Undzer Worṭ · 1947-09-14 · 35/73 (14.9.1947) · p. Seite 11

זייט 11 אונדזער ווארט ערב ראש־השנה תשי׳ח \ e <<טקזאחס“־מטפילים-אין הא׳מכורג ברוטאלט אראפזעצונג פון די •■■■■■■■il I ■■■■■■■■יי■■■■■ JUV■«■» ■M—י■■^■———■— III «■11 I1IJ MSOL. ענגלאנד אונטערהאנדלט מיט פראנקרייך וועגן אריינלאזן די מעפילים פון "עקזאדוס" . גרויסע מלוכה־מענער באצייכענען עם אלם גרעסטן שאנרפלעק פאר ענגלאנר .פאריז (דענא־רויטער) די מעפילים פון "עקזא־ וווסט, אז אויפן דעק :פון דער שיף געפינט זיר דום" ווערט פארגעלייגט צו פארבלייבן אין פראנק־ א באמבע און דערפאר איז דאס אאנדן פח יעי רייך ביז זיי וועלן קעגען לעגאל עולה זיין אין דאזיקער שיף דורך שנעל און אן א שפור פוז ייי" די ראמען פון א פראנצויזיש־בריטישן פלאן, וואס דערשטאנד. ווערט איצט באהאנדלט. אמעריקאנער ארבעטם־פארטיי פראטעסירט, גיר יארק (דענא־איגס) די ניו־יארקער גרופע פון רער אמעריקאנער-ארבעטס־פארטו/־האט אויפ־ געפאדערט דעם פרעז. טרומאן און אויסערן־מיג. מאדשאל אונטערצונעמען.' א תיבפדיקע ׳־פראטעסט־ אקציע קעגן די ברוטאלע מעטאדן, מאס■• די ברי- טישע טרופן וועגדן אן לגבי די ■פליטים פו,ן; "עקזארוס,/ די פ. שטאטן אינטערווענירן. ווענן־ דיו; : מעפילים. -י : - . n ■ ,;״ . ׳ דער ‘אמעדיקאנישער׳ אויםערן־סינ3■. מארשאל האט ידעם 10 סעפט. דערקלערט, אז אמעריקע האט : דריגגענד אויפגעפאדערט ענגלאנדיצררעוויד-ירן איר באשלוס וועגן איבערלאזן' די מעפילים פון "עקזא* דום" אין דייטשלאגד. די עגגלישע רעגירונג האט געענטפערט, אז דאס איז דאם אנטשפרעכנדסטע ארט ווו עם קען "אייגגעארדגט ווערן אזא צאל פליטים. פרן׳- אגד!רע קוועלן ווערט מיטגעטיילט, אז א טייל פון די מעפילים וועלן געשטעלט ווערן פאר א געריכט און פון די איבעריקע וועלן א טייל באקומען דייטשע לעבגם־מיטל־קארטן אדעתארוג־ טערפאלן אוגטעד דער השגחה פון דער אירא. ווי מען גיט איבער האט א גרויסע צאל מעפילים. אין, לאגער פייפענדארף דערקלערט א הוגגער- שטר יי ק אלם פראטעסט קעגן י ברענגען זיי קיץ דייטשלאגד. /. . ■ י עם .ווערט דורכגעפירט אן׳ איבעררעגיסטראציע פון. אלע מעפילים. י- , אלע מעפילים אנגעקומען אין די לאגערן. ׳ האמבורג (דענא־דפד) מיטן אנקום פוגם לעצטן באן־טראנספארט געפיגען זיר שוין אלע, מעפילים אין די לאגערן ביי ליבעק. דאס פארלאזן׳ די טראנס». פארט־צוגן און די איבערפירונג אין ‘|י לאגערן איז דורך אן איגצידעגטן. אן עד ראיה דערציילט. _.׳:■־/ י : האמבורג (דענא־דפד) ווי עם גיט.איבער א דיי־ משער זשורגאליסט, אן עד ראיה פץ,' דער אריס־ לאדונג, זייגען די 1400 מעפילים פון\ךער "דאגי־ מייד פארק""געווען פארזאמלט אין צוויי לארונכם* פלעצער פון רעד שיד, זינגעגדיק העברעאישע דער. די געקומענע בריטישע טרופן האבן'תרד k דאלמעטשער. אויפגעפאדערט ד- יידן אראפצוג״ן׳ פון דער שיף. דארויף זיינען די סאלדאטן באווארפן געווארן מיט בלעכעגע פושקעס און פלאשן. ווען די בריטן האבן געוואלט ארעסטירן אייגיקע אגפי- רעד פון די מעפילים איז געקומען צו א געשלעג, בעת וועלכן די בריטן האבן באנוצט גומי־שטעקגס. דערביי זיינען א טייל מעפילים פארווונדעט געווארן. לערך 50 מענער און 10 פרויען זייגען דאן מיט געוואלט אראפגעשלעפט געווארן פון דער שיף. פיל קיגדער האבן געשטעלט א פארביטערטן ווידער־ שטאגד. די" הויכע געשרייען און העפטיקע געסטייי קולאציעם פון אלע יידן האבן דייטלעך עדות גע- זאגט דארויף, אז זיו פארלאזן די שיף מיט רעד גרעסטער עמפערונג, קעגן זייער ווילן, לסוף האט די מיליטער־פאליציי אנגעווענדעט קעגן, די מעפי¬¬ לים וואסער־שפריצערס. די גאגצע. אראפזעצוגגס־ אקציע האט געדויערט לערך 3/4 שעה. י. "פאטאגראפירט. נישט אונדז, פאטאגראפירט פראטעסט־פארזאמלונגען אין 8לע יידישע די"בדליטער־פאליציי" לאגערן אין דייטשלאנד. צו איינעם פון די פרעסע־פאטאגראפן, וואם זיי- די מיליטער־דעגירונג אין בייערן האט דערלויבט נען געקומען אין לאגער פייפענדארף, ווו די מעפי־ אפצוהאלטן אין מינכען א "סאלידאריטעטס און ,לים זיינען געבראכט געווארן, האט א יידישע סימפאטיע־פארזאמלונג" רער צ. ק. פון די בא¬ פתי געזאגט "פאטאגראפירט גישט אונדז, נאד פרייטע יידן אין דעד-"אמעתקאבער ז אגע'האט אין .די מיליטער־פאליציי, ז" זיינען גלייר ווי די ם. ם. א מעמאראנדום צו דער בריטישער רעגירוגג אוים- און געסטאפא". דער לאגער פייפענרארף איז געדריקט זיין שארפסטן פראטעסט קעגן«ברענגען ארומגערינגלט מיט א דריי־פאכיקן שטאכל־דראט די מעפילים ק יי ן דייטשלאנד. אין אלע יידישע לא- און ווערט באוואכט דורך פאסטנס אויף טורעמס. גערן זייגען.אפגעהאלטן געווארן פר^מעסט־ פאר* די מעפילים ווו י גע ן אין פרימיטיווע באראקן. זאמלוגגען. י י .׳׳ ... . ׳■׳׳■ « ׳?' ff ■ וו ינק ל פאי ניי׳נדיצ.ץ ין דערוואקסענע און זויג־קינדער. די צייט פון דער אגשטעקונג ביזן ארויסטרעטז פון דער קראנקהייט האט סימפטאמען פון א גריפע מיט היץ און קאפ- ווייטיק, טיילמאל פון אן אגגיגע (מאנדל־אנטציג^ דונג) און אפט מיט א נויגונג צום שוויצן און ברעבן. ביים פאסיוון באוועגן די פוס קלאגט זיר דער פא- ציענט אויף ווייטיק אין די מוסקלען. באבן לאגג- זאמען פאלן פון דער ה״ז, 3—2 טעג, קומט דער פאראליזש אויף די הענט אבער מערסטנטיילס אויף די פים און אויפן אונטערשטן טייל קערפער. טויט? פאלן טרעטן אויף אין די ערשטע 5 טעג צוליב דעל אטעם־פאראליזש. די היילונג קען געקרויגט ווערן מיט א דערפאלג ווען זי ווערט פרי אנגעהדבן.ידער בעסטער מיטל איז רעקאגוואלעסצענצן סערום־טעראפיע (דאם נעמען בלוט ביי א געזונט־געווארענעם פאציעגט פון דער הייגע־מעדיגע קראנקהייט). ווען עם איז גישט פאראן ק יי ן פאציענט צו דיספאזיציע קען מען פראבירן מיט א סערום אדער פול־בלוט פון דעד- ■וואקסעגע אין טעגלעכע טייל־פארציעס. אויסערדעם וועדט איבערגעבן, אז מאלאריע־היץ־קוראציע אין ' דער ■רעקאנוואלעסצעגץ־צייט האט א זייער גוטע ווורקונג• אויפן פאראליזש^אויב״ עס האנדלט זיר נישט |ועגן פולשטעגדיק פאראליזירטע מענטשן. די קדראציע״מוז אנגעהויבן ווערן פון 4_ וואכן ביז 3 מאגאטן גאכן אנהויב פון פאראליזש. דאס גויט- וועגדיקסטע איז דאס איזאלירן רעם קראגקז, ווען מעיגלער ■אין שפיטאל.• גאז־טוכלעך, ראם שפייעכץ, אורין און דער שטול־גאנג מוזן דעזיגפעקצירט ווערן. מען דארף זיר נישט לאזן באהוסטן פוגם קראנקן. דאס ווידקוגגספולסטע-וועט זיין דאם פארבאטן מעגטשן־פארזאמלוגגען. עם איז נויטיק צו שלים; די שולע. די שוועסטעראון ברידער ,פון קראגקן ק י גר מוזן בלייבן איבדערהיים, ווייל זיר קענען אי• בערטראגן די קראנקהייט. מענטשן, וועלבע קומען מיט קינדער אין בארירונג, 'ווי צ. ב. לערער, קיג• דער־דערציערנס דארפן זייער ארבעט איבעררייסן, ווען עם טרעפן זיר קראנקהייטם־פאלן אין ז" ער אומגעבוגג. ד״ר מ 8 ו. י די היינע־מעדינע קר8נקהייט / - א היסטארישער אנדענק פון עגיפטן אתם 1400 יאר פאר קריסטוסן שטעלט פאר א מאן מיט א טיפישן פום־פאראליזש. די באשרייבונג פון דער קראנקהייט געפינען מיר ביי אונטעתווד אין יאר 1700 אין לאגדאן און דאן פון יאקאב הייגע פון קאנשטאט אין יאר 1840, וואס האט איר אויר א נאמען געגעבן ספינאלער קיגדער־פאראליזש. אין יאר 1897 האט מערינע אין שטאקהאלם באשריבן די א. ג. פאלינעריטישע פארמען (צעשטערוגג און אנטצינדוגג פון די גרויסע פאדערהערגער פוגם תקן־מארך). פון די צוויי אנטדעקער נעמט זיר דער נאמען היינע־מעדינע אדער קינדער־פאראליזש. די קראנקהייט טרעט אויף א>ין זומער, מייסטנס אין שפעט־זומער ביז הערבסט (יולי ביז נאוועט־ בער) פאר דער צפונדיקער האלב־קויל, און פון יאגואר ביז אפריל פאר דעד דרומדיקער. איינצל־ פאלן טרעפן אויר אין ווינטער. רי ערשטע גרויסע עפידעמיעס טרעפן מיד אין סקאנדינאוויע אין 1905, אין יאר 1909 אין■ דייטשלאגד און אין אפ- שטאנדן פון עטלעכע יאר},אויר. אין אגדערע איירא־־ פעאישע .לענדער. ספעציעל געטראפן \ פון דעד עפידעמיע זיינען געויארן ת, פארייגיקטע שטאטן, ווו אין יאר 1916 אידדי צאל פאלן,.געשאצט גע- ווארן אויף 30.000. . ■,ל) דעד ארויסרופער י פון דער '•קתאנקהייט (ווירוס) איז אנטדעקט געווארן פון פלעקסנער אוןינאגושי און איז אזוי קליין,. אז ער קען בלויז באמערקט נוערן ■ביי מיקראסקאפיש־כעמישע אונטערזוכונגען. דאס ערשטע ארט ווו דער ווירוס באזעצט זיר, איז׳ דער נאזי און מויל־חלל. פון;דארט קומט ער צום מוח דורך די גערוכס־גערוון. דאם דאזיקע ווירו־ס" האט'זיר געלאזט באמערקן אין וואסער, מיט וועלבן דער קראגקער האט געשווענקט די גאז, דערביי אי ז אויך ד עתו י זן געווארן, אז די שפייעבץ פון א היינע־ מעדינע־קראגקן קען אנשטעקן א מאלפע. אפילו גע- זוג טע מיטגלידער פוגם קראנקנס פאמיליע קענען ווערן ווירום־טרעגער. דאם קען פעסמגעשטעלט ווערן נאד אן אנאליז פון מויל־שוועגק־וואסער פון די דאזיקע פערזאנען. די קראנקהייט טרעט אויף מערסטגס ביי קינדער פון 6—2 יאר און אויר ביי ‘האמבות (דענא) די ערשטע פון די 3 שיפן ״אוישן וויגאר״ איז זונטיק 15 8זייגער אריינגעשווומען אין האמבורגער פארט. אדום 7”אזייגער האבן די מעפילים אנגעהויבן פאר- לאזן די שיף. די מעפילים, רואם האבן זיך פון אנהויב אפגעזאגט אראפצוגיין, זיינען 6.30 אויפגעפאדערט געווארן אין 6"שפראק צו פארלאזן די שיף. זיי האבן זיך צוריקגעצויגן אוב* טערן דעק ווו עם איז אפגעהאלטן געווארן א קורצע באראטונג, בעת וועלכער עם איז 82- שלאסן געווארן אראפצוגיין. אתם 10 אזייגער פארלאזן די שיף, זיינען לערך 50 מיליטער־פאליציסטן, פארזען אין שטאלעגע העלמען און גאז־מאסקעם, ארויף אויף דער שיף, בכדי צו באזייטיקן דעם ווידערשטאנד פון די לעצ־ טע, וואס האבן גישט געוואלט אראפגיין. אויר קינדער זייגען מיט געוואלד באזייטיקט געווארן פון דער שיף. פאר 11 אזייגער איז.די שיף געווען פולשטענדיק ליידיק פון די פאסאזשירן. דער ערש־ טער צוג מיט מעפילים איז אפנעפארן פון פארט 10 אזייגער אין רער ריכטונג פוגם;לאגער פייפעג־ דארף. בעת דער צוג האט גערירט פון ארט, האבן די מעפילים געשפיגן אויף דיי בריטישע טרופן. לויט דער מעלדוגג פון רויטער, האבן די מעפי־ לים אין צוג פארצווייפלט געביילט די פויסטן קעגן די מיט שטאכל־דראט פארצוימטע פענצטער, מאכגדיק דערביי אנטיבריטישע ■ אויסרופן. לויט דעד זעלבער קוועלע, איז די דאזיקע שיף די ערשטע אויסגעלאדן געווארן, וו" ל איר מאג- שאפט א ז געווען אין א גוטן קאגטאקט מיט די מעפילים. טראץ דעם, זייגען מצד רער בריטישער מאכט אנגענומען געווארן אלע מעגלעכע פאר- זיכטם־מיטלען קעגן עוועגטועלע ארויסטרעטוגגען. לערך 1000 בריטישע סאלדאטן און 20 פייער־ לעשער־שלויכן האבן זיר געפונען אין אלארם־ גרייטקייט אין פאל פון א גויטווענדיקייט. דאס זיינען ספעציעל אויסגעבילדעטע אפטיילוגגען פאר אזעלכע פאלן, וואס זאלן אימשטאנד זיין צו בא- הערשן גרעסערע מענטשן־מאסן. דאד האט די אויסלאדוגג גישט אויסגעמיטן לעב- האפטע פארמען פון ווידערשטאגד. א ספעציע־ לע רעאקציע א ז געקומען פון די יוגנטלעכע, וועל- כע האבן זיר קעגנגעשטעלט מיט הענט און פיס, ווערנדיק פאר די פיס אראפגעשלעפט פון דער שיף. ביי דער גאנצער צייט פון דער אקציע, האבן די מעפילים געזונגען העברעאישע לידער. לוי# אמעריקאנישע און בריטישע פרעסע־פאר־ שטייער, וואם האבן געהאט א מעגלעכקייט צו באאבאכטן פון דער נאענט רעם גאנצן פארלויף, איז דאך פארגעקומען א 15 מינוטיקער צוזאמעג־ שטויס, בעת וועלכן די סאלדאטן האבן זיר בא- גוצט מיט גומי־שטעקנס. די פאסאזשירן פון די לעצטע צוו" שיפן פוגם "עקזאדוס״־פלאט זיינען דינסטיק אינדערפרי אויס־ געלאדן געווארן. בעת די "עמפייר ריוואל" איז רואיק און פארהעלטנסמעסיק שנעל — במשך פון 50 מינוט — פארלאזן געווארן דורך די מעפילים, איז ביי דער אראפזעצונג פון. די 1500 מעפילים פון דער דריטער שיף, "ראנימייד פארק,/ געקומען צו צוזאמענשטויסן. נאכדעם,. ווי ס׳איז פאריבער <דער טערמין, וואס די בריטישע מאכט האט בא- שטימט אראפצוגיין פון דער שיף, און די מעפילים האבן ניט געענדערט זייער האלטונג,״זיינען 12.15 אזייגער 150 בריטישע מיליטער־פאליציסטן אתיף אויפן דעק פון דער שיף. די בריטן האבן מיט שלויכן באגאסן די יידן מיט וואסער. די מעפילים האבן געשטעלט א ווידערשטאנד, אזוי אז אייניקע ז יי גע ן אראפגעטראגן געווארן פון דעק און מערערע זיינען צעבלוטיקט געווארן. אתם 13.30 אזייגער האט דער ווידעדשטאנד דערגרייכט דעם הויך־ פונקט. ערשט נאכדעם האבן די יידן אין גרעסערע נתפעם אגגעהויבן צו פארלאזן די שיף און' גיין צו די שטייענדע צונן, ווו עם איז ווידער געקומען צו צוזאמענשטויסן. אדום 14.30 אזייגער איז די אויסלאדונג פון דער דריטער שיף פארענריקט גע- ווארן. 17 יידישע מענער, 7 פתיען און 3 בריטי- שע סאלדאטן זיינען פארווונדעט און געבראכט גע- ווארן אין א־ האמבורגער שפיטאל. אלם שווערסטע פאלן פון די געליטענע זיינען געמאלדן דריי פאלן פון היסטעריע, איין האנט־געלענק־ברוך און איין שיידל־ברוך. v . פרעסע־פארשטייער, וואס ז יי גע ן אנוועזנד געווען ביי דער אראפזעצוע, גיבן איבער, אז די מעפילים האבן צו זייער פארטיידיקונג באנוצט קאנסערוון־ פושקעם און פלאש ן. בעת דעד אראפיזעצונג זיינען אין דער נאענט פונם האמבורגער פארט פארגעקו־ מען פראטעסט־פארזאמלונגען פון יידן מיט טראנספארענטן,.■ וואם האבן געפאדערט א פרייע. עליה. בריטישע פאליציי האט די דעמאנסטראנטן צעטריבן. T .'יי' געפונען א.בא מבע אויף ״עמפייתריוואל״' : י האמבורג (דעגא) דינסטיק אין אוונט אי ז אויף ״עמפיירי ריוואל״ אייגע׳־ פון די 3 שיפן פונס ״עק־ זאדוס״־פלאט, געפוגען געוואדן א צייט־באמבע. די. בריטישע מאנשאפט פון דער שיף האט׳ רעכט־ צ"טיק באוויזן צו באזייטיקן די באמבע, וואס האט עקספלאדירט ערשט אויפן באדן. דער ערשטער אפיציר פון רער וואר־קאמאנדע, דזשארזש פייפער, האט דערקלערט, אז די מעפילעם פון רער "עמפייר ריוואל" האבן ווארשייגלער גע- ביז 8 אזייגער זיינען די קראנקע שוין געוועז איז צוג. דער^צוג איז ביסלעכוו״ז פארפולט געווארן פון מעפילים, וואס האבן דערקלעדט פאר א פרעסע־ פארטרעטער״אז ,"מיד האבן גישט געוואלט קיין בלוט־פארגיסוגג, מיר זיינען צו שוואר צו קעמפן קעגן בריטישן אימפעריאליזם". לויט רויטער האבן די מעפילים אגגעהויבן פאר־ לאזן די שיף 6.55, אלזא 5 מינוט פאר רעם ווי די בריטישע טתפן האבן געזאלט אר״גרריגגען אויף דער שיף בכדי צו צוויננען ז" אויסצושט״גן. אין צוג האבן די יידן דערקלערט,"אז "מען האט אונדז געצוווגגען, מען האט אונדז געזאגט, אז מיר וועלן געשטעלט ווערן פאר א מיליטער־געריכט אין פאל ווען ׳ מיר וועלן שטעלן א ווירערשטאגד די בריטישע טרופן". ,אייגיקע פון ז" האבן פאר א "איגס״-קארעם- פאנדענט דערקלערט, אז דער קאמענדאנט פון "אוישן וויגאר" האט ז" געזאנט, אז אין פאל ווען די מעפילים וועלן זיר אגטקעגנשטעלן, וועלן זיי באשטראפט ווערן אין הסכם מיט דער דיי- טשער געזעצגעבונג.. אלם ענטפער דארויף, האבן -ד׳ מעפילים דערקלערט א הונגער־שטרייק און איבער- געגעבן א שריפטלעכן פראטעסט, אין וועלכן ז" פראטעסטירן קעגן צווינגען ז" צו קומען אין א לאגד, ווו /יער בארן איז דורכגעזאפט מיט יידיש בלוט און וועמענם פאלק עם האט דערמאררעט אונרזע- רע נאענטסטע. 6 סאלדאטן אויף איין ייד. . ארום 9.30 פרי האבן. בריטישע טרופן געצווונגען די מעפילים, וואס האבן געשטעלט א פארצוויי־ פלטן ווידערשטאנד, צו פארלאזן די שיף. גרופעס צו 4—6 סאלדאטן האבן פשוט געשטויסן די מע¬ פילים צום לאנדונגם־בריקל. בעת דער גרעסטער טייל פון די מעפילים האבן געגרינדעפז אן ארבעטעו/הויז אץ פתח תקוה׳ אין פתח הקוד. איז איצט געלייגט געווארן דער גרונטשט״ן’ פאר אן ארבעטער־הויז, ווו עם וועלן זיר קאגצענטרירן אלע אנטשטאלטן פון רער הס¬ תדרות. פתח תקוה איז די עלטסטע און גרעסטע "תשע קאלאגיע. זי איז געגרינדעט געווארן קרוב 70 יאר צוריק, אין יאר 1878. און די גרעסטע קאלאגיע אי ז זי, ווייל זי פארמאגט נאעגט פון 20 טויזגט אייגוווינער, צווישן וועלכע עם געפינען זיר 8 טויזנט ארבעטער. פתח תקוה ווערט אויר אנגערופן די "מו־ טער פון דייקאלאגיעם", איר באדן־שטח איז אתם 30 טויזנט תנאם. . די צאלייארבעטער — אבט טויזנט — באוו״זט, אז פתח תקוה׳ פארמאגט אויר א פאבריקאציע. און וו י ר קל עד צוליב איר גאענטקייט צו תל־אביב האט זיך דארט ■אנטוויקלט א גאנץ שייגע איג- דוסטריע. די געשיכטע פון פתח תקוה אין די ערשטע צעג־ דליק יארן פון איר עקזיסטענץ איז פול מיט טתי־ עריקע בלעטער. די געגנט איז אמאל, מיט א האלבן יארהונרערט צוריק, געווען פול מיט מאלאריע, און פיל זייגען אויסגעשטארנן פון רער דאזיקער קרענק. היינט איז דארט גישטא ק״ן זכר פון מאלאריע. אלע ארומיקע זומפן זיינען אויסגעטריקנט געווארן. דאם ארבעטער־הויז וועט האבן דר" שטאק, און דארט וועלן ז;ך אויר געפינען גרויסע זאלן פאר ספארט־איבונגען און פארזאמלונגען. ראם בויען פון דעם הויז וועט אפקאסטן 50 פעיזגט פונט, דאס הייסט 200 טויזנט דאלאר. א וועלט־צענמער פאר דאקומענמן פון איירא־ ■פעאיש־יידישן חורבן" אין ירושלים אין ארין ישראל ווערן פארבערייט פלעגער וועגן פאראייביקן רעם אנדענק פון די יידישע קהלות אין א״ראפע, וואס די נאצים האבן חרוב געמאכט. עם איז אויר געשאפן געווארן אן איגסטיטוציע פאר רעם. צויעק וואס טראגט דעם נאמען "יד ושם". -די איגסטיטוציע האט לעצטנם פארשטארקט איר טעטיקייט. אין ירושלים איז אויר פארגעקומעז א וועלט־קאנפערעגץ, וואם האט זיר געשטעלט דעם■ צוועק אויסצופארשן רעם חורבן.און די גבורה פו; אייראפעאייש! יידנטום. די דאזיקע קאנפערענץ האט צוזאמעגגעדופן י רער יודאאיםטישער פארשונגם- איגסטיטוט ביים ירושלימער אוניווערזיטעט צוזא־ מען מיט "יד ושם׳/ די דערמאנטע קאנפערענץ האט באשלאסן צו שאפן אין ירושלים א וועלט? צענטער פאר דאקומענטן פון "דישן חורבן. דער דאזייקער צענטער וועט זיין\א! אפטיילונג פון "יד ושם". רער יידישער אנטי־פאשיסטישער קאמיטעט אין מאסלוווע וו יל אויר אנקניפן באצי- ונגען מיט "יד ושם׳/ עם איז אויסגעוויילט געווארן א קאמיטעט פון 31 פערזאן, וואס זאל אנפירן מיט דעד דאזיקער ארבעט. 1