאנע אגגענומען א באשלוס צו ליקווידירן די רעגיאגאלע "צייטונגען פון דעד שארית הפליטה. דאס אנגעמען דעם בא- שלום איז גישט דורבגעגאנגען לויט אלע פארלא־ מעגטארישע כללים, ,ווי עס פאסט פאר אזא קער- פערשאפט, ווי דער׳ראט פון די באפרייטע יידן איז. דעד שריט איז געמאכט געווארן אן דער גוי- טיקער ערגסטקייט, לחלוטין אן דעבאטעס, בחפזוג- דיק, אזוי זיר צוו ישן יא און גיין. קיינער פון די ראט- סיטגלידער האט אין יענעם מאמענט אפילו נישט באוויזן אפצוגעבן זיר א גענויען דין־והשבון מעגן וואס עם האגדלט זיר, ווי דער רעזולטאט פון דער אפשטיפונג איז שוין געווען פארפיקסירט. און די רעגיאנאלע פרעסע האט לכל הדעות נישט פאר- אויף דער דעציזיע פון דער אונא־פול־פארזאט־ לונג האט געווארט כמעט די גאנצע "דישע וועלט. כאטש די גרעגעצן, וו אם וועד ן מיט דעם טיילונגס־ באשלוס צוגעטיילט דעם "דישן פאלק, זייגעז ז יי עד עגגע, האט דאר דער רעזולטאט פון דער אפשטי־ מונג, וואס שאפט א יירישע זעלבסטשטעגדיקע מלוכה אין ארץ ישראל דערפרייט און דערמוטיקט די הערצער פון אלע, אפילו די יעגיקע, וו אם האבן באקעמפט די חלוקה. דער געשיכטלעכער אקט עפגט א גייע ערע אין דעד רענעסאנס־באוועגונג פון ציוניסטישן געדאנק. ער איז דער ווענדע־פונקט אינם לאגגן בלוטיקן גלות־וועג פון יירנטום, — עם איז דער רעטוגגס־גארטל פון דעם יידן אויף דער גארער וועלט און ספעציעל פוגם שארית החורבן, וואס וואלגערט זיר נאד אין די פארניכטונגם־וויג־ קלען פון די אייראפעאישע בתי הקברות, — עם איז דער רעכטס־מאמעגט פון די רעכטלאזע און מלוכה׳לאזע יידן, וואם באקומען מיטן אגטשטיין פון דעד יידישער מלוכה דעם אגזען פון מענטש און בירגער פון א לאגד, וואס האט' נאד ליננדיק אין זיינע קיגדער־וויקעלעד באמי?ן, אז עם האט אלע רעכט זיר אנצורופן פאר אייגעם פון די פראגרע־ סיווסטע און פרידן־ברענגעגדע לעגדער אויף אלע געבי ט ן פון לעבן. .1.״; ידי דאי! ק< טאמעגב! גי*! אוגדז אלע רעכט צו פייערן די אגערקענטע זעלבסט־ שטענדיקייט, צו וועלכער א פאלק האט זוכה געווען נאד צוו" טויזגט יאר פינצטערן גלות. עם איז שוין א געשיכטלעכער פראצעס פוגם "דישן פאלק, אין זיין לעבנס־שטייגער און אין זייגע מנהגים, אז ביי אלע פייערלעכק״טן און שמחות, זאל שווזגבז א שאמן פון רעם "אבער,/ און אויר הייגט, וועך׳די פר״ד איז ביי אונדז, ווי דערמאגט, א בארעכטיקטע און א פולווערטיקע, מוזן טיר גע- דעגקען, אז עם שטייט פאר אונדז א שווערער נע- ראגגל מיט אזעלכע פאקטארן — "אינם אויפקום- פראצעס פון אונדזער גאולה,, — וואם נאר מיט זעלבסטבאהערשונג, מיט אן א שיעור גבורה און אויסגערעכנטק״ט וועלן מיד בכוח זיין זיי ב"צו- קומען. דער ישוב האט אין זיין אגטוויקלוגגם־פרא־ צעס אויסגעהאלטן דעם עקזאמען פון שטאנדהאפי טיקייט און מלוכהשע אויסגעהאלטגקייט ביים בא- קעמפן און באזיגן אלע שטערוגגען און אגגריפן, מצד דער העצערישער אראבישער רעאקציע און דער בריטישער אקופאגטישער אדמיגיסטראציע. יערער שפאן ערד, יעדע פא־זיציע און יעדע פאליטישע דער, גרייכוגג איז באצאלט געווארן טיטן טייערן פרייז פון בלוט און שוויים־און דער עיקר מיט פאליטי־ שער רייפקייט. אויר איצטער שיינט אריים די צו- ריקגעהאלטגקייט בעת די אגגריפן מצד דעם אונטער־ געהעצטן המון אראבער ביי דער קאלטער פאסי־ וויטעט פון דעד אקופאגטישער פאליציי. מיר האבן דאס ר עבט ארויפצולייגן גרויסע האפגוגגען אויף די פירער פוגם א״י־ישוב און אויף זיין כוח. אבער גל״כצייטיק מוזז אויר מיד. אין די גלותן, מאביליזירן אלע אונדזערע רעזערוון, כדי מיטצו- מירקן טיטן ישוב אויף דער שמעל פון אונדזער דער- לייזויגג. מיר טארן גישט פארלייגן די העגט און ווילן פרווון ווארטן אויפן רוף. אוגדזער העפלה-וועג מוז מיט א פארגרעסערטער עקשנות פארטגעזעצט מערן, די קאמפס־פייאיקע יוגנט מוז אויף אלע וועגן ביין צו דער ריכטיקער צייט אינם לאגד, ווו ז" זיי- גען נויטיק. דער איצטיקער סאמענט פאדערט פון אונדז געדולד און אויסדויער, די גערוון מוזן באהערשט מערן, וו"ל יעדע היציקייט קען אונדז טייער קאסטן. אבער צוגלייד מיט רעם מוזן מיר זיר פארבערייטן אפצורוימען פון אוגדזער וועג אלע אבני־גגף, אלע שטערוגגען, וואס באשווערן דעם גאולה־פראצעס. אין דעם ערנסטן אבער דאר פייערלעכן מאמעגט פון ערב - אויפקום, אויף דער שמעל פון אונדזער זעלבסטשטענדיקייט מוז דערמאנט ווערן דער גבי- אישער גייסט פון אונדזער אומפארגעסלעכן מנהיג ד״ר ט. הערצל. זיין חלום ווערט פארווירקלעכט אינם יובל־יאר פוגם אנטשטיין פון פאליטישן ציו- גיזם. 50 יאר פון זיין הדרכה האט אוגדז געבראכט דעם הייגטיקן יום־טוב פון צוריקבאקומען אונדזער לאגד. דער דאזיקער פראצעם מאלט זיכער אזוי לאנג ניט געדויערט, ווען זיין גביאישער רוף, וואלט דאן געפונען א ברייטן אפקלאנג אין