Undzer Worṭ · 1947-10-17 · 40/78 (17.10.1947) · p. [Seite]

פרייז 50 פעניג יוזכי-ז־ז \ •'e<;■״t , . )_ ✓ עם זיינען דא מעוטן, דורך וועלכע א פאלק ווערט געליי־ טערט א1ן מיט וועלכע באווע־ גוננען ווערן אויסנעפרוווט. אין זיי ווערט די געשיכטע געשאפן, בבחעת ״היום הזה נהית לעם“! שווערע און ביטערע זיינען זיי זיי קומען אן מיט יסורים, פורע¬ ניות‘! פארלוסטן און מ לות גאר ווויל איז דעם דור, וואס אנטוישט נישט א ן אזעלכע מי¬ ג. טן. " , (כצנלגסון) Nr. 40(78) UND ZER WORT Arojfgegcba durchs R. K. tuo di bafrajre Jida in Franks zic Bamberg OUR WORD WEEKLY NEWSPAPER BAMBERG EDITION OF ״OUR MOMENT•• 0 מרחשון תש״ת פרייטיק, 17 אקטאבער 1947. 2,טער יארנאנג אמעריקע און רוסלאכד אקצעפטירן מערהי״טס־פלאן 5 מימן אויפנעמען די א״י־פראגע אויפן סדר־היום האט די פואפארזאמאונג נישט גענומען אויף זיר גאייכצייטיק די םאראגטווארטאעכ?ייט פאר דער פארוואאטוגג איבער א״י במשך פון איבער* גאגגס־פעריאד ביז צו איר אומאפהענגיקייט. זי קען אבער ניט אפווארפן פון"זיר די דאזיקע פאיכט. 6 רעד מערחייטס״פ&ריכט, ווי אויר דער בריטישער פארטרעטער ביי דער דאזיקער קאמיסיע באפאר" צוגן דאס פראבאעם פון דורכפירן די רעקאמעני - דאציעס פון דער פואפפארזאמאוגג. 7 די פ. שמאמן זיינען גרייט מיטצוארבעטן סיט אן אוגא־פראגראם פאר א געברויכבארער פא- ליטישער רעגעאוגג אין א״י. 8 סוף בא סוף איז די דורכפירונג פון דער אייזונג פונם א״י״פראבאעם אפהענגיק פון דער א״י-בא- פעאקערוגג גופא. 9 אין פאא, אז עם וועאן פארגעאייגט ווערן די גרונד« פרינציפן פון מערהייטס-באריבט, זאא נעביאדעט ווערן אן אוגטער־קאמיסיע, וואס זאא אויסאס בעטן די איינצאהייטן פון פראגראם, וואם די אי ׳- קאמיסיע וועט פאראייגן דער פואפארזאמאוננ. די פארשלאגן פון דער פואפארזאמאונג וועאן מיט זיד׳פארשטעלן די מייגוגג פון דער וועאט. נ י ו ־־ י ארק (רענא-רויטער). די לאגג דערווארמעטע דערקלערוגג פון אמעריקע בנוגע איר א״י־פאליטיק איו ענדלעך אפגעגעבן געווארן דורבן אמעריקאנישן דעלעגאט חשאנסאן פאר דער א״י־קאמיסיע פון דער פולפאחאמלונג. אין דער דערקלעקונג זאגט זיך אמעריקע ארזים פאר דער צעטיילונג פון לאגד אין א יידישער און אראבישער מלוכה, ווי עם ווערט פארגעשלאנן אין מער־ היימם־באריכט פון דעד אונאיאויספארשונגסיקאמיסיע פאר א״י. גלייכצייטיק אונטערשטיצן די.פ. שמאטן די, דורבן מערהיימסי־באריכם פארגעשלאגענע, ריכטליניעם בנוגע אייגוואדערונג און פרא־ פאגירן, אז די פאראייניקטע נאציעם זאלן אויפשטעלן א ספעציעלע אינטערנאציאנע פאליציי־טרופע. די האלמונג פון די פ. שטאמן האט ה. חשאנסאן צוזאמענגעפאםט אין פאלגענדע 9 הויפט־ t 0 - יסודות פון די איינשטימיק אגגענומענע פאר- שאאגן, ווי אויר דעם מערהייטם־פאאן, ווע׳וכער זעט פאר א חלו?ה און אן איינוואנדערוגג. בכדי ווירקזאמער צו נעשטאלטן די יסודות, אויף וועל- כע דעד מערהייטס־באריכט שטיצט זיר, מוזן לויט דעד טיינונג פון דעד אטעריקאנער דעלע* גאציע געמאבט וועד ן געוויסע צוגאבן און עג« דערונגען. 4 די אמעריקאגישע דעלעגאציע לייגט פאר, אז די פולפארזאטלונג זאל אנגעמען שריט, וואס זאלן גאראגמירן פאר אלע א״י־־תושבים, אן אוגטערי שייד פון מלוכה־בירנערשאפט ארעד ווויגארט, א גלייכן צוטריט צו די פארטן, וואסעסוועגן און טרייבשטאף־סטאציעס. פונקטן; . / 1 די פ. שטאטן האלטן דאס א״י־פראבלעם פאר אזוי כרוים, אז די פולפארזאמלוגג מוז פארשלאגן א לייזוגג נאר בטשר פון איר איצטיקז זיצונגס" פעריאר. 2 נאר דעד ערשטער וועלט־מלחמה זייגעז אויפן נאענטן מזרת באפרייט געווארן גרויסע טיילן, אייגשליסלעך א״י און א דיי פון ז יי האבן דעד- האלטן זייער אוטאפהעעיקייט. די פ. שטאטן זייגען דעד מייגוגונג, אז זיי קעגען נישט אפי ווארפן פון זיר א געוויסע מאס פאראנטווארטי לעכקייט בנוגע רעם גורל פון די, דאמאלט בא- פרייטע, לענדער. דאז איז די אטעריקאנישע רע- גירוגג נעשטאנען אויפן שטאנדפונקט, אז אין .א״י זאל געשאפן ווערן א יירישע גאציאנאלי חיים. די שטעלונג פון ראטנפארבאנד ג יו־ יא רק (דענא). אויף דער מאנטיקדיקער זיצוגגיפץ דער א״י־קאמיסיע איז דער סאוויע מישער פארשטייער צאראפקין ארויסגעטרעטן פאר א טייל וגג פון א״י, דערקלערנדיק, אז עם טו געשאפן ווערן צוויי אומאפהענגיקע מלוכות, אין וועלכע די יידן און די אראבער ואלן קענען לעב פריי. דער סאמיעטישעד פארשטייער, צאראפקין. האט נעזאגט, אז דאס א״י ־ פראבלעם קען ניש באהאגדלט ווערן בלויז פון אקאדעמישן אדער פון יורידישן שטאגדפיונקט. ער האט אגגעוויזן אויפן שווערן גור; פון די יידן במשך פון די לעצטע יארן, זאננדיק, אז די יידישע באשימרעבונגען צו שאפ אן אייגענע מדינה זייגען סארשטעגמעך. עם וואלט גישט געווען קיין יושר ווען מען זאל אפזא דעם דאזיקן וווגטש פון יידישן פאלק צו דערפילן. - י י י מינדערהייטס־באריכט פון דעד א״י־־קאמיסיע,וואט זעט פאר א יידיש־אראבישע מלוכה, האט צאדאפ- קין דער?לערט, אז דעד דאזיקער פלאן האט זייגע מעלות, ער קאן אבער נישט דורכגעפירט ווערן צו- ליב דעד שטארקער שפאנוגג צווישן יידן און אהא- בער. ער אוגטערשטיצט דעם פארשלאג בנוגע דעד ווירטשאפטלעכער איוגהייט פון א״י, וו"ל דאס\קען פירן צו ענגערע פאליטישע באציונגען צוו יש ן ביי- דע טלוכות. דעד טערהייטס־באריכט אגטהאלט לויט דעד מיו* גוגג פון דעד סאו^יעטישער דעלעגאציע א דיי רעקא* מענראציעס, וואס די סאוויעטישע דעלעגאציע קען אקצעפטירן ערשט נאכן ארייגברענגען אגטשפדע- כגדע צוגאב־פארשלאגן. דאס זיינען: די פראגע בנוגע דעד גרענע^ליניע צוו יש ן ביידע פאראויסגעזעענע מלוכות, די מאסנאמען בטשר פון איבעדגאגגס- פעריאר נאכן םארענדי)קן רעם בריטישן מאנדאט, דעד סטאטוס פון דעד שטאט ירושלים און א צאל מער אדער ווייגיקער באדייטנדע פראגן. די סאוויע- טישע רעלענאציע איז דעד מיינוגג, אז די אגפ- גילטיקע נרענעצן מוז פעסטשטעלן א ספעציעלע קא* טיסיע, בכדי ווי ווייט מעגלער באזייטיקן די נאר פאראנענע פעלערן. דעד איבערגאנגס־פעריאד האט א גרויסע באדייטונג פארן שלום ווי אויר פאר דער צוקוגפט פון לאגד. דערפאר האלט די סאוויעטישע דעלעגאציע פאר גויטוועגדיק, אז גלייכצייטיק טיטן פארעגדי?ן דעם מאגדאט זאל אנגעגומען ווערן א באשלוס בנוגע דעד מאכט, וואם זאל במשר פון דעד צ יי ט פארוואלטן אין א״י און וואס זאל זיין פאראנטווארטלער פאר די פאראייגיקטע נאציעס. ווען די פולפארזאמלונג זאל בעת איר איצטי- קער סעסיע באשליסן צו שאפן צוו" אומאפהעגגיקע מלוכות, וואלט דאס נעווען א גרויסער שריט פא- רויס אין דעד לייזונג פון גאגצן פראבלעם. ראטג* פארבאנד לאזפן זיר איבער דאס רעכט צו געמען שטעלונג אין דעד צוקונפט צו איינצלגע קאנקרע׳ טע פראגן. די סאוויעטישע דעלעגאציע איז איבערצייגט, אז ראם א,,י*פראבלעם קען געלייזט וועד ן, ווען מעז וו עט עס באטראכטן פון א ברייטער פאליטישער באזע, שטעלנדיק אין א זייט די פארמעלע און היסטא- רישע יסודות, וואס זייגען אויר אוגטערגעשטראכן געווארן פון מערערע דעלעגאטן. די לעצטע אנטוויהלונגען אין א״י האט צאראפ* קיז באצייבגט אלס א רעזולטאט פון צוזאטענברור פוגם טאגדאט-סיסטעם און האט <עזאגט, אז די סאוויעטישע דעלעגאציע איז מסכים מיט די רעקא* מענדאציעס פון דעד אונא־א״י־קאמיסיע, אזוי שנעל ווי מעגלער פארעגריקן דעם מאגדאט און פרא* קלאטירן א״י אלס אן אוטאפהעגגיקע מלוכה. צום ווארמעט 30 יאר נאך דער באלפור־דעקלאראציע. מיר האבן אבער״אויך גיט דעווארט אזא טא- טאלן חורבן פוגם יידישן פאלק, הגם מיר זייגען וועגן אים געווען געווארנט. און דערפאר-כאטש מים גיט ודיגיק חוכשות הדעת - נעמען מיר אין פרינציפ אן דעם משפט פון די פעלקער. אוגדזערע געיאגטע און געפלאג־ טע, אויסגעמאטערמע און פארפייגיקעע מעגער. פרויען און קיגדער מוזן ענדלעך ערגעצווו אוועק־ לייגן דעם קאפ. און בעסער אין אן עגגער היים, ווי אין א רחבותדיקן אריינפאר־הויז. און זייענדיק ביי זיך אץ דער היים וועלן מיר טיט מער מוט, כוח און אויסחיער וויטערשפא־ נען צו אוגדזערע צילן.♦ אויף די׳' יסודות פון גוט־ שכנותדיקע באציוגגען מיט די אראבישע מיט־ בירגער אנטוויקלען דאם לאגד אין דער טיף און אין דער ברייט פארךוזויל פון אלע זייגע אייג־ וווינער; שאפן עקאנאמישע באדיגגונגען פאר די נייע שויזנמער עולים, וואס וועלן דעפיניטיוו פארעגדיקן זייער וואנדער־״וועג, כדי צו געפיגען א ווארעמע און זיכעיע היים פאר זיך און פאר די צוקונפטיקע דורות. י. 3 די אמעריקאגישע רעלעגאציע אונטערשטיצט די ז "אומלעגאל“- ווערן לעגאל ב אד־נ א ו ה י יים(דענא) לויט א באשלום, אנגענומען דורבן אויבערשטן / געריכט אין א“י באקומען לערך 75000 "אומלע־ גאלע“ יידן, וואם האבן דורך עליה ב' עולה געווען קיין א״י דעם לעגאלן סטא¬ טוס אלם איינוווינער פון לאנד און וועלן קענען אגנעמען שריט בנוגע מלוכה־ביר געישאפט. בריטיש טיליטער אין א»י וועט ביז ענדע יאר י פארקלענערט מ־ערן אויף 8 העלפט בא ד-ג אוד. וים (דעגא). 40.000 בריטישע סאלדאטן, לעדר די העלפט פוגם בריטישן טיליטער, וואס סטאציאנירט אין א״י. וועלן נאר פאר ענדע יאר פארלאזן דאס לאגד. ראם איז ניט אין די ראמען פוגם בריטישן פלאן איגגאגצן צו פארלאזן א״י, נאר א מייל פוגם פראגראם צו פארקלעגערן די בריטישע באוואפנטע כוחות טעבר לים. r ~ קיין אנדערן. אייגענעם פלאן האט זי ניט, איז ביי איר «כרי ושמא ברי עדיף״ - אויב איר האלט, אז אזזי איז גום, טא נעמט אליין די לייצעם אין די הענט. דער אראבישער צד אונטער דער פירונג פוגם , מופמי איז אויפגעקאכט. זיי קוועםט*אנירן איג־ גאגצן דאם רעכט פון דער אונא צו באשטימען מעגן "זייער" לאגד. אויף ווי ווייט זייערע סטרא־ שונקעם האבן א ממשות.איז דערווייל אומבא־ מוסט, אויב אבער אזא וועט זיין דער באשלום פון דער וועלט, וועט פון אלע דראאונגעו בלייבן בלויז דאם געפילדער, וואס מעט אויך שנעל פארשוויגדן אין די באדיגגונגען פון דער נייער ווירקלעכקייט. און מיר? וואס ואגן סיר? פאר אונדז איז שווער עפעם צו ואגן. מיר טרייבן ניט איבער די דאזיקע דערגרייכוגג, מיר טארן זי אבער אויך ניט אונטערשעצן. אוודאי איז עם ניט דאם, וואם מיר האבן דערמארט במשך פון אונדזער צוויי־־טויזנט־יאריקן גלות. ם*איז נאך ניט דער מאמעגט, וואם ד״ר הערצל האט געזען אין זיין זויויע. ניט אזא מינימום האבן מיר דער־ מיט א נעפיל פון דערלייכטערונג זיינען אויפי• גענומען געווארן די רעדעם פון דעם אטעריקא־ נישן און סאזויעטישן פארשטייער אין דער א״י׳ קאמיסיע פון דער אונא. עם האבן פרייער אפ־ געאטעמט די פארשטייער פון די איבעריקע 55 מלוכות אין דער ^ןאמיסיע; עם האבן דערפילט אן אנטשפאנונג די'וועלט־פאליטישע קרייזן, ניי־ נעריקע אויף דער לייזונג פון די "גרויסע" פראגן פון דער איצטיקער סעסיע; עם האבן זיך בא־ רזאיקט, די ביז גאר אין שפאנעגדער דערזואר־ מונג אויפגעשרויפטע נערוון פון די יידישע קרייזן. בעסער - ערגער, דער ענין ווערט קלארער; און עם זיינען פארשוווגדן אלע אילוזיאנערע ספקות ביי די אראבער - טאמער דאך. "די סונסט פונם מעגלעכך האט דא גארניט נעמאכט. די אריות שבחבורה האבן קלאר געזאגם זייער זזארט. 17 u טעג האבן זיך די קאמיסיע ־ מיטגלירער *מפלפל געוועןז איבערן א״י־פראבלעם. צענדליקער מיינונגען און פארשלאגן זייגען אויסנעהערט גע־ ווארן, און "זיי" האבן אלץ געשווען. ביז די מחברים פון דער אמעריקאגער דערקלערזגג זיי־ נען פארטיק געווארן מיטן אויסשלייפן אלע אירע דעטאלן און פארגעגייגט זי דער וועלט. די נערוון האבן אויף א 'מאמענט אפגעלאזן און ווידער באוואפנט זין* מיט א שפאנענרער גייגעריקייטז - מאם וועט זאגן דער צווייטער צד? ביז הייגט האט"אנגעהאלמן דער פרינציפ "מכלל לאו אתה שומע הן״ - אז איינער זאגט ניין איז געדרוג־ גען, אז דער צווייטער וועט זאגן יא, און פאר־ קערט. צום נ/יק האט ראטנפארבאנד לאגג אויף זיך ניט געלאזט ווארטן. 2 טעג נאך אמעריקע האט ער מודיע געווען זיין שטעלונג. און געקומען א ז ער צו דער זעלבער מסקנה וואם די ם. ש. א. דאם איז דאם ערשטע פראבלעם, ויענן וזעלכן ביידע צדדים'האבן מוותר געווען פון זייער קי- דער־ווידער־חזקה, אייגשטימענדיק מיט דער מיי־ גונג פון צד שכנגד. און אויב דער אונא וועט סוף כל סוף דאך געלינגען צו'צעטרי״בן די ביי׳ זע מאלקנם. מאם הענגען איבערן וועלט־שלום און געפינען ליימנגען אויך פאר אנחןרע ומכי טיקע וועלט ־ פראבלעמען, זועט א י 4באצייכגט מערן' אלם פארשטענדיקונגם־פראבלעם נר. 1. ביידע האבן זיי אפראבירט דעם חלוקה־פלאן. ביידע האבן זיי בכובד ראש ארייגגעדרונגיען לעמקא דדינא און ארויפנעזאנט זייער מייגונג נאכן באהאנמען דעם ענין 'פון אלערליי מעני לעכע אספעקטן. זי' האבן נענומען אין אכט געשיכטע און פאליטיק^ רעליניעזע נעפילן אזן סטראטענישע אויסרעכענונגען, גאציאנאע אספי־ ראציעם און עקאנאמישע אינטערעסן'. טראץ די שארפע דראאונגעין, אז אמעריקע וועט'האבן קעגן זיך דעם גאנצן נאענטן מזרח אין פאל 'פון אונטערשטיצן די חלוקה, האט זי עם דאך נעטאן. ניט נאר קאלטע פאלימישע חשבונות, אדער להיפוך, איינפאכע רחמנות, האבן באזוויגן אמע־ ריקע צו איר שטעלונג. אויך סאוויעט־רוסלאנד איז קאנסעקווענט נע׳ גאנגען דעמזעלבן וועג, מאם זי י האט אויף דער פאריקער ספעציעלער אוניא י סעסייע אנגעהויבן מיט גראמיקאס באקאגטער רעדע וויעגן א״י־ פראבלעם. זי האט איבערגעריסן איר דרייסיק־ יאריקע נעגאטיווע שטעלונג צום ציוניזם, אנער־ קענענדיק די רעכט פוגם יידישן פאלק אויף זיין לאגד. בלמו א שאד, מאם דאם י איז נעקומען ערשט נאך דער הימלער־טיראגעדיע. די דאזיקע צוויי דערקלערונגען מעלן זיין א וויכטיקער מיילן־שטיין אויפן וועג צו אוגרזער גאולה. זיי אנטהאלטן דעם גייסט פון דעראונא־ י,ארטע און די הויכע אידעען פונם 4־מן יולי 1776 און 25־טן אקטאבער 1917 - זעלבסמבא־ שטימונגס־רעכט פון פעלקער, פרייהייט און שלום. ענגלאנד האט זיך אינגאנצן אפגערוקט צו דער ראלע פוגם הצד השווה ציוישן אלע צדדים און איר ביזאיצטיקע האלטונג פארראט ניט קיין כוונה אריינצופארן מיט א נייעם מראיאנישן פערד. פונם חלוקה־פלאן איז זי ניט אגמציקט,