Undzer Worṭ · 1947-10-31 · 42/80 (31.10.1947) · p. [Seite]

פרייז 50 פעניג כי זרע השלום הגפז תתן ,פריה והארי! תתן את יבולה , .והשמים יתנו טלם והנחלתי את שארית העם הזה את כל אלה, והיה כאשר הייתם סללה בגוים, בית יהודה ובית ישראל, כן אושיע אתכם והייתם ברכה. אל תיראו, ׳תחזקנה ידיכם. (זכריה ח,) Np. 42 (80) (JNDZER WORT- J«\c,Vf Arojigegebo durcha R. K. tun di bafrajte Jidn in Franks zic Bamberg MM! OUR WORD WEEKLY NEWSPAPER BAMBERG EDITION OF ,.OUR MOMENT•• 8 2.םער י^רנ8גג י פרייטיק, 31 אקטאבער 1947. י״ז בזרחשון תש״ח פרידנס־דעדקלערובכ פון myp אברוללא קאניננהעם r איבערגעבן פארוואלטזנג אין א״י ״פריצייטיק“ ־ — בעודן גלויבט די אראבער אויר נאמנות י רו ש ל י ם, (דענא־רויטער).;■אויף א פארזאמלונג אין תל־אביב האט בן־גוריון באגריסט די פרידנס*לערקלערונג פון קעניג אבדוללא פון עבר הירדן. מיר אכטן האט בן־גוריון גע* זאגט _ די אויפריכטיקייט, קלוגהייט און דעם מוט אין דער דאזיקער פרידנם־באטשאפט פון אן אראבישן פאטריאט, וואט באשטעטיקט, אז ס׳איז ניטא קיץ קאנפליקט צווישן אראבישן און יידישן וווילשטאנד. לויט א באריכט פון איסטאמבולער קארעספאג־ דענט פון "סאנדיי קראגיקל", מערט געפלאנט צו־־ זאמענצושטעלן 8 קאגוווי פון שיפן, וועלכע זאלן זיין ביכולת איבערצויאגן די בריטישע פאטראל־ שיפן. צוו" שיפן מערן שוי ן פארן דאזיקן צוועק צוגעגרייט אין קאגסטאגצער ד,אפן. דראאונג אויפצורייטן די פאליציי־הויפט, קווארטיר אין ירושלים ירושלים, (דעגא־רויטער). מיטמאד כין- השמשות איז אלארמירט געווארן די ירושלימער פאליציי אין רעזולטאט פון א מעלדוגג, אז דער ארגון צבאי לאומי גרייט זיר אויפצורייסן די ידו- שלימער פאליצ״-הויפט-קוואדטיר. פאגצער - וועגע־ נער האבן תיכף אפגעשלאסן ביידע זייטן פון דער יפו-גאם, ווו די הויפט־קווארטיר געפיגט זיך. ' סקי האט ביים אגגעמן דעם פוילישן פארשלאג גע- מאכט צופיל באווארעגישן. דער בריטישער דעלע* נאט העקטאר מעק נייל האט רערקלערט, אז ער איז ווישיגסקין זייער דאנקבאר פאר זיין גרייטקייט אויף צוזאמענארבעט. נאר דער זיצונג האט ווארען אויסטין אויםגע- דריקט זיין האפעגונג, אז די דערגרייבטע א״גשטי- טיקייט בנוגע אזא וויכטיקער פראגע, וועט ברענגען אן עגדערונג אין דער אטמאספערע פון דער איצטי- קער פולפארזאמלוגג. דעם אנגענומעגעם פארשלאג האט ער באצייכנט אלם "ווונדערבאר". אויף דער דינסטיקדיקער זיצונג האט די פאלי- מישע קאמיסיע באהאנדלט די פראגע פון קארעאס אומאפהענגיקייט. דער פארשט״ער פון די פ. שטאטן האט געפאדערט קארעאס אומאפהענגיקייט אויף וואס דער סאוויעטישער פארשטייער האט געווארפן אויף די פ. שטאטן די שולד פאר נישט רערגרייבן ביז איצט די קארעאנישע אומאפהעגגיקייט. מיטוואר האט פוילן אויפגעפאדערט דעם זיבער- הייטם־ראט צו ווארעגען האלאגר,אז די פאראייניקטע נאציעם קענעז זיין געצוווגגען אנצונעמען קעגן'איר ווירטשאפטלעכע סאגקציעס, אייגשליסלער בלאקא- דע, אין פאל פון גיט פאלגן דעם באפעל פוגם זי- כערהייטם־ראט וועגן וואפגשטילשטאנד אין אינדא־ געזיע. ווייטער האט דער פוילישער דעלעגאט אר״ג- געטראגן א רעזאלוציע מעגן אויפפאדערן האלאנד צוריקצוציען אירע באוואפנטע כוחות פוגם אינדא- נעזישן באדן. די פ.שטאטן האבן אונטערגעשטיצט די אר״נגעטרא־־ געגע פאדערוגג פון דער סאוויעטישער.דעלעגאציע וועגן אייגלאדן "געוויילטע" פארשטייער פון קא־ רעא. פ. ש. א. האט נאד צוגעגעבן אן עגדערוגג צום פארשלאג, לויט וועלכער קיין קארעא זאל גע- שיקט וועד! אן אונא־גרופע, וואס ז אל אויפן ארט איבערוואכן די אלגעמיינע וואלן צו דער באשטי* מונג פון די דאזיקע פארשטייער. א״י*קאמיםיע. נ י ו ־ י א ר ק. (דענא־רויטער) דער פארשטייעו פון די פ. שטאטן אין דער א״י־קאמיםיע האט דער־ קלערט, אז ער קען נאך גישט אפגעבן קי׳ ן דערקלע־ דונג מעגן דער האלטונג פון די פ. שטאטן צו דער פראגע פון פארעגדיקן דעם מאנדאט־סטאטוס. משה טשערטאק האט פאר דער קאמיסיע דער־ קלערט, אז די קאמיסיע פאר פעסטשטעלן די גרע* נעצן צווישן דער "ד יש עד און אראבישער מלוכה זאל די גרענעצן אגצייכענען אזוי, אז עם זאל גישט אנטשטיין קיין ארומרינגלונג. די יידישע אגענץ פאדערט די איינשליסונג פון מערב־גליל, דעם צפוג־ דיקן טייל פון ירושלים און א טייל צו מערב פון דער גרענעץפונם ים המלח אין דער יידישער מלוכה. ( דער פארזיצער פון דער א״י־קאמיסע עוואט האט פארלענגערט דעם טערמין פון פא־׳זוי־יחן די באריכטן פון די צוו" אוגטער ־ קאמיסיעס. אור- שפרינגלער איז דער טערמין פעסטגעשטעלט געווארן אויפן 29־טן אקטאבער. האט זיד געשטיצט אויף די רייד פוגם הויך־קאמיסאר קאניגגהעם, אז דאם פארלאזן דאס לאגד דורך די עגגלענדער באדייט "ווירטשאפטלעכן כאאם און מעגלעך בלוט־פארגיסונגען". גייע "ע7יר,-אפעגםיווע" קיין א״י ל א ג ד א ז, (דענא־רויטער). ביי די ברעגעס פון בולגארישן און רומעגישן שווארצן ים ווארטן צעגדליקער טויזנטער "דן אויף'טראנספארט ק״ן א״י. אגדערע זאמלעז זיר אין די פארטן פון מיטל־ לעגדישן ים, וועלגדיק דורכברעכן די בריטישע בלא- קאדע ארוים א״י. נ י ו - י א ד ק, (דענא־רויטער). די פאליטישע קאמיסיע ביי דער אוגא־פולפארזאמלוגג האט אויף איר מאגטיקדיקער זיצונג דאס ערשטע מאל דער־ גרייכט א הסכם אין דער פראגע פון פאראורטיילן קריגספראפאגאנדע. די אנטשפרעכנדע רעזאלוציע האבן אר״נגעטראגן געמ״נזאם פראגקר״ך, קאנאדע און אויסטראליע. אין דער רעזאלוציע ווערט פאר- אורטיילט יעטמעדע אגרעסיווע פראפאגאנדע, מאם באדראט דעם וועלט־שלום. אויר דער צווייטער טייל פון דער רעזאלוציע, אין וועלכן עס ווערט געפאדערט אוגטערצושטיצן .די פראפאגאנדע פאר פריינט־ שאפטלעכע באציונגען צווישן די פעלקער, איז א״ג- שטימיק אנגענומען געווארן. פאר רעד אפשטימונג האט ווישינסקי צוריקגע־ צויגן דעם ערשטן פונקט פון ז״ן "אטניקריגס־פרא־ פאגאנדע״־פארשלאג, אין וועלכן ם. ש. א , טערקיי און גריכנלאגד מערן באצייכנט אלם "קריגסהעצער". אלם ערזאץ־פונקט פארן צוריקגעצויגענעם האט ער צוגעשטעלט רעם פוילישן צוגאב ־ פארשלאג, אין וועלכן עם מערט פארגעשלאגן צו פאראורטיילן יעט־ וועדע פראפאגאנדע, מאם באדראט דעם וועלט־שלום. ווישינסקים שלום־זשעסט האט ארויסגערופן גרוים אויפמערקזאמק״ט ביי די דעלעגאטן, וועלכע זייגען אויף א וויילע געבליבן גאגץ איבערראשט. דער אמעריקאנישער דעלעגאט וואררען אויסטין האט דערקלערט, אז ער קען די סאוויעטישע דעזא- לוציע אין קיין פארעם גישט אננעמעז, מייל מישיג- ...און "עקסארוס“ די קאמפאגיע פאר מאטעריעלער הילף פאר די "עקזאדוס״מעפילים, מאס איז ארגאגיזירט געווארן צווישן די דייטשן פון דער צייטוגג "מיסבאדעז קוריער״, האט געבראכט א סומע פון 60.000 מארק, פון דער דאזיקער סומע איז 50.000 מארק באצאלט געווארן פון דער העססישער רעגירונג און פון דער צ״טונג זעלבסט. יעדע 9 פון 10 בריוו, מאס די רעדאקציע האט דערהאלטן, ז"געז געווען פול מיט גיפטיקע אטאקן קעגן דער קאמפאגיע צו העלפן יידן. נאר 3 בד י וו פון 30 דערהאלטעגע האבן אויסגע־־ דריקט צופרידנהייט מיט דער אקציע. די באאמטע פון אי צ. ד. באצייכענן דעם לשון פון די בד י מ אלם "ארויסגענומען פון היטלערס בור". דער לשון שטייגערט זיר פון מילרן קריטיציזם קעגן "שעגקען געלד די יידן, בשעת די דייטשן זיי- נען אין גויט״ביז צו ריין נאציסטישע אויספירונגען פון "ריינער ראסע" און דראאוגגען צו דער דע- דאקציע. אפילו די, אזויגערופענע "נוטע" דייטשן האבן די?יידיי, הי׳ .יייו־ידד ניט אונטערשטיצט'׳/ מייל די "עקי/, י:. פי׳ . .»בן ניט אויסגעגוצט די מעגלעכי^ס . ריבן אין פראגקרייר", און — לויט ז״ "מער עם גוצט ניט אויס א שאנס ארוים־ צוגיין פון דייטשלאגד איז משוגע". צו דער באדראאוגג פון דער יידישער מלוכה דורר די שכנותדיקע אראבישע מלוכות האט בן- גוריון דערקלערט, אז הגם ס׳איז ניטא ק״ן יסוד צו זיין באזארגט, זאלן מיר אבער זיין גרייט אויפ- צוהאלטן שלום און זיכערהייט בעת דער איבער- נאגגס־צייט. די ביטע, מיט מעלכער בן־־גוריון האט זיר גע- מענדעט צום הויר־קאמיסאר קאגיגגהעם, מעגן אג- געמען צוגרייטגדע מאסגאמען, כדי צו דערל״ב- טערן די א״י־אייגוווינער איבערצונעמען די פאד- מאלטוגג איידער די עגגלעגדער מעלן פארלאזן דאס לאגד, איז אפגעמארפן געווארן אלם "פריצייטיקע". ל א גד א ז, (דענא־רויטער). דער בריטישער אויסערן־סיניסטער בעמי ן האט מיטמאר דערקלערט אין אונטערהויז, אז עם זיינען אגגענומען געווארן די שארפסטע פארזיכטס־מאםנאמען צו שמעדן אן עווענטועלן נעווער־שמוגל ק" ן א״י. א לייבאר־דעפוטאט האט געפרעגט אויב עס זיי* נען אנגעגומען געווארן גענוגגדע מיטלען, אז דאם געווער און אמוגיציע, מאס מערן פון גרויסבריטא* גיע געליפערט צו די אראבישע לעגדער, זאל דורר די אראבער גיט באנוצט מעדן צום אנגריף אויף א״י אדער געשיקט מערן ק" ן א״י פאר אומלעגאלע צוועקן. די מיליטערישע אויסשטאטוגג, מאס מערט דורך דער בריטישער רעגירוגג געליפערט די אראבישע לענדער — האט בעמי ן ווייטער אויסגעפירט — א ז די דאזיקע לעגדער איבערגעגעבן געווארן אויף נאמנות פאר צמעקן פון פארטיידיקוגג און אויפ־ האלטונג פון זייער איגערלעמ(ר זיכערהייט. ער האט גיט בדעה צו ברעכן די דאזיקע פארפליכטונגען, מאס זייגען פארגעזען אין אפסאר. ל א ג ד א ן, (דענא). דער בריטישער אויסערן־ מיגיסטער בעמי ן האט אין אונטער־הויז אפגעלייקגט, אז דאס אויסערן־מיגיסטעריום זאל האבן אפגעגעבן א דערקלערונג מעגן דער מעגלעכקייט פון א פארי- בערגייעגדיקער אנארכיע אין א״י נאכן ארויסציען די בריטישע טרופן פוגם לאגד. די רויטער־־ידיעה, אז ענגלאגד באשעפטיקט זיר מיט דער פראגע ווע־ מען איבערצוגעבן די סאכט אין א״י און, אז עם קען קומען אן אנארכיע, האט זיר געשטיצט אויף "געוויינלער גוט אינפארמירטע קרייזן". דאס אוי- סערן * מיגיסטעריום האט אזעלכעם קיינמאל ניט דערקלערט. רויטער האט דערצו דערקלערט, אז זי "רייטשע יירנפריינר“ מ י נ כ ע ן. (פר). די אמעריק. צייטונג "סטארס ענד סטרייפס" שרייבט: "דער ערשטער דיי- "סטאם סטריפעם" שרייבט: "דער ערשטער ד"- טשער פ רו מ "ווידערגוטצומאכן" דעם גאצישן אנ־ טיסעמיטיזם האט באוויזן, אז די דייטשן זיינען ניט פאראיגטערעסירט צו העלפן די יידן. די סיבות מאם האבן צו די היינטקע דעקלארא* ציעם געפירט שטייגן אבער ווייט איבער יענע ענג- לישע פון 1917. דער פאקט, אז די צוו" אין שטעג־ דיקער האליזיע שטייעגרע גרויסמאכטן זיינען געקו- מען צו די זעלבע מסקנות בנוגע א״י, איז אן אי- בעריקער באווייז, אז די מאטיוון זיינען נישט ק״ן פראזאאישע, קאלטע, אויסגערעכנטע — ז" גייען אתים פון די דאזיקע ראמען און מאקס ן ז" א יבער. די באלפור־דעקלאראציע, מאס איז לכתחלה גע- שאפן געווארן "מתור שלא לשמה" האט דער "די- שער שעפערישער אימפולס. געבראבט צו "לשמה". ד׳ געלעגנהייט מאס עס גיבן די הייגטיקע רעקלא- יאציעס, וועלכע זעען אוים צו זיין בפירוש "לשמה", וזע׳?! בלי ספק פולשטעגדיק אויסגעגוצט מערן. ...מייל א יידיש ארץ ישראל א ז א היטטארי־ שער פאקט און פאליטיק אדער אנדערע אינטערעסן פון א גרויסמאכט מוזן אים אפטרעטן דעם וועג. י. ר. פון הערצל איבער באלפור צו די פאראייניקטע נאציעס. דר" מארקאנטע צייט־צייכנם אויפן לאנגן, פייגפולן וועג צו יידישער מדינה, דורכגעווייקט מיטן שווייס פון יידישע חלוצים. דר" פונקטן, מו עם זיי- גען געמאכט געמארן סר הבלן פאר דער פארגאג־־ גענער צ״ט און פלענער אויף מייטער. מיט ג״עם גלויבן, מיט פר יש ן מוט, מייטער צו שווארצער אד- בעט, צו הארטן קאמף. דאם ערשטע ליבט־פינטעלע האט אויפגעשייגט .אין 1897. דאם ערש טע ממשותדיקע פלעמל אין דער נאכט פון "דישן גלות. און צעפלאקערט האט זיר עס אין א ריזיקן לייכט־טורעם. פון די קליינע פונקען, מאם האבן געטליעט יאר- טויזנטער האט זיר א פלאם אנצינדן געמוזט... ... מייל מיד האבן געמוזט האבן א ה״ם — און געהאט האבן מיד בלויז א טרוים. דערווארעמט פון יענעם גרויסן פלאם, בא- הויבט פון זיין הייליקן אידעאל:... א נאציא- גאלע ה״ם פארן ״דישן פאלק אין א״י...״ האבן חלוצים שווייס און בלוט פארגאסן, לעבנס מקריב געווען, אלץ פאר דער נאציאגאלער היים, אלץ פארן "דישן פאלק. מקריב געווען אלעם פערז-נלעכעס, כרי מיט די אייגענע אויגן צו דערזען כאטש א ראגד פון א יידישער מדיבר,, כאטש קעגען א קוש געבן איר זוים. און איבערן פארשטיינערטן,פאר- ווארלאזטן באדן האבן העלדן דעם אקער געצויגן. מיטן אקער פערים געשפיגט און די פערים זיינען אין דער באלפור־דעקלאראציע פארוועבט ג׳עווארן. און קומען האט די דעקלאראציע געטוזט, אזוי האט פארלאנגט דער באזעלער פראגראם: ״.. .מאס זאל זיין געזעצלער גאראנטירט...״ ... מייל פירות פון חלוצישער פראצע האבן מער הפקר נישט געקעגט שטיין — ז יי ער פאקטישער בעל' הבית האט אויר געמוזט אגערקענט מערן אלס רעכטלעכער. 7 ״די רעגירונג פון זיין מאיעסטעט... מעט מאכן די גרעסטע אנשטרעגגוגגען, בכדי צו דערלייכטערן דאס דערגרייכן דעם ציל" — האט קלאר נעלו ימעט די" באלפור - דעקלאראציע, אבער, דארט, ווו דער אינהאלט פון דער דאזיקער דעקלאראציע איז צו- זאמענגעשטעלט געווארן זיינען באאמטע נעווען אנגערעגט פון אנדערע מאטיוון. גישט קיין אידעא- ליסטישע ז׳עעסטן האבן ז" באמויגן צו נעבן די דעקלאראציע. זי איז אויסגעוואקסן פון ענגלאגדס קאלטער אויסרעכעגונג אוגטערצושטעלן א פוס די צענטראלע מלוכות און ספעציעל צו דערלאגגען א קלאפ דער אטאמאגישער אימפעריע, מאם האט געהערשט אין מיטעלן־מזרח. אזוי אדום איז די דעקלאראציע פאר ענגלאגד גע מען א הילפם־טיטל איינצוווארצלען איר ממשלה אין יעגעם געביט, און די יידן זיינען דערצו געווארן א הילפם־אינסטרו« מענט. די דעקלאראציע איז אבער איבערגעמאקסן די דאזיקע וואכעדיקע מאטיוון און איז געווארן דער מאראליש־רעכטלעבער אנשפאר פאר די גאציאנא- לע אספיראציעס פון א שמאר און גערודפט פאלק. אוגדזער "פאטראן" האט אבער געגומען שפיגען זיין פאליטישענעץ. אינטריגע נאר איגטריגע, בגידה נאר בגידה, ווייס־בור נאר וויים־בור. 30 יאר, איין קאנגע קייט פון שטייגער אין וועג און שטעקנם אין די רעדער, אנהויבנדיק נאכן ערשטן ""דישן" הויר* קאמיסאר הערבערט סעמועל, מאם האט אונדז מזכה געווען מיט רעד "קרוינוגג" פונם פושטי, איז אוועק א דיי פון קאמיסארן־גענעראלן. דאס לאגד איז רענירט געווארן לויט מיליטערישע באפעלן, טיט מעטאדן פון מיליטערישע מאנעוורעס און פא- ליטישע טריקן -י- זאגן יא און מיינען נ"!, ווייזן א פרייגטלער פגים און היגטערן רוקן א מעסער, שלאגן קאפיטאל תדר העצן א רריטן צד.. פאר אונדז איז אבער דער צוזאג געבליבן צוזאג. און פאר דער וועלט, האט ער אויר געמוזט בלייבן צוזאג. און טראץ אלעם — אויסגעבויט א-ישוב "לתפ¬ ארת ולתהלה", טראץ דער מאכט פון־ די קאלטע באאמטע און זייערע וויים־ביכער. אויר צו ז יי האט אבער געמוזט נעסען אן ענדע. ...מייל מיר האבן.באדארםט מענטשן — און גישט ק״ן באאמטע; פארשטענדעניש — און נישט ק״ן ווייס־ביכער; שלום — און נישט קיין מחלוקת. היינט 30 יאר נאר דער באלפור־דעקלאראציע האבן די גרעסטע צוו" וועלט־מאכטן באקרעפטיקט!י" פריגציפן, מאס ז״נען אין איר פראקלאמירט. די אונא־קאמיסיעס ביי דער ארכעט