Undzer Worṭ · 1947-09-26 · 37/75 (26.9.1947) · p. Seite 7

זייט 7 אונדזער ווארט ערב סוכות תש״ח ׳. U I I Äi wmm קורצע ניים ציפערן. 8 דאמפער מיט 198 יידן איז פון דא- נעז אפגעשמומען קיין חיפה אין די ר8םען פון דער איינוואנדערועס־קוואטע קיין א״י. ציפערן. 2 שיפן מיט 497 "רישע יתומים זייגען פונדאגען אפגעשווומען קיין חיפה. ויין. אויפן פארלאנג פוגם "דישן וועלט־קאגגרעס האט די עסטרייכישע רעגירוגג דערלויבט איבערצו* פירן דעם קערפער פון ד״ר טעאדאר הערצל פון ווי ן ק" ן א״י. ירושלים. דעם 23־טן םעפט.. האבן בריטישע טרופן. דורכגעפירט 8 זור־אקציע אין מאה״שערים און דערביי ארעסטירט 5 יידן. ניו־יארק. דער בריטישער קאלאגיען־־מיניסטער איז אנגעקומען היין ניו־יארק ווו ער וועט אתים־ טרעטן פאר דער אונא מיט 8 דערקלערוגג וועגן דער בריטישער א״י״פאליטיק. סאפיא. דא איז אויסגעפירט געווארן דער טויט- אורטייל איבערן פירער פון דער אפאזיציאגעלער בולגארישער פויערן ־ פארטיי, פעטקאוו. דאס אוי- סערן־מיגיסטעריום פון ם.ש.א. האט עס באצייכגט אלם "יוסטיץ־־קאמעדיע". - י בראפזיסלאווא. אין דער סלאמאקיי איז אויפ- געדעקט געווארן א נייע פארשווערונג, אין וועלכער עם זאלן זיין באט״ליקט העכסטע פאליטישע קיייזן, איינשליסלעד מערערע פארלאמעגט־מיטגלידער. ני^יארק. פינלאנד האט פארמעל געבעטן אויפ- גענומען צו ווערן אין די פאראייניקטע נאציעם. אסלא. מאהאטמא גאנדי, דער טשעכאסלאמא־־ קישער פרעזידענט בענעש און דשאן בויד־אר, דער בריטישער געג.-דירעקטאר פון דער וועלט,דערגע* רו^גס־ארגאניזאציע, זיינען די קאנדידאטן, וואס האבן שאנסן צו באקומען רעם ה״־יאריקן גאבעל- פריז פאר שאום. אנקארא. 22 טערקישע פלאטע־איינה.טן וועאן זיר באט״ליקן אין די מאגעוורן פון בריטישן או,ן אמעריקאגישן פלאט אלם "בעאבאכטער". טאקיא. דורך א טייפון זייגען אין געביט פון טאקיא אומגעקומען 836 פערזאן. 1581 זיינען פאר* שוווגדן און 250.000 זייגען פארבליבן אן א דאר. ניו־יארק. דער פירער פון די בריטישע גערילא- טרופן, געגעראל מארקאם, האט געבעטן צו דער- לויבן דערשיינען פאר דער אונא־פולפארזאמלונג א דעלעגאציע פון די פרייע מןביטן פון גריכנלאנד. ניו־־יארק. די פאליטישע קאמיסיע פון אונא האט רעקאמענדירט אויפצונעמען פאקיסטאן און תי״מן אין די פאראייניקטע נאציעס. * אטען. די אקטיוויטעט פון די גערילא־־טרופן האט זיר פארשטארקט. ע סקומען פאר כסדרדיקע קאמפן. פראנקפורט. די אמעריקאנישע צענזור־שטעלע פאר פרימאט־פאסט איז אפגעשאפט געווארן. פאריז. דעם 22־טן סעפט. איז פארגעקומען די שלום־זיצונג פון דער קאנפערעגץ וועגן מארשאל* פלאן, אין וועלכער ס׳האבן זיר באטייליקט 16 איי- ראפעאישע מלוכות. בודאפעשט. די ניי־געבילדעטע אונגארישע דע- גירונג באשטייט פון 5 קאמוניסטן, 4 סאציאליסטן, 4 מיטגלידער פון דער קליינער לאנדמירטן־פארטיי און 4 פון דער גאציאנאלער פויערן־פארטיי. וואשינגטאן. דער פראנצויזישער באטשאפטער אין פ.ש.א., באנע, האט דערקלערט, אז פראגקרייר גויטיקט זיר דרינגענד אין תיכפדיקער העכערוגג פון די ליפערוגגען פון ווייץ, טרייב־שטאף און פעטם 'פון פ.ש.א. קאמיסיעם, רוקן זיר ארוים אויפן ערשטן פלאץ חוץ דער וועטא־פראגע אויר די גריכנלאנד און די א״י-פדאנע. וועגן דער גריכנלאנד־פראגע שרייבט טאקע דער ״דיילי טעלעגראף": "געסמארשאל וועט פארלייגן פאר דער געג. פארזאמלוגג די גדי- כישע פראגע און פא ד עד ן גלייר ענערגישע מאם- נאמען. די סאוויעט^ וועלן אויף דעם מוזן געבן א קלארן ענטפער. פון ז^עם דאזיקן ענטפער הענגט אפ די צוקונפט פון דער אוגא. עס איז אויר גישט אויסגעשלאסן, אז די רוסן זאלן באשליסן זיר צו- ריקצוציען פון דער אונא און אין דאזיקן פאל וועט די דאזיקע ארגאניזאציע — אלץאיינס וועלכן גאמען זי וועט דאז באקומען — גישט קענען מער גילמן אלם די פארטרעטערין פון די פאראייניקטע גא- צ י עם, ווייל ראטנפארבאגד וועט זיר באשטימט גישט אליין צוריקציען". דער דיפלאמאטישער קאמף האט זיר שוין צע- פלאקערט. לויט דער טאסס־אגעגטור האט ער זיר אנגעהויבן טיט מארשאלס רעדע, אבער אויר די דערקלערוגג פון ווישינסקי צומארגנם איז פון רעם' פרינציפ גישט אפגעשטאנען און זייגע באשולדי* קוגגען זיינען געווארפן געווארן קעגן אמעריקע און עננלאנד. עם א ז נאר איצט שוועד פארויסצוזאנן צו וועט די פולפארזאמלונג פון די פארטרעטער פון מער ווי 50 נאציעם ווירקלער ברעננען פארשריט, אדער עם וועט ווידער נאר זיין א באריכט פון אנ- טוישטע האפענונגען. פערזאן האט נישט געקענט קומען צו דער דערע* פענונג פון דער קאנפערענץ צוליב פיגאנציעלע שוועריקייטן. דייטשלאנד, שפאניע, אירלאגד און איסלאנד זיינען אויף דער קאנפערענץ נישט פאר- טרעטן. די גערילא־טעטיקייט אין שפאניע ווידער אויפגעפלאקערט מאדריך (דענא־רויטער). דער רויטער קארעס־ פאנדענט פון מאדריר מעלדעט, אז אין שפאניע האט ווידער אויפגעפלאקערט די גערילא־טעטיק״ט צוזאמען מיט אן ארגאניזירטן סאבאטאזש. די נע- רילא־כוחות ווערן אגגעפירט דורד די גענעראלן פון דער געוועזענער שפאנישער רעפובליקאנער ארמיי, ־ליסטער און מאדעסטא, פון טולוז, יונגע שפאניער, באוואפנט מיט אויטאמאטיש געווער זיינען אין קלענערע גרופן פון פראגקרייר אריבער די פידע- נעען, ווו זיי פירן זייערע אפעראציעס פון באדג-בא- העלטעגישן. אינסטרוקציעס באקומעז זיי דורר א געהיימען ראדיא. 1 אנטהילט א דענקמאל פאר יידישע נאצי־קרבנות מינכען (דענא). דעם 21.9 איז ביי טיכען אנט* הילט געווארן א דענקמאל פאר 67 יידישע נאצי- קרבנות. די אנטהילונג האט דורכנעפירט דער קא- מיסאר ד״ר פיליפ אויערבאד. אין זיין באגריסונגם־ רעדע האט ד״ר אויעדבאר אנגעוויזן, אז די בייע־ רישע רעגירונג האט איבערגענומען דעם שוץ איבערן דענקמאל און דער בירגערמייסטער פון דער ארט* שאפט א ז פאראנטווארטלער פאר זיין פלעגע און אויפהאלטונג. פוטאטן־מאנדאט אין קאנגרעם, כדי אריינצוטרעטן אין דער אמעריקאנער ארמיי. אלם פילאט אין אי- טאליע האט ער אוואנסירט צו דער ראנגע פון מא- יארי.-.. . - נ^יאד^לא לא׳גארדיא איז געווען זייער באליבט ביי די ברייטע פאלקס־מאסן צו וועלכע ער האט גערעדט אויף ז יי ער שפראר. ער האט גוט באהערשט ענגליש, דייטש, יידיש, איטאליעגיש, פראגצויזיש, קראאטיש און שפאני. לא גארדיא איז געווען איינען פון די חסידי אומות העולם' און אן איבערצייגטער פרייגט פון ־"דישן פאלק. ‘די יידישע באפעלקערוגג פון גיו־יארק האט אין זיין פערזאן_אלס בירגערמייסטער געזען אז אי־ בערנענעבעגעם פרייגט און באשיצער פון די יידישע איגטערעסן. די שארית הפליטה וועט אים קיינמאל נישט פאר- געסן צוליב זיין אויפריכטיק־ן און גוטן ווילן צו העלפן די היימלאזע אויסגעווארצלטע יידן. מיטגעפיל־אויסדרוק פון צ.ק. צו דער משפחה פון לא גארדיא "מיד דריקז אייר אויס אוגדזער טיפסטן מיט- געפיל צוליב דעם טויט פוגם בעסטן פריינט פון די יידישע ד.פ.ס, מר. פיארעלא לא גארדיא, מיר טדוי- ערן צוזאמען מיט אייר איבערן גרויסן פארלוסט. דער גאמען פון לא גארדיא וועט אייביק פארבלייבן אין די הערצער פון "דישן פאלק". צ.ק. פון די באפרייטע יידן אין דער אמעד. ז אגע אין דייטשלאגד סאוויעטישן ווידערשטאנד ביים אגנעמען די געווע- זענע אקס־פארביגדעטע, פארטוגאל און אירלאגד אין זיכערהייטס־ראט פארענפערט דער רעדאק־ טאר: "עם וואלט נעווען איגטערעסאגט זיר צו דער- וויסן פארוואס די ל״דגשאפטלעכע קעמפער פאר א באשרענקונג פון וועטא־רעכט האבן גישט נעפו־ גען ק״ן שום חטא אין דעם פאקט, אז גרויס* בריטאגיע, פראגקדייר און כינע האבן זיר ארוים־ געזאגט קעגן דעם צולאזן די מאגגאלישע פאלקס* רעפובליק און אלבאניע, הגם די דאזיקע לעגדער האבן צוזאמען מיט די אליאירטע געקעמפט קענן דעם פאשיזם און יאפאנישן אימפעריאליזם. צום ס פון רעם דאזיקן ארטיקל פירט דער מחבר אוים, אז די צוזאמענארבעט פון אלע מלו- כות, טראץ זייער פארשיידנארטיקע ווירטשאפט־־ לעכע און סאציאלע סיסטעמען, איז אומבאדינגט גויטווענדיק ביים דערהאלטן דעם פרידן און די לעצטע מלחמה האט דערוויזן, אז די דאזיקע נא- ציעס האבן צום פארטיידיקן די זעלבע אינטערעסן. דאם אלץ קען נאד נעשען ווען איין מלוכה מעט זיר נישט אריינמישן אין די אנגעלעגנה״טן פון אגדערע. צוליב דעם איז געשאפן געווארן דער זי- כערהייטס־ראט און דאס וועטא־רעכט איז, ווי מא־ לאטאוו שטרייכט אונטער, דערביי גרונטלייגנד. פון די 62 פונקטן, וו אם שטייען אויפן סדר־היום און וו על ן ווארשיינלער באטראכט ווערן אין 40 נענעראל־זיצונגען און 350 זיצוננען פון די גרויסע אראבישע סטראשונקעם באגדאד (דענא־רויטער). די באראטוגג פון די אויסערן־מיגיםטארן פון די אראבישע מלוכות האט דא באשלאסן צו אוגטערשטיצן די א" י - אראבער ביי דער פארטיידיקוגג פון ז"ער ה״טלאגד אין פאל ווען די פארא״גיקטע גאציעם וועלן אגנעמען רי רע- קאמענדאציעם פון דער א״י־קאמיסיע. צוו. א. ווערט אין די באשלוסן געזאגט, אז די אראבישע מלוכות וועלן איבערגעבן עגנלאנר און פ.ש.א. אן עגערגישן מעמאראנדום, וואם וו עט אנטהאלטן א דראאונג דורכצופירן די נעהיימע באשלוסן, וואס ז״נען־יאין פארגאנגענעם יאר דורר ז" אנגענומען געווארן אוי-ף דער קאג1ערעגץ אין בלודאן, סיריע, אין פאל /ען די אונא וועט אקצעפטירן רעם באריכט פון דער א/י- קאמיסיע. די אראבישע מלוכות וועלן ביז צום לעצט! העלפן די א״י־אראבער ביי דער פארטיידיקוגג פון זייער היימלאנד. ראטנפארבאנד באשטימט איר פארשטייער אין דער א״־קאמיסיע ניו־יארק (דענא־רויטער). סעמיאן סטאראפקין, מיגיסטעריאל־ראט ב" דער סאוויעטישער באטשאפט אין וואשינגטאן, וועט פארטרעטן דעם ראטנפאר* באגד אין דער א״י־קאמיסיע. דערעפנט אייראפעאישע קאנפערעגץ פון ■' רויטן־קרייץ בעלגראד (דענא). 20 מלוכות דארוגטער ראטג־ פארבאנד)באטייליקן זיר אין דער אייראפעאישער קאנפערענץ פון רויטן־קרייץ, וואם קומט דא פאר. די בריטישע דעלעגאציע, וואם באשטייט פון 24 ניו־יארק (דעגא). דעם 20-טן סעפטעמבער איז אין ניו־יארק גאר א קורצער קראגקהייט געשטארבן דער געוו. בירגערמ״סטער פון גיו־יארק און געוו. דירעקטאר .פון אוגררא, פיארעלא לא ,גאר^וא. 5בעת ז״ין121־יאדיקער אחריותפולער'פזעטיק״ט ^'לס ־ביר־ גערמייסטער האט ער זיר קונה־שם געווען אלם עגער- גישער פארפאלנער פון יעטוועדער קארופציע. אין דער צייט פון זיין אמט זיינען אגטשטאנען נ״ע פארקן, בריקן און שפיל־פלעצער פאר קינדער. אין מערץ.948! איז ער געווארן געסדירעקטאר פון אונררא אלם גאכפאלגער פון הערבערט ליימאן. דערמיט האט ער איבערגענומען אייגע פון די פאר- אגטווארטלעכסטע אויפגאבן ביי דער לינדערונג פון דער גויט אין די לענדער, וואס זיינען צעשטערט געווארן דורר דער מלחמה. אין דער צ״ט פון זיין אונררא־טעטיקייט האט ער באזוכט די נויטבאדערפ' טיקסטע אייראפעאישע לענדער און בתוכם די "די- שע ד.פ.-לאנערן. פיארעלא לא גארדיא איז געבוירן געווארן אין גיו־יארק אלם זוז פון א טריעסטער עמיגראגט. אלט זייעגדיק 16 יאר האט ער אגגעהויבן זיין קאריערע אלם קרינס־קארעספאגדענט אין שפאגישאמעריקא* גישן פעלדצוג. ב״ 19 יאר איז ער געווארן דאל־ מעטשער אין קאנסולאר־דיגסט אין בודאפעשט, טריעסט און פיום. דערביי האט ער שטודירט יורי, געווארן אדוואקאט און אייגגעטרעטן אין פאליט^שן לעבן. ווען אמעריקע איז ארייננעטרעטן אין דער ערשטער וועלט־מלחמה האט ער געגלייגט זיין דע- "שוין וויל מען ארויסגראבן פון די ארכיוון דאס אלטע שרעק־געשפענסט פון וועטא־רעכט, מען וועט זיר באמיען אנצוגרייפן דעם אייגהייטם־פרינציפ פון,די גרויסמאכטן אין זיכערהייטם־ראט, הגם דאס איז נלייכצייטיק דער גרונט־לייגנדער פרינציפ פון דער אונא. דער גאגצער טזמל ארום דער פארזאט־־ לוע באוו" זט, אז די אמעריקאנישע דעלעגאציע וועט זיר מוזן מישב זיין: אדער אוגטערצוארדנען די אונא דער פאליטיק פון וו״םן-הויז, ארעד זי אויפל״זן". ברייטער וועגן דעם וועטא־פראבלעם שטעלט זיר אפ דער פאליטישער רעדאקטאר פוגם סאוויעטישן צענטראל־ארנאן "פראוודא": "די פראגע וועגן דער אייגשטימיקייט איז גישט ינאר נוגע דעם ראטג- פארבאנד, נאר אויר די אלע אנדערע באטייליקטע גרויסמאכט! אין דער אונא, וואס זיינען פאראנט־ ווארטלער פארן אויפהאלטן דעם שלום. איבעריקנס איז דער פרינציפ גישט אגגענומען געווארן לויט דער רוסישער איגיציאטיוו; עם איז פיל מער פאר- געשלאגן געווארן פון רוזוועלטן אין 1944״. אויף די צאלרייכע פארווורפן קענן דעם מיסברויכן פוגם וועטא־רעכט ווייזט דער שרייבער אן אויף דער נויטווענדיקייט זיר צו באנוצן מימן דאזיקן געווער. און אלם ביישפיל ברעננט ער דעם פאל, ווען דער סאוויעטישער דעלעגאט האט געשטערט ראם אג- נעמען רעם באשלום בנוגע די ארויספאדערוננען פון די גריכישע פאשיסטן. אויר די פארווורפן וועג! ב<ב• די חלוקי דעות זי׳ ף י דער פול־פארזאמלונג די פאראייניקטע גאציעס זיינען א פראדוקט פון דער הארטער ווירקלעכקייט און האבן טיט דאז- באפארבטן אידעאליזם קייןשום געמייגזאמעם נישט. די קארטע פון די פאראייניקטע נאציעס האט גע- קענט דערזען ראם לי,כטיקע שיין נאד בתנאי, ווען אלע, וואם זיינען צוגעטראטן צו דער דאזיקער אר- גאגיזאציע האבן געהאט דעם הייסן און ערלעכן באנער, אז זי זאל זיין ווירקזאם. קיינעם איז דאן באשטימט ניט געקומען אויפן רעיון, אז דאס וועטא־ רעכט וועט אין אזא קורצער צ״ט אזו״י מיסגע- ברויכט ווערן, ווערנדיק נעמלער באגוצט 20 מאל, אויסשליסלער צום שטערן די שוין אננענומעגע לייזוגגס־פארשלאגן. במשר פון די דאזיקע 2 יאר איז אלץ שוואכער געווארן דע ר אינטערעס צו דער ארבעט פון דער אונא. די קעגנזאצן, אדער בעסער נעזאנט די אוגטערשיידן ביים אויפפאסן דעמא* קראטיע און שלום, גערעכטיקייט און פרייהייט האבן באשייגפערלער בא וו י ז ן, אז דער דאזיקער צושטאנד קען גישט לענגער דויערן, אז די פאראייניקטע נאציעס, אויב ז" מעלן זיר ווייטער ק״לאמערן אן דעם וועטא־פריגציפ און זיר מיט אים באגוצן אין דער ביז איצטיקער פארעם, מעלן אדער מוזן עג- דערן די פירמע אויף "נעטיילטע נאציעס" אדער געפיגען אן אופן, מאס זאל דערלויבן דאס נעגאטי* ווע אויף אוגדזער מעלט צו פארוואנדלען אין פא- זיטיוועס. אויפן ערשטן בליק שיינט עם צו זיין אומפאר- שטענדלער, פארוואס די היי־יאריקע פול־פארזאמ־ לוע פון די פאראייגיקטע נאציעם דארף פארשטעלן מיט זיר א ווענדע־פונקט אין דער געשיכטע פון דער דאזיקער ארגאניזאציע, מייל די געג. פארזאמלונג האט פריער פאר אלץ באראטנדע פונקציעם. זי קען אירע מיטנלידער־מלוכות נישט ביגדן יורידיש דורר באשלוסן, אבער אין באצוג צום זיכערהייטס־ראט האט זי דעם דאזיקן פלוס, וואם אירע רעכט אויף דעבאטן קענען אויףקיין שום אופן גישט באשרענקט מערן. זי קען אגנעמען באשלוסן און רעקאמענדא־ צי-עם, מאם טראגן טאקע גישט דעם כאראקטער פון אן אורטייל, אבער שטעלן דא^מיט זיר פאר די מיינונג פון דער וועלט, אדער פון איר איבער- וויעדער טייל. אין זיכערהייטם־ראט דערמעגלעכט דאם וועטא־רעכט צו באזייטיקן אומבאליבטע דים- קוסיעס פונם סדר־היום און זיי לאזן ראן פאר- שמיגדן אין די טעקעס פון די דעלענירטע. טאקע צוליב דעם, מאס דער זיכערהייטם־ראט האט זיין מיסיע גישט דערפילט בילדעט די איצטיקע פול- פארזאמלונג די העכסטע איגסטאנץ, וועמענס מיי- גונג עם באזיצט אמת גישט מער יורידישע קראפט, ווי דער זיכערהייטס־ראט, אבער היגטער וועלכער עם שטייט דער פרעסטיזש פון די מייסטע גאציעם פון דער וועלט. אזוי אלזא זייגען די הויפט־אויפ־ נאבן פון דער איצטיקער פול־פארזאמלוגג צו קא־ רעגירן אלע געגאטיווע פאלגן — אין פאל מען דאס מעט איבערהויפט מעגלער זיין — אדער זען ז יי צו פארמ״דן אויף דער צוקונפט. די אמעריקאגישע שטעלוגג איז א קלארע. די פאראייניקטע שטאטן מילן פארוואגדלען די ארגא* ביזאציע ׳פדן די פאראייניקטע גאציעס, מאס האט ביז איצט געשפילט די ראל פון א פאליציסט אן גע- מער, אין אן ארגאן, מאם זאל אדער אימשטאנד זיין צו שאפן ארדענוגג אויף זיין ארבעטס־געביט, אדער אינגאגצן •אויף דעם מוותר זיין און העלפן זיר אליין. די דאזיקע שטעלוגג איז קלאר געקומען צום אויסררוק שוין דעם 2יטן טאג אין דער רעדע פון געג. מארשאל, מאס פירט אן מיט דער אמעריקא־ נישער דעלעגאציע. עם איז באלד קלאר געווארן, אז ער וועט מיט אלע מיטלען און מיט דער גאנצער קראפט פירן זיין דיפלאמאטישע אפענסיווע קעגן דעם ראטנפארבאנד. בנוגע גריכנלאנד האט מאר- שאל געפאדערט א פייערלעכע ווארעגונג אויפן אר- רעס פון יוגאסלאוויע, בולגאריע און אלבאגיע און א שטעגדיקע איבערמאכוגגס־קאמיסיע. עד פאדערט אויר דאס באשרעגקען דאס וועטא־רעכט, כדי גישט בלאקירן דאס אויפנעמען נ״ע מיטנלידער אין דער אוגא. אלם נייער מאמענט אין מארשאלס רעדע קען באטראכט מערן דער פראיעקט פון א שטענדיקער אלגעמייגער קאמיסיע. די דאזיקע קא- מיסיע דארף איינשרייטן ביי הי גריגגסטע שוועד׳- קייטן אין זיכערהייטם־ראט און די באהאנדלונגס־ פראצעדור, ווו עם האט זיר פריער׳געפאדערט די איינשטימיקייט,4פארטרעטן מיט דעם מאדום פון דער 2/3 מערהיייט. דער פארשלאג איז רעוואלו־ ציאגער און עגדערט אפילו דעם ג״םט פון דער קארטע. ער פארפולקאמט די אמעריקאנישע אק- ציע קעגן רעם מעטא, מאם ווערט אזוי אפט באנוצט פוגם ראטנפארבאגד. דער בייפאל איז געווען א לעבעדיקער אבער נישט קיין אלגעמיינער. מאשאל חאט באשטימט זיר גישט געריכט אויפן בייפאל פון ווישיגסקי. גאגץ אנדערע ארגומעגטן מערן ארויסגערוקט פון דער סאוויעטישער פרעסע. דער קארעספאנ־ דעגט פון דער "טאסם" ־ אגענטור באריכטעט: פיארעלא לא־גאה־יא גטשטארבן