Undzer Worṭ · 1947-09-26 · 37/75 (26.9.1947) · p. [Seite]

אך״בחמשה־עשר יום לחודש הש¬ ביעי באספכם את תבואת הארץ תחוגו את חג ד שבעת 7ימים. ול~ קחתם לכם ביום הראשון פרי עץ הדר כפות תמרים וענף עץ עבות וערבי נחל ושמחתם לפגי ד, אלהי־ כם שבעת ימים. מיקרא) Nr. 37 (75) UN DZ ER WORT. ״״«,Tr Arojsgegebn durcha R. K. iun di bafrajte Jidn in Frankn zic Bamberg אנמהאלט 12 זייטן __ פרייז 1 מארק OLR WORD WEEKLY NEWSPAPER BAMBERG EDITION OF ..OUR MOMENT» ערב סוכות תש״ח סוכות־נאמער 2־טער יארגאנג ענגלאנד גיט אויף □אנדאט די רעדע פון מאק נייל דעם 22 1סעפטעמבער האט געהאלטן 8 רעדע דער בריטישער מיג. מאק נ יי ל. ער האט געזאגט, אז די אוגא איז נאר אלץ דער הויפט־איגסטומעגט פון דער בריטישער אויסערן־פאליטיה און אז ענג־* לאגד פילט גישט קיין פיינטשאפט צו ראטנפאר־ באגד אדער צו אן אנדערע גאציע. בנוגע דער ווע- טא־פראגע גלויבט נישט ענגלאנד אין דער מעג- לעכהייט פון א גייעם אפמאר אין דער דאזיקער היגזיכט. די סאוויעטישע טאקטיק אין דער אגט- וואפגונגם־קאמיסיע און אטאם־קאמיסיע ,האט מאה גייל אגגערופן די סאוויעטישע גישט־גרייטקייט צו צוזאמענארבעט. אין ביידע קאמיסיעס האבן זיר די סאוויעטן באדינט מיט א נייעסגעווער — "רעם וועטא פון לאגגזאמהייט". גרויסבריטאניע באגריסט מארשאלס פארשלאג וועגן בילדן א גייע פרידנס און זיכערהייטם־קאמיסיע. ווישינסהיס באמערהונג וועגן מאנגל פון צוזאמעגארבעט מצר ר׳ פ.ש. א. האט מאק גייל באצייכגט אלם "האמעדיע". ווען ראטנפארבאנד גלויבט, אז תמיד מוז בלויז איר שטאנדפונקט אקצעפטירט ווערן, ראן וועט ניט בלויז די ארגאניזאציע פון די פאראייניהטע נאציעם צעשטערט וועדן, נאר אויר דער וועלט־שלום, וואם איז אזוי שוואד. די סאוויעטישע באהויפטונג, אז די עגגלעגדער זייגען "הריגס־העצער" איז אן אוג- זין. ענגלאנד דעמאביליזירט און וועט ווייטער דע- מאביליזירן איר ארמיי. זי וויגטשט זיר די האד- ציקסטע באציונגעז מיט די סאוויעטן. וועגן ווישיג־ סקיס באשולדיקוגגען קעגן מארשאל־פלאן האט מאק גייל געזאגט, אז היין איינציקע פון די 16 גאציעס, וואם האבן זיר פארזאמלט אין פאריז, איז נישט געצוווגגען געווארן צו באטייליקן זיר אין אייראפע־ אישן ווירטשאפטס־פלאן. ענגלאגד איז העגן דעם, אז עם זאל פון דעם אויפנעמען גייע מיטגלידער אין דער אוגא געמאכט ווערן א "מיאוסער הי-האגדל". הייגער העז נישט בארעכטיהן דאס אפווארפן אזא מלוכה ווי אירלאגד אלם מיטגליד פון אונא. לסוף האט מאה גייל דערהלערט, אז אויב די איינצלגע נאציעם זייגען ניט גרייט צו באהאנדלען די באשרעג־ קוגג פון זייער אבסאלוטער סוווערעגיטעט, וועט די אוגא בכלל פארלירן איר זין און די אגוועזנהייט פון די דעלעגאטן ביי דער ראזיהער פול־פארזאמלוגג איז דאן בלויז א האמעךיע. אראפגייענדיה פון דער רעדגער ־ טריבוגע האט זיר סאה נייל צוגעןעצט אויפן ראנד פון ווישיג- סהיס שטול, אנהויבדיה מיט אים א געסיטלעכן שטועם. לארד.פאקענהאם באזוכט די "עקזאדוס", פליטים ליבעק (דענא־ד.פ.ד.). לארד פאהענהאם האט באזוכט די לאגערן ביי ליבעק ווו עם געפינען זיר די "עהזאדוס״־פליטים. ער האט געזאגט, אז ער איז זייער צופרידן מיט דער ארבעט פון דער בריטישער מאכט אין ביידע לאגערן. ווייטער האט ער פעסט* געשטעלט, אז די שטימונג פון די יידן איז א נע» גאטיווע, דאר גישט היין פיינטלעכע. ווי 8 רויטער - קארעספאנדענט דערוווסט זיך האט די בריטישע רעגירונג אויף 8 זיצונג באשלאסן אויפצוגעבן דעם טאנדאט איבער א״י און 8רויסציען פון דארטן אירע טרופן, וואם באשטייען פון הונדערט טויזנט מאן. ראך ווערט אפן געהאלטן די טיר פאר ווייטערע פארשלאגן, וואם וועלן מעגלעך ארויסשווימען ביי דער באהאנדלונג פון דער א״י־פראגע דורך דער פול»פארזאםלונג. ציעס פאר א״י, וואם העז נישט דורכגעפירט ווערן אן דער העגגערשאפט און מיט דער פולער צוזאמעג־ ארבעט פון די יידן און אראבער. 5 בריטישע פארלאמענטאריער פאר חלוקה לאנדאן (דענא־רויטער). אין אן אפעגעם בר י וו, וואס איז פארעפנטלעכט געווארן אין לאגדאגער ״טיימס״ און אונטערגעשריבן דורר 5 בריטישע פאר- לאמעגטאריער, ווערט די עגגלישע רעגירונג אויפ- געפאדערט ווייטער איבערצולאזן ביי זיר, אויף א באשרענהטן צייט־אפשגיט, די פאראנטווארטלעס־ קייט אין א״י, כדי דורכצופירן די פארשלאגן צו טיילן דאס לאגד און אויפגעמען פארהאנדלוגגען צו שליסן פרייגטשאפטם - אפמאכן מיט דער יידישער און אראבישער מלוכה. ווייטער ווערט אין בריוו געזאגט, אז די אונא־ האמיסיע איז אייגשטימיה געהומען צו דער מסהנה, אז דער בריטישער מאגדאט איז אומדורכפירבאר און מוז אומבאדיגגט פארעגדיהט ווערן. ענגלאנד האט בלוין צוו" מעגלעכהייטן: אדער דורכפירן דעם חלוהה־פלאן, אדער עוואהואירן די בריטישע מאג- דאט־טרופן פון א״י, וואס עם וועט באדייטן איבער- צולאזן דאס פראבלעם די יידן און אראבער צו א געוואלדזאמער לייזוגג. אוגטערן פארזיץ פוץ פרעמיער עטלי איז דעם 20־טן סעפטעמבער פארגעהומען אן עקסטרא־זיצוגג פוגם בריטישן האבינעט וועגן דער א״יפראגע. אויף דער דאזיהער זיצוגג איז אגגענומען געווארן דער אנטגילטיהער אנטשלום פון דער בריטישער דעני- דונג אין דער פראגע פון די רעהאמענדאציעס פון דער א״י־פארשונגם־האמיסיע. די זיצונג האבן ב"- געווויגט דער האלאניען־מיניסטער הריטש דשאנס, וואס איז ספעציעלינעהומען צו דער דאזיהער זי- צונג פון דער מערב־אינדישער האנפערעגץ אין יא- מאיהא, ווי אויר דער בריטישער אויסערן־מיגיסטער, בעווין. וועגן די אנטשיירונגען, וואס זיינען אגגעגו- מען געווארן אויף דער זיצונג און אויפן יסוד פון וועלכע הריטש דשאנס וועט ארויסטרעטן פאר דער אוגא פול־פארזאמלונג וועגן א״י־פראבלעם, איז גאר- נישם באקאגטגעמאכט געווארן. מאסגעבגדע הר יי ז ן אין לאנדאן זייגען דער מיינוגג, אז די רעזולטאטן פון די באשפרעכונגען וועלן ג׳ שט פארעפגטלעכט ווערן איידער דער בריטישער האלאגיען־מיגיסטער וועט אין דער הומעגדער וואר ריידן פאר דער געג.- פארזאמלונג פון אוגא. די לאנדאנער צייטונג "איוו- נינג סטאנדארט" פרייבט, אז ענגלאנד וועט נישט אננעסען היין שום פלאן פון די פאראייגיהטע נא- אוכא־דעבאטע בעסלאסן נ י ו% א ר ק (דענא»רויטער). נאף די הייסע מיינונגם־אויסטוישן צווישן די פארשטייער פון די ,מערבדיקע גרויסמאכטן און רעם ראטנפארבאנד, בעת וועלכע עם זיינען געווארפן גע# ווארן פיל קעגנזייטיקע באשולדיקונגען וועגן ניט אויפריכטיקן שטרעבן צו שלום," איז די דעבאטע פון דער אונא־פולפארזאמלונג נעשלאסן געווארן מיט אן אפעל פון טריגווע לי וועגן ארויסווייזן אויפריכטיקן ווילן צו שלום. די קאמיסיעם זיינען צוגעטראטן ארבעטן. אויף דער זיצונג פונם 23-טן סעפט. איז באשלאסן אויפן סדר היום די באהאנדלונג וועגן רעווידירן דעם איטאליענישן פרידנס־אפטאר און די הארעא־ פראגע. הענן דעם איז שארף ארויסגעטרעטן ווי* שינסהי. ניו יארה (דענא־רויטער) דער לייטער פון'דער סאוויעטישער דעלעגאציע אגרר" ווישיגסהי האט אויף דער דאנערשטיהדיהער זיצונג הלאר געמאכט די שטעלונג פון ראטנפארבאגד צו אלע דעבאטיר־ טע ווערסיעס. אין א שארפער דערקלערונג האט ער אפגעווארפן מארשאל׳ס פארשלאגן בנוגע א באגרענצונג פון וועטא־רעכט. אין זייגע ווייטערדי־ הע אויספירונגען האט ער באשולדיהט געוויסע מלוכות "ספעציעל די פארייגיהטע שטאטן" אין הריגס־העצע און "אין אויפפרישן די קריגס־פסי־ כאזע,/ דעם מארשאל־פלאן האט ער .באצייכנט אלם א פרווו צו שפאלטן אייראפע אויף צוויי לאגערן. נעווארן צו שאפן א ספעציעלע א״י האמיסיע. אלם פארזיצער פון דער האמיסיע איז אויסגע־ וויילט געווארן דער אויסטראלישער אויסערן־מיניס־ טער, עוואט. גאכן שלום פון דער אלגעמייגער דעבאטע האט זיר דער געג. סעהרעטאר טריגווע לי געוועגדעט טיט א דרינגענדן אפעל צו די גרויסמאכטן, זיי זאלן צום ווויל פוגם וועלט־שלום זיין גרייט צו שליסן האמפראמיסן. ער האט אגגעוויזן אויף דער אנטוי־ שונג און מורא, וואס הערשט צווישן די פעלהער פון רער וועלט צוליב רעם, וואס די גרויסמאכטן זייגען גיט פעאיה צו קומען צו א הסכם. דא וועטא איז לויט זיין מיינונג א סימפטאם, דאר ג דער אייגגטלעכער גרונט פאר האגפליהמן צווישן מזרח און מערב. די פולפארזאמלונג האט באשלאסן צו שטעלן פאהטארן, וואם זאל באלויכטן די ריכטיהע אוג- טערשלאגן און מעטאדן פון רער הילפס־פארטיילוגג פון דזשאינט. עם וועט נישט איבעריה זיין אויפמערהזאם צו מאכן, אז אויב דער לאגער־מעגטש ווערט געשליי* דערט אויף נישט־ריכטיהע וועגן זוכנדיה דארט א מהור פון פרנסה, איז עם די שולד פון די, וואם פארוואלטן מיט דעם אפאראט, וואם דארף רענו- לירן מיט דער פארפלעגונג פון דער שארית הפ¬ ליטה¬ דער לאגער־מענטש איז הונגעריה און פאר א הוגגעריהן איז יערער וועג כשר. מיר בארעס מיהן נישט היינעספאל היין פאלשע וועגן אפילו ווען עם האנדלט זיר וועגן טאג־טעגלעכן ברויט. עם איז אבער דאר אן ענין, וואס פאדערט אז עיון בכובד- ראש. אזוי ווייטער, רבותי, העז דאר פארט ניט גיין, ס׳מוז איינמאל פאר אלעמאל ארייגגעבראכט ווערן הלארהייט אין גאגצן ענין. א. א. וו. וואם עם מאכט אויס פרא־האפ: 8 דעקא גרויפן, 3 דעהא האווע, 3 דעהא פעטס, 16 דעהא מעל, 6 דעהא דזשעם, א דריטל פון א שאכטל^העז און א פינפטל פון א פושהע מילר, וואס לו ימי רער וואג .מאכטיעס אויס צוזאמען 47 דעהא. ציגארעטן און קאהאא, פלויש און פיש הומען גארגיט אין פראגע. דאס איז, ליידער בלויז א טרוים. דער ראיאן־ האמיטעט איז געשטאגען פאר רער הארטער פראגע ווי אזוי צו צעטיילן די נישטיהע צא ל פראתהטן אזוי אז עס ז אל ניט ארויסרופן היין חוזה ביי די לאגער איינוווינער. לויטן חשבון אבער פון 600.000 פונט וועגן וועלכע מען האט איגפארמירט די פרעסע מאכט דאר אוים 2,2 הילא פרא־פערזאן. צו וואס־ זשע ווייטער ארייגפירן די שארית הפליטה אין א טעות. דער דאזיהער פאהט רעדט פאר זיר אליין און נויטיהט זיר גישט אין האמענטארן. עס פא- דערט זיר גאר אן אויפהלערוגג פון די מאסגעבגדע פוגטן פראדוהטן און זעט פאר זיר נאר שטענדיה דעם "האמיטעטשיה דעם גנב׳/ וואס לייגט אלץ אראפ אין די אייגעגע העשעגעס. כדי ארויסצופירן רעם לאגערגיה פון זיין שווערן טעות וועלן מיר אילוסטרירן דא א הליינעם פאהט פון דער דזשאיגט־ הילף אויף תם טוב. אין די פרעסע מיטטיילונגען פון דער חשאינט־צענטראלע איז געווען געמאלדן, אז עם איז פארטיילט געווארן אז עהסטרא יום טוב צוטיילוגג פאר דער שארית הפליטה אין דייטשלאגד אין דער הויר פון 600.000 פונט פארשיידענע פרא- דוהטן, דארונטער: ציגארעטן, האקאא, האווע, פלייש, פיש, מילר און אנדערע נוטע ז א כן. ווי שטעלט זיר, אבער פאר די זאר אין דער ווירהלעכקייט? לייענט און שטויגט: פאר 15.000 אייגווויגער אין ראיאן פראנהן איז באהומען געווארן אויף יום־טוב: גרויפן 1091,4 הג. העז 4900 שאכטלען האווע 435 קג. פעטס 441 קג. פעל 2185,9 הג. זיסע מילר סוכות _ דירת ארעי בסוכות תשבו שבעת ימים, למען ידעו דורותיכם כי בסוכות הושבתי את בני ישראל בהוציאי אותם מארץ מצרים. און ווי כאראהטעריסטיש איז דער ראזיהער יום טוב פאר די יידן. ער פארמאגט געמ- לער אין זיר אלע סימפטאמען פון אונדזער צייט־ ווייליהן לעבן, דאס פעלן פון דעם פוגדאמענט פון אוגדזער עיהזיסטעגץ. דער סימבאל פון דאזיהן יום טוב — די סוכה איז די דירת ארעי, וואם דער מיג- דעסטער וויגט הען זי אוועהבלאזן. און שוין 2000 יאר, אז מיד האבן נישט געדענקט אין דעם, אז מען מוז אייגמאל פאר אלעמאל שאפן פאר זיר 8 דירת־הבע אין וועלכע די צייטווייליהייט פון לעבן זאל פארשורנדן און זאל אנגעמען פוגדאמעגטאלע פארמען. די לעצטע טראגעדיע האט ענדלער גע- נעבן דעם שטוים צו אגטלויפן פון דער לאגג-דויערג- דער אגארמאלהייט. עם האבן זיר געלאזט אויפן וועג היין א״י אויף "פאפירענע שיף־בריהן" די אנטלאפענע פון גהיגום. זיי דרענגען זיר דורו 8לע ווענן פארזייענדיה זיי טיט הרבנות. דער צעשטערע« רישער כח, וואס האט אונת די גאנצע צייט נישט דערלויבט זיר אומצוהערן צו זיר אהיים'שטייט אויר איצט אויף אוגדזער וועג, אבער דאסמאל וועט עם אים גישט געל-גגען. היין שום כח וועט נישט אייג- האלטן דעם שהלאף פון זיין שטרעבונג צו דער באפרייאוגג. ״דאס פאלן טראגט דאם אויפהום אין זיר״ — א געז עץ פון דער נאטור. דער גורל, אונדזערער האט אין דער היגזיבט דערגרייכט שוין זיין הולמיגאציע פוגהט. מיר געפיגען זיר שוין אין די טיפסטע טי- פענישן פון ליידן. און אוגדזער איצטיהער האסטי* הער און אין דער געשיכטע גישט געזעעגער, ארויס* גאגג פון דער גלותיסוכה, טראגט אין זיר די זאמען פון אונדזער אויפקום. דער וועג, וואס סיר האבן אויסגעהליבן פאר זיר איז א שווערער און אומזי* כערער, אבער יערער אהט פון שאפן און בויען פא- דערט הרבנות. היין שום באפרייאוגגס־האמף אין דער וועלט איז זיר אן דעם גישט באגאנגען, און דעריבער אויסדויער און האנסעקוועגטהייט. זאל שוין דער סוכות־עטאפ זיין דער לעצטער און מיט מוט און שטארהן ווילן וועלן מיר העגעז רעאליזירן אונדזער צ יל פון "לההים סוכת דוד הנופלת׳/ דזשוינט״*אינפארבזאציעס די צעגטראלע רעוויזיאנס־האמיסיע אין מינכן — ווערגדיה פראוואצירט פון א "גאסט אויף א ווייל" א טהורב בון די ״דזשאינט״ מהומות מעבר לים — האט פארעפנטלעכט אן אגהלאגע הענן די לייסטוג־ גען פון דזשאיגט אין דייטשלאגר. דער הויפט־מא־ מיוו פון דער אגהלאגע איז, וואס דער "דזשאינט,, ווייכט אזוי שטארה אויס די געזעלשאפטלעכע האג- טראל, נישט וועלגדיה. לאזן אריינדריגגען אין די סודוס פון דאזיהן צדהה־היכל געוויינלעכע בשר- ודם׳ס פון רער שארית הפליטה. דער שארפער ארויסטריט פון דער רעוו. האטיסיע איז א פרא- דוהט פון לאגגן דולדן די פארשיידענע עוולות מכל המינים און צוריהגעהאלטגהייט וואס האט ווען עם איז געמוזט אויסברעכן. דער מאמענט איז געהו־ מען, און ווי עם שייגט אין ער תהא געווען איגספי־ רירט־ פראוואצירגד פון רעם אנגעגריפענעם צד. עם איז אפשר פריצייטיה צו געמען א ווארט אינם דאזיהן ענין. די דזשאינטידירעהציע אין דייטש־ לאגד וועט געוויס נעמען א שטעלונג צום דאזיהן ארויסטריט און וו עט זיר באמיען אילוסטרירן און באווייזן אין ציפערן איר ערלעכע וווילטעטיהע ארבעט אויף אלע געביטן. אבער דא ווילן מיד איצט אוגטערשטרייכן אט וואס: רער דזשאיגט נעמלער הארנט גישט היין איגפארמאציעם אויף שריט און מריט אגווייזגדיה אין זיי ווי אזוי עם ווערט פאר- פלעגט די שארית הפליטה און אנגעבנדיה דערביי אלעמאל האפ-שוויגדלערישע ציפערן, וועלכע ברעג־ גען פשוט אדיין א כאאס אין די מהות פון רעם לאגער־ מענטש. און דער פשוטער לאגער־טענטש וואס איז ניט באהאווגט אין הילכות סטאטיסטיק הען ניט פארשטיין ווו הוטען אהין 1י "טיליאגען"