Undzer Worṭ · 1947-09-14 · 35/73 (14.9.1947) · p. Seite 9

ז "ט 9 אונרזער ווארט ערב ראש״השגח תש״ח אראביט־עבנלי־מע ל אזעלכע פאדערונגען צו זעקם מלונות אץ אייראפע. אבער זייער שנעל האט מען זיר געכאפט, אז מען האט דא צו טאן מיט טיפיש־לעוואנטישע אפנאר* מעטאדן. מ׳האט אויסגערעבנט, 8ז דער סכום 82- שטעלונגען, וואס די אראבישע האגדל־אגענטן האבן געמאכט, איז גרעסער פאר דער אויפנאם־פעיקייט פון מארק 'פון די דאזיקע אראבישע לעגדער אויף 20 יאר פארויס. פאליטיש האבן די אראבער נאד פארשפילט מיט די דאזיקע טעראר־ און שווינדל- מעטאדן. איצט קומען זיר צוזאמען אין לאגדאן די אראבישע אגענטן פון די אייראפעישע לענדער און זיי ברענן זיר דעם קאפ, צוזאמען מיט זייערע ענגלישע ראטגעבער, ווי צו פארריכטן זייער מערכה און אויסטראכטן גייע איינפאלן ווי צו פארשטארקן זייער השפעה און פאזיצי^ ביי דער יו־עז זיצונג אין סעפטעמבער. ) די אראבער און די ענגלענדער נייען אויר יד- אחת ביים באשסוצן די יידישע "אומלענאלע" עליה. די ברייט־פארשפרייטע לאנדאנער "גיוס אוו דה׳ וואירלד" האט געשריבן ניט מער און ניט ווייגיקער, אז "פיל פון די פאסאזשירן פון די אומגליקלעכע שיפן זיינען גאר ניט קיין יידן, נאד שכור׳ע כולי- גאנעס פון פארשיידעגע פעלקער, וואס האבן זיר אויסגעלערגט די מארד־מלאכה אין פארשיידעגע ווידערשטאגדס־באוועגונגען אין אייראפע" אפילו די "גליקן" פון בירא־בידזשאן וועח ברייט אויסגענוצט פון דער ענגליש־אראבישער פרא- ■פאגאגדע אין קאמף קעגן א יידיש ארץ ישראל. פלוצלינג איז דער זוגטאג־ארגאן פון דער לייבאר פארטיי, "די פיפעל", אתים מיט א לויב־נעזאנג פאר סאוויעט־רוסלאנד, וו אם בויט אן "יידישן פא- ציאליסטישן שטאט" אין בירא־בידזשאן, וואס איז א "באווייז׳/ אז סאוויעט־רוסלאנד אנערקענט, אז ארץ ישראל קאן ניט לייזן ראם גאגצע יידישע פראבלעם. אין דערזעלבער צייט האט אויר דער "אלץ ווייסער" אינדישער פארשטייער אין דער יו־ען קאמיסיע, אבדול ראכמאן, ניט אפגעלאזט בן*גוריוג׳ען בעתי ן פראגן־פארהער און דוקא געוואלט ביי אים אויספאמפען מער איגפארמאציעם וועגן בירא־בידזשאן, וואס האלט, לויט זייגע איגפארמא* ציעם, 20.000 סקווער מייל און האט בלו י ז איין מיליאן אייגוווינער. די גאענטסטע טעג וועלן ווייזן וועלכע נאד טריקס און פראפאגאנדע־א״נפאלן די פארייגיקטע ארא- ביש־ענגלישע מחנה פון ציון־פיינט וועלן לאזן אין נאנג אין קאטף קעגן די יידישע האפענונגען אויף ארץ ישראל. קולטור־קאנגרעס דעלעגאטן פון אלע פראגרעסימע יידישע פאלקס־־ באוועגונגען ווערן דערווארט צו דער דאזיקער קאנ- פערענץ. די גאענטסע טעג וועט דער ארגאניזיר־קאמי־־ טעט פון קולטור־קאננרעם פארעפנטלעכן א פולע ליסטע פון וויכטיקע אויסגאבעס, וואס ווערן שוין פארטיק געמאכט צום דרוק און וואס וועלן דער- שיינען נאד פארן קאנגרעס. ה. לייוויק, יעקב פאט, ש. גיגער, י. אפאטאשו, פ. נינגאלד, א. לעיעלעס, ה. נאוואק און מאיר בדאון זיינען נאמינירט נע- ווארן אלם מיטגלידער פון א םפעציעלן קאמיטעט, וואם גרייט צו די דאזיקע אויס^אבעס. דער אפים פון "דישן קולטור־קאגגרעס געפינט זיר אויף 175 איסט בראדוויי, צימער 501, ניו- י א דק. אויפן דאזיקן אדרעם דארף מען זיר ווענדן וועגן אלע עגינים וואס האבן א, שייכות צום "דישן קולטור־קאננרעס. בערל באל״דיקט זיר: — ק" און שפיי פרנסה! פרנסה האט ער פרי- ער געזאלט נעבן! און פרנסה קומט יערן! דעם פויגל אין רעד לופט, רעם ווערעמל אויף דער ערד. פרנסה איז ארדינאריע. אציגד וו יל בערל שניידער מער! — זאג, בערעלע, וואם. און בערל שטעלט זיר אפ. — אמת, רבי, יום־כפור איז נאר מכפר אויף עבירות, שבין אדם למקום? — אמת! — און עבירות שבין אדם לחברו — גישט? — נ״ן! גלייכט זיר בערל שניידער אויס אין דער הויך ווי א סטרונע, און זאגט פעסט און הויך: — מי£ איר, בערל שניידער, אנדעוייע זיר גישט אונטערנעבן, אנדערש צוריק אין דינסט צום רבונו של עולם גישט אריינטרעטן, ביז דער רבונו של עולם וועט נישט דאס יאר, מיר צוליב, מוחל זיין די עבירות אויר! — בין איר גערעכט, רבי? — גערעכט! — ענטפערט ר׳ לוי־יצחק — און האלט דיר — זאנט ער — ביי דער דעה, מען וועט דיר מוזן גאכגעבן... און ער קערט זיר אום צום עמוד, קוקט ארויף, הערט זיר איין 8 וויילע און איז באלד מבשר: — האסט געפועלט, בערל! ג" נאר קיטל און טלית. ׳איכטרעעס דער יו-ען אין סעפטעמבער שטיצן די אראבישע פאדערוגנען. די ארץ ישראל פרעסע ניט וועגן רעם א יבער איגטערעסאנטע פאקטן. אראבישע אגענטן זייגען געגאגגן אזוי וו"ט, אז ז" האבן נעדראט א ר״ע מלוכות פון מערב* און צענטראל־אייראפע, אז זיי מעלן באיקאטירן זייערע סחורות אויב ז" מעלן ניט אוגטערשטיצן אין דער יו״ען די אראבישע פאדערוננען צו פראקלאמירן ארץ ישראל אלם אן' אראביש לאנד. קעגן פוילן און טשעכאסלאוואקיע איז מען ארויסגעטראטן אפן מיט די דאזיקע באי- קאט*דראאוגנען אויף די שפאלטן פון דער ארא- בישער פרעסע. שמעדן, האלאנד, בעלגיע, נארמע- ניע און אגדערע מלוכות האט מען געדראט טיט באיקאט אין פארטרוילעכע געשפרעכן. די דאזיקע חוצפה פון לעמאנטינישע שמינדלער האט אויפ* געצארגט א רייע סלוכות און געבראכט פארקערטע רעזולטאטן. אין איין לאנד, ווו פארשטייער פון דר" אראבישע לענדער האבן געפרומט מיט די דרוק* מיטלען באא״נפלוסן רעם וויצע*אויסערן*םיניס* טער, האט דער לעצטער אויסגעדריקט זיין שטויגען אויף אזעלכע באנוצטע מעטארן און געגעבן אגצו* העדן, אז מען דארף אויפסניי פעסטשטעלן צי מלו* בות, וואס באנוצן אזעלכע מעטאדן זיינען ראוי צו זיין פארטראטן אין דער יו־ען. איין אראבער האט דארויף געעגטפערט, אז אויב עס מעט זיין נויטיק מעלן אלע אראבישע מלוכות ארויסטרעטן פון דער יו״ען און שאפן אן אייגענעם מלוכות־פארבאנד צו וועלכן עם מעלן זיר זיכער אנשליסן אלע פעלקער, מאס ליידן פון די אייראפעישע אונטערדריקוגגם* מעטארן. לעצטנס האבן די אראבער זיר אנגעהויבן באגוצן טיט אן אנדערער טאקטיק, ז" פארביגדן זיר מיט גרויסע האנדלס־געזעלשאפטן אין פארשיידעגע לעני דער פון א״ראפע און פירן אוגטערהאנדלונגען מעגן קויפן סחורות אין מערט פון פיל מיליאנען פונט. ווען די פארהאנדלונגען האלטן שוין ביים אפגע* שלאסן מערן קומט דער קלימאקס: די אראבישע האנדל־אנענטן דערקלערן, אז ז" מעלן דרוכפירן די גרויסע האנדלס־טראנזאקציע, אויב די אנטשפרע־ כגדע מלוכה מעט אוגטערשטיצן די אראבישע ארץ ישראל פאדערונגען.לויט די אינפארמאציעס פו! דער א״י-פרעסע האט מען זיר געווענדעט מיט פארן יצער פון אויספיר־ביורא אץ ה. לייוויק, סעק* רעטאריטרעזשורער איז אדאלף העלד און עקזע- קוטימ״סעקרעטאר איז פנחס שמארץ. דער באקאג* טער קולטור־טוער מאיר בדאון איז פראגראם* דירעקטאר און ארגאניזאטאר פון די אויסלענדישע טעטיקייטן פון קאנגרעם. עס מערט געפלאנט, אז אין די 9 גרעסטע שטעט פון אסעריקע (6— אין די פארייניקטע שטאטן און 3 אין קאנאדע) זאלן פארקומען פארן קאנג- רעם גרויסע לאקאלע קולטור*קאנםערענצן, וועלכע זאלן פראקלאמירן א יידישע קולטור * אפענסימע איבער גאנץ אמעריקע — אן אפעגסיווע, וועלכע זאל שאפן די געזעלשאפטלעכע און די מאטעריעלע באזע פארן קולטור־קאנגרעס. די ערשטע לאקאלע קאנפערענץ פון רעם מין מעט פארקומען אין ניו־יארק, זונטיק, דעם 26*טן אקטאבער 1947 אין וועבסטער האל. העכער טויזנט מאכט פיס פון שטוב ארויס. אין דארף אדיין צום פאטער, צום ארעגדאר נעלאפן. איז אן א מ״ב! איר האב נאד הגאה דערפון. איר, ווי איר, איך בין בערל ש^יידער. זי, א שוואכע יידענע, זאל זי נישט זיין אין דער מיט! און איר טו מיר מיינס: קיין סובה,קיץ אתרוג, ק״ן לולב, איר נעם אמאל א ביסל; יוס-טוב מאר איר קיץ קידוש נישט. לאו! שמחת־תורה, באפ איר, ווי מרדכי נאר דער גזירה, און טו אן א זאק איבערן קאפ. להכעיס! קומט סליחות־צייט, ווערט אביסל קאלאמוטגע. דער שמש קלאפט, דאס הארץ קלאפט, עס ציט... איר בין דאר אבער בערל שניידער! א ווארט האלט איר! איר דעק מיר צו איבערן קאפ, איר האלט אויס! גישט זען... עס קומט ראש־השגה — איר ריר סיר גישט. עם קומט די צייט פון שופר בלאזן, באפ איד שטיקער מאטע און פארשטאפ די אויערן... עם רייסט, דאס הארץ רייסט, א צער־בעל־ח״ם, רבי... און איר מיאוס סיר פאר מי ר אליין. ג" ארום אומנעוואשן, אן אוסריינקייט. א שטיקל שפי- געלע הענגט, איר דריי עס איבער צו דער מאנט, איר וויל מיץ פרצוף נישט זען... דער עולם, דערהער איר, גייט צו תשליר... ער בלייבט שטיל א וויילע און שפריגנט באלד אונטער: — אבער גערעכט, רבי, בין איר! אפטרעטן מיט גארנישט מעל איר נישט! טראכט ר׳ לוי־יצחק א וויילע און פרעגט: — און וואס־זשע ווילסטו, בערל שניידער? ... ווי לס ט פרנסה? סעמי־מיליטערישע יונגט־פארבאגדן, דאס העלפן ז" אייגשאפן זיר געמער, יא און דער פראקלא־ מירטער באיקאט קעגן יידן — דארין שטעקט אלץ די ארבעט פון ענגלישע אגענטן. אויר דער פראקלא* מירטער באיקאט קעגן דער יו־ען קאמיסיע איז אויר אן ענגליש שטיקל ארבעט. מען די עגגלעגדער זייגען נעמען "איבערצ״גט" אז די ענגליש־אמערי* קאנער אויםפארשוגגס*קאמיסיע מעט ארויסטראגן אן אנטי-״רישע לייזונג, האבן זיי נעפוגען.מיטלע! צו באוועגן די אראבער זיי זאלן ניט באיקאטירן די קאמיסיע, אבער איצט, מען ענגלאנד איז ניט ז יבער מיט׳ן אויסגאנג פון דער קאמיסיע׳ס אוני טערזוכוגג, טוט זי ניט קיץ קלאפ אין פינגער, אז די אראבער זאלן צוריקציעז זייער באיקאט. מען די אראבישע ליגע האט, טיט דער ענגלישער הסכמה, באשלאסן יא אויפצוטרעטן אין בעירוט פאר דער קאמיסיע האט טען אגגענומען אלע מיטלען, אז די קריסטלער״מאראגיטישע מינדערהייט, וועמעגס פארשטייער איז דערשינען פאר דער עגנליש־אמע* ריקאנער קאמיסיע און נעשטיצט די פאדערוגג אויף א יידישער מלוכה, זאל איצט ניט אויפטרעטן אין בעירוט. דער .דאז פרייגטלעכער ארצבישאף פון לבנון איגגאטום מובאראר מוז איצט אפריכטן גלות, ווו ער פרוווט ארגאגיזירן, צוזאמען מיט אג־ דערע קריסטלעכע לעבאגענער, דעם קאמף קעגן דער רעאקציאגערער לבנון־רעגירוגג, מאס איז איצט געקומען צו דער מאבט דורד פאלש־פאבריצירטע וואלן, מיט דער ברכה פון דער עננלישער לייבאר־ רענירונג. טיט שטייגערגער חוצפה האט הענרי גורני, דער הויפט-סעקרעטאר פון רער ענגלישער ארץ ישראל רענירונג, אונטערשטיצט אויף דער געשלאסענער זיצוגג פון דער יו־־ען קאמיסיע די אראבישע פאדע- דונג. ער האט געמאגט צו דערקלערן, אין קרייצ- פ״ער פון פראנן פון די קאמיסיע־מיטנלידער, אז דער ארץ ישראל מאגדאט איז בלו י ז א ראקומעגט, אבער דאס ״ווייסע פאפיר״איז א געזעץ — דאס זעלבע "מייסע פאפיך", מאס איז אפגעווארפן נע- מארן דורבן פעלקער־בונד הארט פארן קריג. די אראבישע מלוכות מיל ן איצט, מיט דער הילף פון זייערע עננלישע יועצים, טעראריזירן פיל מלו- כות, אז ז" זאלן ביי רער ־נאענטסטער זיצוגג פון ווי עם איז שוין נעמאלרן געווארן אין רער פרעסע, מערט צונויפגערופן אויף ענדע 1947 אן אלטוועלטלעכער יידישער קולטור * קאגגרעס, מאס מעט האבן די אויפגאבע צו סיסטעמאטיזירן און צענטראליזירן רעם "דישן קולטור־אויפבוי אין רער נאנצער מעלט. רער יידישער ארבעטער־קאמיטעט, דער ציונים־ טישער ארבעטער־קאמיטעט פאר הילף און אויפ* בוי, רער ארבעטער ריגג, דער יידישער נאציאנא* לער ארבעטער־פארבאגד, די צענטראלע יידישע קולטור־ארגאניזאציע ("ציקא"), דער פרץ־שר״בער־ פאר"ן, דער פען־קלוב און דער "צוקונפט״־קאסי־ טעט האבן זיר פארייגיקט מיטן דאזיקן צוועק. רער ארגאגיזיר־קאמיטעט פון קאגגרעם באשטייט פון 40 אנגעזעענע יידישע שרייבער, קולטור־טוער און אג־ פירער פון דער יידישער נעזעלשאפטלעכקייט. פארן יצער פון עקזעקוטיוו־קאמיטעט איז ש. גינער, בערל רער שניירער ׳ (המשר פון זייט 4) — נישט איר — זאנט ער — האב יתור בא- שאפן, א מנהג פון קדמונים! — און ווידער — טעגהט ער — פארקערט: א ז רער רבוגו של עולם אזא גרויסער, שטאלצער פריץ, און מיל גישט, אז דער ארעססטער עבד פון זיינע עבדים, זיין קנעכט בערל דער שניידער, מאס דינט ביי אים, זאל געמען יתור, — זאל ער נעבן פרנסה. זאל ער, ווי א פריץ, געבן ארדינאריע! ניש ט דאס און ני שט דאס מיל ערגישט! — מיל איר — זאגט ער — רעם רבונו של עולם נישט דינען. איר האב — זאגט ער — א גדר געטאן: אויס! ניט דער עולם א ברום, ווי א בער. הויבן זיר די הענט — מיל מען צולויפן. ר׳ לוי״יצחק סאכט: , — שא! רער עולם בלייבט שטיל און ר׳ לוי״יצחק פרעגט בנעימות: — און מאס וו״מער, בערל? — גארנישט! — פארציילט ער. איר קום אהיים, איר מאש מיד נישט. איר עס אומגעוואשן. מיין פלוניתטע מיל עפעגען א מויל, — א פלאסק! איר לייג מיר; אן קריאת־שמע לייג איר מיד. די לעפצן מיל ן אליץ ז אגן; איר פארביים סיט די ציין. איג- דערפרי: קיין ברכה, קיין נמילת־ידים, קיץ דאמענען, קיץ טלית ותפילין. "ניב עסן!" מיין פלוגיתטע בעתן פארהער פאר דער אויספארשונגס*קאמיםיע פון רער יו-ען אין ארץ ישראל, האט אהרן כהן און דר. א. סימאן, די פירער פון דער "ליגע פאר יידיש אראבישער דערנעגטערוגג", ארויסגעבראכט א רייע אינטערעסאנטע פאקמן, מאס אילוסטרירן בולט די רעאקציאגערע מאכיגאציעס פון די עגגלישע קא- לאגיאל־באאמטע אין ארץ ישראל צוגישט צר מאכן יעדע ערגסטע באמיאוגג מצד די יידן אייגצושטעלן א דויערנדיקן שלום טיט די אראבער, פתוון, מאס ז"געז אפטמאל אויר געמארן אוגטערשטיצט מצר פירגדע פראגרעסימע אראבער. אין ליכט פוןדיפאקטן ווערטקלאר מער סיהאט די הויפט״שולד, מאס די מופטי-ל״ט האבן אזא דיקטאטארישע מאכט אין אראבישןלאנער און פאר- מאס די עגגלישע פאליציי, מאס איז אזוי טיכטיק ביים זוכן געמער ביי "רן, ווערט פלוצליגג געשלאגן טיט בליגדקייט, מען טען דארף באפן רי אגענטן פון מופטי/, מאס האבן דער׳הרג׳עט בעת די אוט- תעז אין 1938—1930 500 אראבער און האבן לעצטגס אגגעהויבן מידער אפראטען אראבער, מאס מילןגיטפאלגן רער בלוטיקער דיקטאטור פון נע- וועזעגעם היטלער־שותף — רעם מופטי. אין 1922 האבן זיר די ציוגיסטישע פארשטייער געטראפן אין קאאירא טיט די פארשטייער פון "קאנגרעס פון די פארטייען פון דער פעדעראציע פון אראבישע לענדער,,, צווישן די אראבער האט זיר אויר נעפוגען רער איצטיקער פירער פון רער רענירונג אין לבנון עמיל גור, (מאס האט זיר נע- טאכט טרויעריק פאפולער טיט זייגע מילרע אגפאלן אויף יידן בעת די יו־ען זיצוגגען אין גיו יארק). מי ענגלאנד איז געווויר נעווארן מענן די אונטערהאג- דלוגנען, האט זי פארזארגט טען זאל זיי איבעררייסן. ז יי זייגען באגייט געווארן אין זשענעווע אין סעפ- טעטבער 1922, נאר דער באשטיטוגג פון טאגדאט, און זייבען —ווידער איבערגעריסן געווארן אונטערן עגגלישן דרוק גאכדעם מי דר. ווייצמאן האט טיט- געטיילט מעגן פארלויף פון די אוגטערהאנדלוגגען רער ענגלישער דענירוגג. מען דר. ווייצמאן האט געוואלט פארן קיץ רבת עמון און פארהאגדלען מיט׳ן עמיר אבדולא, רעם מושל פון עבר הירדן, האט ער באקומען אן אפיציעלן בריוו פון רער עג- נלישער רעגירונג, ער זאל אה׳ ן ניט פארן און אז די רעגירוגג איז ניט פאראנטווארמלער פאר זיין לעבן. די עגגלענדער האבן געפירט א טאקאוועלישע פאליטיק: ז" האבן אייגגערעדט די יידן, אז זיי דארפן ניט פארהאנדלען טיט די אראבער; זיי מעלן פיל סער דערנרייכן דורר דירעקטע פארהאנדלוגנען טיט עננלאנד. אויר טיט די אראבער האבן די פי- פיקע עננלישע אגענטן אייגגעטעגה׳ט דאס זעלבע: צו מאס דארפט איר אונטערהאנדלען טיט די יידן; איר מעט סער דערגרייכן מען איר מעט דירעקט פאר- האגדלען טיט אוגרז, די פאקטישע באלעבאטים פון לאגד. אזוי שפעט ווי אין 1943, האבן וויכטיקע ארא- בישע קרייזן געפתווט קומען צו א הסכם מיט די יידן אויפן יסוד פון א פאליטישן און צאלן־פאריטעט פון די יידישע און אראבישע אייגוווינער פון לאגד. די ענגלישע רעגירונג האט ראן אפגענארט די יידן, ז יי צונעזאנט גאלדענע נליקן. איצט האט זיר דאס רעדל איבערגעדרייט און די עגנלעגרער רעדן איין די אראבער, אז ז" מעלן אלץ באקומען פון ענגלאגד. שפעטער מעט טע! אויר זיי זיכער אפנארן. אבער דערמ״ל שפילט עננלאנד (אלץ איינס צי ראם פרי- ערדיקע קאנסערוואטיסטישע אדער דאס איצטיקע לייבאר עגגלאנד) די אינטריגע-שפיל פון "בריטעין מאס ל א בטי/ און שפילט אויס איין פאלק קענן צווייטן. באקאנט זיינען די פאקמן, ווי דער איצטיקער טופטי איז געקומען צו דער מאכט, אלס פרעזי* דעגט פון העכסטן סוזולמאנישן ראט (הערבערט סעמועל, דער יידישער הויר־קאמיסאר, מאס איז געווען מער ענגלענדער מי "ד,האט עס אויסגע* פירט די דאזיקע נאבעלע שליחות פון פארנעפלטן לאנדאן). קאלאנעלקיש דערציילטאין זיין טאג־בור פיל פאקטן ווי די ענגלענער האבן קינסט^ער אפגע- שוואכט די השפעה פון די מעסיקע, מער יידן־םרייגט* לעבע עלעמעגטן אין אראבשן לאגער. אהרן כהן האט אין זיין עדות־דערקלערונג איבערנעגעבן א ביז איצט אוסבאקאנטן פאקט ווי רער מופטי איז איצט ווידער געווארן דער פירער פון די אראבער גאר זיין יארן״לאגגן מיטארבעטן מיט היטלערן. די אפאזיציע־כוחות אין אראבישן לאגער האבן זיר צוזאמעגגעשלאסן אין "אראבישן פראנט,׳, דאן האט רער בריטישער הויר-קאמיסאר אויפגענוסען דעמאנסטראטיוו דזשעמעל הוס״גי׳ן אלס רעפרע* זענטאנט פון די אראבער, דער "אראבישער פראגט" איז נעווארן פאנאנדערנעלאזן און ס׳האט צוריק אויפגעלעבט דער הו יבער אראבישער קאמיטעט, וואס נעסט איגסטרוקציעם פון סופטי. רער בא- שלום דאס צו טאז איז אגגענומען געווארן אויף א געהייסער זיצונ-ג פון דער אראבישער ליגע (אויר געשאפן דורר עגנלאגד ביי דער באטיילי־ קונג פון בריגאדיר קלייטאן, אייגער פון די הויפט־ פירער פון די ענגלישע מיסיעס אין סיטעלן מזרח). דאס צוריקברעננען דעם מופטי קיין עניפטן, דאס רערלויבן אפן די פאראדן פון רי אראבישע רי צוגרייטונגען צום אלטוועלטלעכן יירישן