Undzer Worṭ · 1947-11-28 · 46/84 (28.11.1947) · p. Seite 8

üHKll פרייטיק, 28 גאוועמבער 1C47. -7--- זייט 8 M1!iiinillll]1i1illilllilii1111iilllllmlli111nllmili!!1!!!11illiiiHll111i11lilllllilil1miN!1n!l!lltmllillll]Ehl1n1ill!Si[illlli11 ■feg far higiene un profilaktik ..|||||||P>m||||||||...|||||||||M׳m||||||||||lllMI||||||||||............ I Kajdihust (Koblus2) Inm ersztn artikl far higiene un. profilaktik hobn mir ojfmerkzam gemacht ojf der wichtikajt fun hent-waszn un c. a. batont, az bajm hustn kenen bakterjes fun di luft-wegn ibergejn ojf di hent un arojsrufn krankhajtn baj andere. Ihm hajntikn artikl baszrajbn mir a kinderkrankhajt, wos iz zejer onsztekndik un wert ibergetrogn durchn hustn ojf andere kinder. Ojch di dozike krankhajt ken in a grojser mos ojsgemitn wem durchn haltn rejn di hent fun di eitern, oder perzonen, wos kumen in barirung mit di kranke kinder. Hagam di krankhajt ken trefn in jeder cajtopsznit funm jor, iz doch ict, bajm onkumen fun kältn weter, di gefar fil greser. Deriber folgt ale higjenisze forszriftn, kedej cu szicn ajere kinder fun der doziker szwerer krankhajt. Kajdihust iz a geferledie onszteknde krankhajt, wos iz charakteristisz mit a rej kramfartike hustonfaln, welche endikn zieh mit a langn ajnotemen oder kajehn. Baj mer geferledie faln tret dos kajehn nit tomid ojf. Di krankhajt iz nit farbundn mit kajn szum jor-tkufe. Kajdihust iz ejne fun di geferlechste un onsztekndste fun ale kinder-krankhajtn un wos jünger der kranker iz, ale greser iz di sakone. Di emitkajt fun der krankhajt wajzt undz di folgnde cifer: in di jorn 1930—1939 zajnen in Michigan (F. Sz. ,,A.) gewen 1422 tojtfaln fun kajehhustn, dos row baj kinder unter 1 jor. Di bahandlung fun dokter iz umbadingt nojtik, saj kedej festcuszteln a zofortike diagnoze, saj kedej cu farmaj'dn ernste komplikaejes. Wiazoj farszprejt zieh di krankhajt? Der bacil gefint zieh in di ojstejlungen fun mojl un noz fun a krankn. Cum geferledistn iz di krankhajt in frien Stadium, ejder es tret ojf dos kajehn, ober \ dos kajehn, ken ojch ojftretn szpeter, d. h. nochn kataraln Stadium. Di szwerikajt szteln a diagonoz in fal fun kajdihust in onhojb-staäium, wen di krankhajt iz amgeferledistn, der langdojerndiker charakter fun der krankhajt un ojch der fakt, az di onsztekung iz meglech bemeszedi fun a langer cajt, macht! di kontrol iber ir zejer baszwert. \Di inkubacje-cajt. d. h. di cajt fun onsztekn bizn ojftretn fun di krankhajt-simptomen, dojert gewejnledi 2 wodin. zi ken ober ojch dojern fun j biz 20 teg. Bederch' klal iz, az ojb dos kind wajzt nit arojs bemeszech fun 2 wodin noch der ewentueler onsztekung welche es iz krankhajt-simptomen, ken men batrachtn, az di sakone iz farbaj. * Der erszter fun di 3 stadies iz di kacaralisze stadie, wos ken dojern biz 2 wochn. Dos kind hot a lajchtn brondiit, wos derrpont a gewejnleche farkilung. In ownt ken zieh bawajzn a hechere temperatur, ober dos dojert nor biz cum kramf- Stadium. Bajm ibergang fun kataraliszn Stadium cum kramf-stadium bakumt dos hustn ale mer an onfalcharakter. In di merste faln tret ojf dos charakteristisze ״kajehn“. Baj derwaksene zajnen di onfaln szwadher. Umgefer hot der kranker 20 onfaln in 24 szo. Baj a szejnem weter zajnen di onfaln zeltener. Bajm ojfregen oder rejen dem krankn wem di onfaln efter. In dritn Stadium farlirt dos hustn dem onfal-charakter, wert zeltener, hagam, in rezultat fun sztarker onsztekung, oifrekung oder mognszterungen ken er zieh ojfsnaj bawajzn ojf a kurcer cajt. Komplikaejes zajnen geferledi. Broncho-pneumonie iz di farszprejtste komplikaeje, welche derbrengt cu 90% fun tojtfaln. Di dozike komplikaeje trefn mir baj di klenste kinder, baj welche zi derfirt oft cum tojt. Dos iz di sibe farwos es fodert zieh dringend a diagnoz fun a dokter. Kinder, wos zajnen krank ojf kajdihust zoln farbrengen wos mer ojf friszer luft. Wen dos kind iz ongeton in wareme klejder ken im a mesiker kalter weter niszt szodn. Bajm szpiln zieh ojf der friszer luft tor dos kranke kind niszt kumen in barirung mit andere kinder. Ojch dos esn iz niszt kajn lajchtes problem. Di molcajtn darfn zajn lajdite un narhafte un wen der kranker brecht, därf er glajdi bakumen an andere szpajz, wajl noch jedn brechn kumt a ru-pojze. Kajehhustn matert zejer dem krankn. Kedej cu farhitn di krankhajt iz leetns gefunen geworn an imf-sztof un es iz ongewizn cu imfn kinder fun umgefer 6 chadoszim. Dos dozike imunmacht! iz zejer׳ wichtik farn cartn elter funm kind, wajl nor azoj kenen farmitn wem tojt-faln durch kajehhustn. Krankhajts-faln un fardachtn muzn gemoldn wem. Nochn ojftretn fun dem charakteristiszn hustn darf der kranker izolirt wem bemeszech fun 3 wochn. Kinder wps wojnen mitn krankn in ejn hojz un hobn szojn durchgemacht, lojt amtleche jedies funm gezunthajtsamt, di krankhajt, kenen zieh fraj bawegn wi frijer, dakegn kinder fun zelbn hojz, wos hobn nit durchgemacht di krankhajt darfn izolirt wem bemeszech fun 2 wochn. Bemeszech fun der gancer cajt fun der krankhajt darf dezinfekzirt wem jeder kegnsztand, wos kumt in barirung mit di ojstejlungen fun krankn. ... ''llllllllllliiiillllllllllliiiiWitijili'lff'iwntlfl'ITffMWBIIIIITm »V "MN | Rejnkajt - der jesod hm Üajn gezunt! ן Rejnkajt - der jesod hm dajn gezunt! פי! ארט לעבן 5־טע קאנפערענץ פון "ארט" דיסטריקט* לייטערם" זונטיק דעם 7־טן נאוועמבער איז אין פאסינג, אין הויפט־קווארטיר פון אירא, פארנעקומען די 5־טע קאנפערענץ פון רעם צייטנדן פערסאנאל פון ץ ,.אדט" טיט דער באטייציקונג פון די חשובע געסט: דירעקטאר פון "ארס" אין עסטרייך און דייטש־ צאנד, מר. מאים יואצינםןי :;תעו אצ־אינםפ. .טא׳ פון "ארט" ־ אוניאן אין פאריז ארן עקזעקו^יווער "ארט״־מיטגציד, אינז. פרענקצ, אינספעקטארין פון "ארט" אין דייטשצאנד און עסטרייך, מיס גרין. מר. עדעצסאן, פארטרעטער פון אירא, מר. הייבער פון דזשוינט, מיס שפירא, פארטרעטער פון סוב* נות, פארטרעטער פון קוצטור־בארד ה. פעפער און פון מינכענער קוצטור־אמט ה. גענקין. די דירעקטארן וואצינסקי, אגר. י. אצייסקי און ר״ר שטיינבערג האבן אין זייערע רעדעס געגעבן אן איבערבציק איבער דער ארבעט פאר דער צעצ* טער צייט, און אנגעווארפן נייע פצעגער, וועצכע זיינען גאך צו פארווירקצעכן. די דיסטריקט־ציימערס , האבן באריבטעט איבערן צושטאנד פון זייערע דיי• סטריקטן און איבער צוקונפט־פעצענער. ה. אינז. פרענקצ אנאציזירט אין זיין אינהאצטס־רייכן רע" פעראט רעם אצגעמיינעם צושטאנד פון די "ארט,,* שוצן אין דער אמעריק. זאגע. די קאנפערעגץ האט געגעבן גייע אנווייזונגען פאר דער ווייטערדיקער "ארט״־ארבעט. ץ "ארט סעמינאר פאר אינסטרוקטארן פון מעטאל באארבעטונג אין מיגכען איז דערעפגט געווארן א סעמיגאר פאר מעטאצ־בעאארבעטונג. אין רעם סעמינאר גע- מען אגטייצ 21 אינסטרוקטארן פון פארשיידענע "ארט" פאר־שוצן פון דער אמעריק. זאגע. אויפן סע- מינאר ווערןדורכגעארבעט פארשיידענע קעגגשטאג* ח ווי: / 1. מעטאדיק פון צייכענען. 2. מעטאדיר! פון מאטעריאצ און טעטיקייטס־צערע. 3. מאדערנע מעטאצ־־ארבעטנדע מאשיגען. די אגטייצנעמער זייגען פאראינטערעסירט און צופרידן מיט דער געצעגנהייט צו פארטיפן זייערע טעכנישע ידיעות. דער סעמינאר צויפט מיט גרויס דערפאצג. י גייע "ארט" שולן. "ארט" אוגיאן האט געגרינרעט פאר־שוצן אין פאצגנדע פונקטן: 1. פאסוי. 2. אצטעטינג. דארט זייגען שוין טעטיק קורסן פאר שניידער, אויטאימעכאניק און אגדערע פייערונג אין פעלדאפינג. זונטיק רעם 2־טן נאוועמבער איז אין פעצדאפינג "ארט" פאך־שוצ פארגעקומעז א פייערצעכער א- 7 רויסצאז פון א גרופע שיצער, וועצכע האבן אבסאצ- , ווירט די פאר־שוצ. דער‘ דירעקטאר פון" דער פאר- שוצ איגזש. אראן דערעפגט די פייערוגג, באגריסט אין זיין קורצער רעדע די אבסאצווענטן און וויגטשט זיי צו בצייבן ביים אויסגעצערנטן פאר און האבן די מעגצעכקייט צו בויען א צעבן פאר זיר אין א״י. אין די באגריסוגגען פון פארשטייער פון צאגער־הןאמיטעט און ארגאניזאציעס איז אונטער« שטראכן געווארן די וויכטיקייט פון דער "ארט" מעטיקייט אין דער אמעריק. זאגע. עס ווערן פוג- אגרערגעטייצט די דיפצאמען און אויםגעטייצט'פרע־ מיעם פאר די בעסטע שיצער כין פאר־שוצ. ביי פיין סערווירטע טישן האט דער צאצ־רייכער עוצם זיר געויייצט ביז ש5עט איז אוונט. I פון דער ציוניסטיש־חצוצישער באוועגונג, ז יי זיי- גען מיט פוצער אחריות און איבערגעגעבנהייט גע- גאנגען אין די פאדערשטע רייען ביי דער פאר- ווירלוצעכוגג פון ציוגיסטישן אויפבוי־ווערק אין גצות און אין אר״ן ישראצ. שיין איז אויסגעפאצן ראם צייענען די צעבעדיקע צייטוגג, וואס א ז געווען אגגעפיקעוועט מיט פאסג- ריקער קריטיק פון ר!יבוצישן צעבן. אין היימיש־ אגגעגעמער סביבה, ביי שיין־געדעקטע טישן פאר- ברעגגס דער עוצם ביז שפעט אין דער נאכט אויף רעם אייגגארטיר!ן שומרישן שט יי גער. מיט געזאנג פון "תחזקנה,, ווערט דער אוונט געשצאסן. ק. פשעווארסקי פון יידישן לעבן אין פערנוואלד. אין צוזאמענהאנג מיט דער 2 יאריקער עקזיס־ טעגץ פון קיבוץ "וותיקים,, אין פערגוואצד, איז דא דיגסטיק רעם 18 נאוועמבער איינגעארדגט געווארן אין'צאקאצ פון השומר הצעיר א מסובה, ביי דער אנוועזגהייט פון פארשטייער פון ההנגה הראשית אין מינכען. מיט אי קורצער איינצייטונגס - רעדע דערעפגט רעם אוונט דער ח, מ. סעגאצ, עם טרעטן ארוים מיט רעפעראטן די ח,,ח מ. סמאצאר, מאגיעק און מ. וויצטשינסקי (פערגוואצד). די רעדנער ווייזן אן אויפן פאקט, אז די קי¬ בוצים זייגען און וועצן״פארבצייבן די טרייב־קראפט צרגצי נשיאת ידידינו מ, ישראצ יהודה רייפער עם בח,,צ מ, פייגע פייג ברכת מזצ טוב וצבבים. ויזכו צבגות את ביתם בארצנו המשוחררת ברוח התורה משפחת פריברג, במברג. ב״ה אחוצים צבביים וברכות מאציפות צכבוד חברנו הנכבד ,חבר הועד וגבאי דבית המדרש אגודת ישראצ'עסקן מצויין מו״ה ברוך שפיץ ג,,י ציום חתונתו ושמחת צבו. יבנה בית בבג י ן עד ברוח ישראצ סבא. ועד אגודת ישראל, במברג. את אחי וגיסי החביב ישראל כץ צרגצי ארושין את בחירת צבו חיי וויינריב מ׳הוף הנני מברכים בברכת מזצ־טוב חייה ונצבבה » אברהם ישעי׳ כץ ורעיתו את ידידנו מר י ש ר א צ כץ צרגצי ארושיו את ב,,צ ח יי, וו יי נ ר י ב מ׳הוף הגנו מברכים ב״ב מזצ-טוב חמה משפחת מיץ במברג. גם אנחנו בין המברכים ם. געלערנטער ומענדל׳ פיטערמאן. דער פאמיציע דגיאצ פינקעצקראוט און פרו׳ צום געבורט פון זייער -'ט ע נ ט ע ר ל וויגטשן מיר א הארציקן מזצ טוב און א גריגגע דערציוגג טייבע און בינוש טענענבוים. דער פאמי^יע אשר וואךשווסקי און פתי צום געבורט פון זייער ט ע כ ט ע ר ל ווינטשן מיר א הארציקן מזצ טוב און א גריגגע דערציונג ישראצח*פט5צימאון פרו י בברכת מזצ טוב חמה ונצבבה הנני מברך את חברי וידידי משצשצת היוחסין שמואל הירשפרונג מאייבשטאט צרגצי ארושו את בח״צ ע מ א ז יי ד ם א ן יזכו צבנות את ביתם בארצנו הקדושה ע״פ התורה והמסורה מעכל געלערנטער ישראל כ״ץ _ חיי׳ וו יי נ ריב באמבערג האף מ א ו ר ש י ם כסצו תש,,ח בברכת מזצ טוב חמה ונצבבה אנו מברכים את חברנו ישראל ס׳ץ צרגצי ארושין עם הבתוצה חיי וויינריב מחוף יזכו צבנות ביתם בארצנו הקדושה ע,,פ התורה והמסורה קבוץ "חפץ חיים במברג. דער פאמיאיע פינקעלקראוט (באמבערג) צום געבורט פון זייער ט ע כ ט ע ר? די הארציקסטע ווונטשן חיים סוכאציצקי און, פאמיציע נאטאנזאן און פאמיציע $צכא אגן פאמיציע . אונדזערע חברים רחל און חיים שעדלעצקי צום געבורט פון זייער צ וו י ל י נ ג פיצ פרייר און נציק. מפצגת פועצי ציון (צ. ם.) התאחדות, סניף קוצמבאר. מזל־טוב יעצה ויצמח כגון רצון טוב צחברנו במחר ברוך שפיץ נ״י חבר הועד שצ אגודת ישראל בבמברג ליום נשואתו יהי רצון שיה׳, קשרו קשר שצ קימא הב׳ אלימלך לאנדעסמאן בנציון מערמעלשטיין ורעיתו יחזקאל דאווידאוויטש ורעיתן ברכת מזל־טוב אנו מביעים ציקר־רוח איש תבונה מו,ה ברוך שפיץ לרגלי נשואתו תזכו צראות דור ישרים יבורר ובא טוב סצה. המאחצים: 1 יורא אלטמאן ורעיתו חיים ראזענפעלד ורעיתו שלום יוסף ענגעלסבערג אפרים עגגעלמאן ורעיתו 1 בנימין גאלדבערג ורעיתו מרדכי חיימאוויטש מנחם מ. כוזנא ישראל חיים בערקאוויטש ורעיתו יצחק בערקאוויטש. מיין פריינט און מיטארבעטער דניאל פינקעלקראוט און פרוי צום געבורט פון זייער ט ע כ ט ע ר ל ווינטשן מיר א הארציקן מזצ טוב ‘ און א ג ר י ג ג ע ד ע ר צ י ו נ ג. זגנילעק און פרוי ועדת קרן־קימת לישראל בולדשטט "שטיצט רעם באזאר פון קרן קימת צישראצ אין וואצדשטאט־פאקינג ש י קט אדיין עקספאגאטן,, צו אצע צאגער־קאמיטעטן, קרן קימ15 קאמיס-יעם, ארט־שוצן און פריינד. די קרן קימת קאמיסיע אין וואצדשטאט האט בא- שצאסן איינצוארדענען אין די טעג פון חנוכה פון 8112 ביז 15.12 ה. י. א גרויסן קרן קימת באזאר צויט די טראדיציעם פון די פארמצחמהדיקע קרן קימת באזארן, וואם זיינען אדורכנעפירט געווארן בכצ תאוצות ישראל, מיר ווענדן זיר צו אייר מיט א הייסן אפעצ אז איר זאצט אונדז ארייגשיקן איי- ערע עקספאגאטן פון וועצכע מיר וויצן מאכן קיאסקן אויסשטעתגגען מיט דער באצייכענוגג פון שפעג- דער. . . אדרעס פאר זענדונגען: יידישער קאמיטעט וואצד־ שטאדט־פאקינג פאר קרן קימת. קק״ל־קאמיסיע וואצדשטאדט. Achtung Bamberg-sztot. Jeder Jid iz farflichtet zieh cu imfn kegn bojeh-tifus un fiek-fiber, in kegnfal wet niszt arojsgegebn wern kajn lebns-mitlculage fun IRO. Di imfungen kumen for tog-teglech in ambulatorje ojf Schützenstr. 3. Juridisze biuro. Dr. Simon Oleksinger München, Thiersch- Straße 21/11 (baj Isator-platz) nemt on durchcuftrn ale gerichtleche un administrative injonim baj der amerikaner un Jidisze instituejes. Ojfnams szoen 16—18. Kaufman Rachmiejl fun Warsze (Ochote) ject in Kreiburg bei Müldorf Grisstr. 70, zucht zajne brider Herzl un Chaim curikgekumen fun rusland, leetns gezen geworn in Pöcking. פונדעחוייטנם (סוף פון זייט 5) וואס. ווערט גערופן דורך די 7 וויכטיקע אר;אגי־ זאציעס. מיט רעם באשצום האבן זיר די שרייבער פון דער ש״ה אריינגעגצידערט אין דער גרויסער שרייבער־משפחה פוגם יידישן פאצק, וואס יוועט ווייטער ציען די גאצדענע קייט פון דער יידישער קוצטור. זיי וועצן קוטען צום קאנגרעס גישט -מיט קיין גרויסע ווערק, וו יי צ זיי זיינען ערשט ביים אג- הויב פון זייער שאפונג, ז יי וועצן נישט קומען מיט א נרויסן ס״ה פון געזעצשאפטצעכער ארבעט, וו יי צ אזא הויבט מען ערשט אן. זיי וועצן אבער קומען מיט א שטארקן וויצן ממשיך צו זיין די הייציקע ארבעט, און מיט דער פעסטער איבער- צייגונג, אז נאר דורך ארבעט וועט מען דערגרייכן רעם ציל. די נייע פארוואצטונג פון שרייבער־ פאראיין דארף טאקע אויסווייצן די פאסיקע רע- צענאטן, וועצכע זאלן ברעננען פאר דער נארער יידישער וועצט אויר אונדזערע ווייטאקז און אוג* דזערע פריידן. מ. י מאספאנים. ״UNDZER WORT“ — OUR WORD״ The Bamberg Edition 01 ״Unze! Moment" Regensburg » Aulhorized by Headquarters European Command. Civil Affairs Division AG 383.7 GEG — AGO 01 12 5 1947 Responsible Editors 1 Leopold Endzweig, Bejnusz Tenenbäum Editor in Chief: Mosze Jungstein Printed by ״Fränkischer Tag" Bamberg Redakcje un Administraoie Bamberg, Hainstr. 8/H Telefonen: 1257, 265, 266 Niszt tarlangte manuskriptn wern niszt umgekeri. Prajz tun anonsn: Gratulacjes — 1 szure (8 werter) RM 7.—, zuchungen — 1 szure RM 3.—, Meldungen — 1 szure RM 5.—. Ale manuspapir; Farn termin un inhalt fun arajngeszikte anonsi iz di redakcje niszt farantwortlech. \