Undzer Worṭ · 1947-11-14 · 44/82 (14.11.1947) · p. [Seite]

VQUtschv 'rankfurt/i,^ פרייז 50 פעניג אין "יער ההנצחה איז פאראן א פלאץ פאר א מצבה פאר ריינע נאענטסטע, אומגעקומענע על החש השם. Nr. 44 (82) LOIDZER WORT.S Arojjgegebn durchn R. K. tun di bairajte Jidn in Franko zic Bamberg OUR WORD WEEKLY NEWSPAPER BAMBERG EDITION OF ״OUR MOMENT•• א׳ כסלו תש״ת. t פרייטיק, 14 נאוועמבער 1947 2,מער י$רנ»ננ חסבם צודשו פ. ש. א. און ראטבפאיבאבר אויפלייזן מאנדאט און צוריקציען בריטישע טרופן ביזן 1 מאי 1948 '— ביזן 1 יולי שאפן א יידישע אזן אראבישע מדינה. * נאבן ערשטן מאי זאל געבילדעט ווערן אן אומאפ־ הענגיקע אראבישע און יידישע מדינה. 3) עם זאל פון דער פול־פארזאמלונג נעבילדעט ווערן 8 קאמיסיע פון 3 ביז 5 מיטגלידער, וואם רעפרעזענטירן די קליינע מאומת, וועלכע שטיצן דעם טיילוגגס־פארשלאג. 4) די פונקציעס פון דער דאזיקער קאמיסיע זאלן באשטיין אין דורכפירן מאסנאמען, וואס זייגען רע־ קאמענדירט דורך דער פול־פארזאמלונג. 5) די קאמיסיע זאל אונטערשטיצן די מאנדאט־ מאכט ביי דער אויסאיבוגג פון אירע פונקציעס ביז צו איר אויפלייזונג פונם מאנדאט. 6) אין צייט־אפשניט צווישן דער אויפלייזוגג פונם מאנאדט ביז דער שאפונג פון ביידע אומאפ־ הענגיקע מאובות זאל די קאמיסיע טראגן די פאר- אגטווארטאעכקייט פאר דער פארוואלטונג אין א״י. 7) די קאמיסיע זאא האגדאען אין אויפטראג פון וועאט־זיכערהייטס־ראט און פון אים אויסגעשטא־ טעט ווערן מיטן נויטיקן אויטאריטעט. די קאמיסיע זאא פרמאנענט באריכטן דעם זיכערהייטס־ראט וועגן פארשריט פון איר ארבעט. צום פארשלאג פון דער פארשונגם־קאמיסע צי שטעאן גאנץ ירושאים אוגטער אינטערנאציאנאאן קאנטראא, האט דער פארשטייער פון אורוגוויי פאר־ געאייגט, אז אן אינטערנאציאגאאן סטאטוס זאא באקומען באו י ז די אלט־שטאט, דאקעגן דער "די- שער און אראבישער טייא פון דער שטאט זאאן אנ- געשאאסן ווערן צו די אגטשפרעכנדע גיי־געביאדעטע מאובות. דער סאוויעטישער דעאעגאט צאראפקין האט אוגטערגעשטיצט דעם דאזיקן פארשאאג. ס׳האבן אים אויר אונטערגעשטיצט פויאן, טשעבא- סאאוואקיע און ווענעזועאע. ספעציעא פייעראעכע פאראדן זייגען פאדנע- קומען אין אאגדאן, פאריז.און ניו־יארק. אאע טאו, כה־מענער, וואם האבן ביי די דאזיקע געאעגנהייטן געהאאטן רעדעס, האבן אונטערגעשטראכן די שטרעבוגג צו שאום און געווארגט פאר 8 קריג. די יידישע אגענץ וועגן די "עקזאתם",מעפילים (דענא). די פארהאגראונגען פון דער יידישער אנענץ וועגן דערמעגלעכן 300—400 "עקזאדוס", מעפיאים מאנאטאער אריינצוקומען קיין א״^זיינען איבערגעריסן געווארן, היות די בריטי״שע רעגירונג האט אפגעווארפן רעם אגבאט פון די "דן אין דער בריטישער זאנע צו פארציכטן אויף זייערע סערטי* פיקאטן ל&זובת די "עקזאדוס״־מעפילים. ווי באקאגט זייגען שוין אלע "עקזאדוס״־מעפילים איבערגעפירט געווארן פון די לאגערן פאפענדארף און אם־סטאו אין די ספעציעאע ווינטער־לאגערן. די רוימונג פוגם אאנד מוז דורכגיין שטופנווייז. מען דערווארט, אז ביז דעם ערשטן מאי וועאן אין א״י פארבאייבן נענ<נ באוואפנטע כוחות, מיט וועאכע מ׳וועט קענען אעפהאלטן די ארדענונג. ראן וועאן קענען געמאכט וועד ן הכנות, בדי די דאזיקע טרופן ארויסצוציען. דער דעאעגאט פון גוואטעמאאע, נראנאדאס, האט נעענטפערט צום פוגקט צוו", אז איינע פון די אויפ־ :אבן פון דער קאמיסיע וועט זיין צו ארגאניזירן א באוואפנטע מיליץ מיט וועמענס היאף די מאנדאט־ מאכט וועט זיר אין א נויטיקן פאלי קעבען באגוצן. משה טשערטאק, וואס האט אנטייל געגומען אין די פארהאנדלונגען אלס פארשטייער פון דער "ד. אגענץ, האט געשטעלט די פראגע, צו די געפלאנטע קאמיסיע פון די פאראייניקטע נאציעם וועט זיין באפולמעכטיקט דורכצופירן דעם פארשלאג פון דער אונעסקאפ, וועגן אריינלאזן .6250 איינוואנדערער מאנאטלער. אזוי פ. ש. א. ווי אויר דער ראטג, פארבאנד האבן דארויף אויסגעדריקט די מיינונג, אז,די קאמיסיע קען אננעמען שריט פאר אן א״נ־ וואנדערונג אויפן יסוד פון די פארשלאגן פון דער אונעסקאפ אדער אויפן יסוד פון וועלכע נישט איז אנדערע פארשלאגן, וויבאלד ז" באקומען פון דער פול־פארזאמלונג די פולמאכט דורכצופירן די טיילונג. / דער פולער טעקסט, וואם איז אויסגעארבעט נע- ווארן דורך דער ארבעטס־גרופע לויטעט פאלגנד: 1) דער מאנדאט איבער א״י זאל אויפגעל״זט וועד ן ביז צום ערשטן מאי און די טרופן פון דער מאנדאט־מאכט זאלן ביזן דאזיקן טערמין ארויסגע־ צויגן ווערן. 2) צום ערשטן יולי אדער צו א פריערן טערמין בערלין (דענא) די אמעריקאגישע מיליטעד-דע- גירונג אין דייטשלאנד האט פארעפנטלעכט א נע- זעץ וועגן אומקערן פארמעגנם צו אזעלכע פערזא־ גען ביי וועלכע זייער אייגנטום איז אין די יארן 45־1933 צוגענומען געווארן צוליב ראסישע ארעד רעליגיעזע סיבות, ווי אויר צוליב אידעא־ לאנישע און פאליטישע אפאזיציע קעגן דעם נא- ציאנאל־סאציאליזם. צום יארטאג פון וואפנשטילשטאנד. דעם 11־טן גאוועמבער, צום 29־טן יארטאג פון פארענדיקן די ערשטע וועלט־מלחמה זיינען אין פיל לאגישער און פאליטישער אפאזיציע קעגן דעם נא- פאלענע אין ביידע וועלט־מלחמות און ס׳ז״נען גע, לייגט געווארן קרענץ אויף די קברים פון אומבא, קאנטן זעלנער. בכונע חלוקח ניו־יארק (דעגא־רויטער) די ם. שטאטן און דער ראטנפארבאגד האבן זיר אין פרינציפ געאייגיקט אויף דער זיצוגג, פון רעד ארבעטם־גתפע פון דער אוגטער־קאמיסיע פאר א״י־חלוקה וועגן דער דורב־ פירונג פון דער טיילונג פון א״י. צום אנהויב פון דער דעבאטע האט דער ראטג־ פארבאנד אריינגעטראגן א פארשלאג, לויט וועלכן דער בריטישער מאנדאט ז אל פארענדיקט ווערן דעם ערשטן מאי 1948 און אלע בריטישע טרופן זאלן ארויסנעצויגן ווערן. דער צ״ט - אפשניט ביז דער פראקלאמירוגג פון דער אומאפהענגיקייט פון דער יידישער .און אראבישער מלוכה זאל זיין אן אי, בערגאנגם־פעריאד, וואם זאל פארענדיקט ווערן דעם 1 יולי 1948 און בעת וועלכן א״י זאל פארוואלטעט ווערן תדר א קאמיסיע פון 3 ביז 5 מיטגלידער. די מיטגלידער פון דער קאמיסיע זאלן זיין פארשט״ער פון קלענערע מלוכות און באשטימט ווערן דורך דער פול־פארזאמלונג. די קאמיסיע זאל ביי איר ארבעט אוגטערליגן דעם זיכערהייטס - ראט און געלייטעט ווערן דורך זיינע אנווייזונגען. ביז צום פארענדיקן דעם מאנדאט זאלן די בריטישע מדופן און די ברי, טישע פארוואלטונג אויפהאלטן די ארדעגונג און זיכערהייט אין לאנד. דער אמעריקאנישער דעלעגאט האט מסכים נע- ווען מיטן טערמין צו פארענדיקן דעם מאנדאט, וואס דער ראטנפארבאגד האט פארגעלייגט, ווי אויר מיט דער פארגעל״גטער פארוואלטונגס - קאמיסיע. לויט דער אמעריקאגער מיינונג זאל די אומאפהעג, גיק״ט פראקלאמירט ווערן אין א מעגלער פריען טערמין. , ווייטער האט דער אמעריקאנער דעלעגאט אייגגע־ שטימט, אז דער זיכערהייטס־ראט זאל זיין פאר* אנטווארטלער פאר דער דורכפירונג פון דער חלוקה אין נעוויסע גרענעצן. לויט דער אמעריקאגישער מייגונג זאל די קאמיסיע אין איר טעטיקייט נעל", טעט ווערן דודר די רעקאמענדאציעס פון דער פול- פארזאמלונג און דורר אזעלכע ספעציעלע אינסט, רוקציעס, וואם דער זוכערהייטס־ראט האלט פאר גויטוועגדיק. דער באריכט פון דער ארבעס־גרופע וועט איצט פארנעלייגט וועד ן דער טיילונגס־קאמיסיע, וווגרויס־ בריטאניע זאל זאגן אירע מיינונגען. דער בריטישער דעלעגאט האט דאן געשטעלט פראג ן צו צוו" פונקטן: 1) ווי קען גרויסבריטאניע אויפהאלטן די ארדע־ נוגג אין א״י ביז צום 48־1.5, ווען די בריטישע טרופן דארפן ביזן דאזיקן טערמין פארלאזן דאם לאנד. 2) עם א ז פארגעליינט געווארן, אז די געפלאנטע קאמיסיע פון די פאראייניקטע גאציעם זאל אונטער־ שטיצן די מאנדאט־מאכט אין אירע פונקציעס. די ,בריטישע רענירונג 'וואלט געוואלט וויסן, וו אס עם איז אין דעם פאל געמיינט מיט אונטערשטיצונג. דער אמעריקאנישער דעלעגאט הערשל דזשאנסאן האט געענטפערט צום פונקט 1, אז ׳ס׳איז קלאר, אז בעזעץ וועגן צוריקגעבן געחיבטע פארמעגנם פראצעם פון סינאגאגע־אונטערצינרער אין אמבערג טעלעפאניש פון אונדזער קארעספאגדענט: מ.ד"ר. אר״נגאנג. דאן האבן ז" פארברענט אלע ספדי- קודש, טליתים א. א. וו. דער פראקוראר האט געפא, דערט פאר ז",די שטרעגגסטע שטראף. כאראקטעריסטיש איז, אז אלע אדוואקאטן פון אמבערג און אוסגענגט האבן זיר צוגעשטעלט אלס פארטיידיקער, ^ון דער יידישער זייט דאקעגן איז פאראן נאד איין איינציקער עדות: די 75 יאריקע יידישע פדוי, לארש. דידאזיקע אלטע איינווויגערין פון אמבערג, וואס האט בשעת דער היטלער־ממשלה דורכנעמאכט אלע שבעי מדורי גהינום, האט זיר אויר געפונען אין קאצעט טערעזיענשטאט. ווארשענלער וועט פון דער איצטיקער יידישער קהילה ארויסטרעטן הרב זאגגער. אין די יידישע קרייזן האט דער דאזיקער פראצעם ארויסגערופן 8 פארשטענדלעכע פאראינטעריסירונג. עם ווערט דערווארט 18 אנטשפרעכנדער אורטייל. דינסטיק רעם 11־טן אין 11־טן האט זיר אונטערן פארזיץ פון פרעז. פון לאנרעם־געריכט, צימערמאן, אננעהויבן דעם פראצעס קעגן די 19 באשולדיקטע אין אונטערצינדן די אמבערנער סינאגאגע אוןשעגדן פאשיידענע תשמישי קדושה! ווי ספרי תורות, ארון קודש, נר תמיד און אנד. דער הויפט־באשולדיקער;זיז דער אבער־פראקוראר שניידער, וועלכער בא- שולדיקט אויפן נרונט פון פאקמן די אויבנדערמאנ, טע 19 פערזאן— אלע ם.א.,מיטנלידער. אין דער נאכט פון 9 אויר 10 נאוועמבער 1938, -אר א פארטיי־פייערוננ אין ראט־הויז, האבן זיר די באשולריקטע, אונטער רעד פירונג פון דעם אבער- גרופנפירער שטרעבע, געלאזט מיט פארשיירענע מכשירים און ברער־אייזנם "צו דער סינאגאגע. ז" האבן אויסיעבראכן די טירן און פענצטער אין דער סינאגאגע. א, ן דאן דעמאלירט די גאגצע אייגריב־ טונג, ארויסהאקנדיק אויר די אויסשגיטן ביים נישט גלייר ווי מיד ענגלאנדס אימפעריאליסטישע מאכינאציעס. און ווייל מיט אונדז איז אויר 8 גרויסע טייל פון די אונא־דעלעגאטן, דארפן מיד פאדערן א מאדיפיקאציע פוגם סאוויעט ש-אמע- ריקאנישן פארשלאג אין יענעם טייל וואם זעט פאי עננלאנדס פארוואלטוגג אין איבערגאנגם־פעריאד און פארערן אומצוקערן זיר צום ערשטן פארשלאג וועגן אינטערנאציאנאל/ן באוואפנטע כוחות— אין פאל ווען ענגלאגד וועט דעם ג״עם פארשלאג גישט אקצעפטירן. מיד האבן שוין געגוג די ווייס־בוך; אפיטרופסים, וועלכע סיאיז פרעמד יערער נעז־אגק פון קאגסטרוקטיווער לייזונג. די דאזיקע "סאציא־ ליסטן" וועלן זיר בינדן מיט יערער שווארצ״סטעי רעאקציע, וואס איז גרייט צו דערפילן דעס .ו יל ן פון דעה עגגלישער אימפעריע. גלייכצייטיק טארן מיד נישט לאזן איינשלעפער; אוגדזערע פאדערוגגען אויף עליה. זאל דער בא- שלום פון אונא זיין א1א ארעד אן אנדערער— אן עליה מוז געעפנט ווערן — מיד ה •ז נעז מער נישט ווארטן. י. ר. די ארבעטן פון דער א״י־קאמיסיע פון די פאר, אייגיקטע נאציעם האבן אין דער לעצטעך וואר נע* מאכט א קענטיקן שריט פאראויס. מען מוז מודה זיין, אז אפילו אפטימיסטן צווישן אונדז האבן זיר קוים פארגעשטעלט 8 פולשטענדיקע אייגשטימי, קייט פון די פירנדע מלוכות פון די'־קעגנזעצלעכע בלאקן אין דער א׳י.־פראנע. סאיזממש די אייגציקע וויבטיקע פראגע אויפן סדר־היום פון דער איצ* טיקער סעסיע, איבער וועלכער מען א ז במשך פון צוו" חדשים \!ייםע דעבאטעם געקומען צו געמייג* זאמע אויספירן. די אפשטימונג אין דער פול־פארזאמלונג איבערן סאוויעטיש־אמעריקאנישן פאשלאג איז גאר פאר אוגדז און ס׳איז נישט באוווסט וויפל שטימען^ער וועט אנציען. 8 פאקט איז אבער, אז אויר פיל ^לע- נערע. מלוכות זיינען פארן דאזיקן פארשלאג, ווייל פאר יעדן אביעקטיוון צד איז קלאר, אז די פשרה, לייזונג איז די איינציקע מעגלעכע לייזונג ביי די איצט הערשנדיקע באדינגוגגען. ס׳איז נאד פריצייטיק צו רעזומירן דאס גאנצע פאזיטיווע, וואס די פאראייניקטע נאציעס האבן אריינגעלייגט אין דער לייזונג פונם א״י־פראבלעם. גאנץ פשוט דערפאר, וו"ל דידאזיקע ארבעט איז נאר נישט אינגאנצן פארענדיקט. וואם מען קען זיר אבער יא פארשטעלן, איז דער מאראלישער פיאסקא, וו$ם די פאראייגיקטע נאציעס וואלטן נע, ליטן, ווען ז" וואלטן זיר געוויזן פאר אומפעאיק די דאזיקע פראגע צו לייזן. די א׳׳י־פראגע איז ווירק־ לער גע^ועז 8 פתוו־שטיין פאר די פאראייגיקטע גאציעס. רעד ערנסטער העמענדער פאקטאר ביי דער ליי- זונג פונם דאזיקן פראבלעם א ז נעווען און פאר, בליבן ענגלאגד. דארט ווו עם,גייט איין אויף וויי* טאקלעכע וויתורים אן אויפריכטיק צו שלום שטרע, בנדער צד — וואס א ז קלאר פארן רוב אונא־ מיטנלידער — פירט זי ווייטער צביעותדיק די ליגיע פון אייגן־נוצן־פאליטיק, וואם פעטישיזם און אב- זריות זיינען איר הויפט־שטריק. זייערע הערצער ווערן פון ליידן גישט גערירט, ווייל טאקע נאר אויף פרעמדע ליידן בויען ז" זייער וווילמאג. הגם צום סאוויעטיש־אמעריקאנישן קאמפראמים־פאר, שלאג האבן ז" ביזן איצטיקן מאמעגט גאר נאד- נישט געזאגט איז אויר זייער בייזוויליק ש וו יינן נישט מער ווי 8ן אויסדרוק פון פאליטישן שאג- טאזש לגבי די פאראייניקטע נאציעם, שוין אפגע, רעדט פון אונדז יידן. עגנלאנד וויל איצט שנעל ארויסציען איר מיליטער פון א׳״י, טאמער קען עם ברעגגען א נוצז 8חוץ איר, און צו ציען פראפיטן, דארויף איז זי אלייז 8 בדיה. ווען די /דאזיקע שורות ווערן געשריבן׳האט נאר ענגלאנד גארגישט דערקלערט צום סאוויעטיש» אטעריקאגישן קאמפראמיס־פארשלאג. און לויט איר ביז־איצטיקער האלטונג איז פאראז 8 יסוד צו צווייפלען אין איר גוטן וו יל ן דורכצופירן דעם אור, טייל פון די פעלקער, וואם דער נייער פארשלאג ל״גט אויף איר ארויף. און אלץ טוט זי אונטערן .צודעק פון הומאגיטאריזם, אז זי קען כלומרשט גישט דורכפירן ק״ן אויפגעצווונגענע לייזוגג. איין פאזיציע אין איר קאלאגיזאציע־בילאנם איז טייע, רעד ווי נאציאנאלע אספיראציעם פון א פאלק. ווי ווייט זיי זיינען נישט קיין ענטוזיאסטן פונם חלוקה־פלאן, איז אויר יעדן פון אונדז קלאר, אז ביי דעם מצב, אין וועלכן דאס א״י־פראבלעם געפיגט זיר היינט קענען די פאר. נאצים אנדערש נישט האנדלען. א קאפיטל פאר׳ זיר זיינען די סיבות, וואס האבן צום דאזיקן מצב דערפירט — אין ז" דארף מען זוכן אוגרזער נעכטן. הייגם איז די לאגע 8זא און מיט איר מוזן מיד זיר רעכענען. דער דאזיקער "מוז" שרייט ארויס פונם גרויל פון אוג־ דזערע לאנערן און פוגם עלנד פון די "עקזאדוס"־ מעפילים. אין די טעג ווען עס דעצידירט זיר אונדזער גורל טארן מיד, שארית הפליטה, די די רעקטע נוגעים בדבר, נישט צקוקז זיר פאסיוו צום פאליטישן שפיל, וואס ווערט געטתיבן אדום אונדזער אגגע־ x ווייטיקטן פראבלעם. צו אונדזער ווארט, הגם עס איז גישט דעצידירנר אין אונדזער איינענעם גורל, העדן זיר אבער צו מי^אנען, וואס זיינען פון איין זייט מיט אונדז און אונדזערע ליידן אין אונדזער קאמף און פון דער צווייטער זייט פארטראנן ז"?מי4 ******