Undzer Worṭ · 1947-08-15 · 31/69 (15.8.1947) · p. [Seite]

פרייז 50 פעני1. יש רצון עז להאמי כי עמירת־מגן של שארית־ישראל על אד¬ מתו נתונה בידים נא¬ מנות, אשר לא תר¬ פינה ולא תסבנה ביום מכהן. H כ״ט אב תש״ז Nr. 31 (69) UNDZER WORT Arojigegebn durchn R. K. fun di bafrajte Jidn in Franko zic Bamberg WOCHN- SZBIFT OUR WORD WEEKLY NEWSPAPER BAMBERG EDITION OF ״OUR MOMENT•■ פרייטיק 15 אויגוסט 1947 2,טער יארגאנג דשע לאנע - די גרעסמע טראנערת r, דערקלערט דער אינדישער מיטגליד פון דער אונא־קאמיסיע סיגכען. (דענא), די אונא־פארשוגגם־קאמיסיע, וואם איז פאתקן פריימיק אגגעקומען מיט אן עראפלאן קיץ מינכען, איז צוו. א. אויפן פלי־פלאץ באגריסט געווארן דורך א דעלעגאציע פון צ.ק. אין באשמאגר פונם פארזיצער ד. טרעגער און סעקרעמאר פאר ספעציעלע ענינים א. רעטער. דריי פון די צען מימגלידער פון דער סוב־קאמיסיע וואס האט באזוכט די לאגערן, זיינען, דירעקטע מיטגלידער פון דער קאמיסיע, וואם די ספעציעלע סעסיע פץ אובא האט אויסגעוויילט. דאם זייגען די פארשטייער פון גוואטאמאלע\אווסטראליע און אוראגוואי. *״< די אונו^־קאמיסיע פאר ארץ־ישראל ביים אנקום אין מינכען אונחער בילד שטעלט פאר (פון לינקם אויף רעכטם): פארקאטא ווישאנטאן, אינדיע; י.ד. היד, אווסטראליע; פאול מאן, שמעדן; ד״ר. ג. גראנאדא, גוואטעמאלע; ד-ר יאסע ברילוי, יוגאסלאוויע; פראם. ל. ר. פאברעגאט, אורוגוויי. דערעפנט קאנפערענץ פון ציוניסטישע ארג6$ ניזאציעס אין אייראפע פראג. (דעגא) דעם 12־טן אויגוסט איז אין קאר- לאווי וואדי (קארלסבאד) דערעפנט נעווארן די קאגפערענץ פון ציוגיסטישע ארגאגיזאציעס אין אייראפע. דערעפגט די קאנפערעגץ האט אליהו דאבקיז, וואם האט זיר געווענדעט קעגן יעטוועדער מאגדאט־רעגירונג ווי אויר קעגן יעטוועדער ליי- זונג פון רער א״י־פראגע אויף בי־נאציאנאלן ארעד בונדעס־מלוכהשן יסוד. די שאפונג פון א יידישער סוווערעגיטעט איז לויט זיין מייגונג דער אי נצי- קער וועג צו א פארשטענדיקוגג טיט די אראבער. דאבקין האט געדאגקט רעם ראטן־פארבאגד פאר זיין פאזיטיווער שטעלוגג צום ארץ־ישראל־ פראב- לעם. ער האט קריטיקירט די האלטוגג פון רער א״י רעגירוגג, וואס איבט אויס אויפן גאנצן ישוב רע- פרעסיעם פאר די מעשים פון אן אומבאדייטנדער מינדערהייט. גלייכצייטיק האט ער שארף פאד- אורטיילט די טעראר־־מעשים אין א״י. אין צווייטן טאג פון קאנגרעס האט דער טשע- כאסלאוואקישער אינפארמאציע * מיניסטער ו1אצ- לאוו קאפעצקי דערקלערט, אז אלע פארגעשריטענע פעלקער זיינען אייגיק אין זייערע געפילן פארן מא- ראליש און רעכטלער נאגריגדעלבן קאמף פון ציו- ניזם. אויר אין נאסען פוגם אויסערן־־מיניסטער האט ד״ר וו. פישל אויסגעדריקט סימפאטיע פאר דער שאפונג פון א יידישער מדינה. משה שערטאק האט אפגעגעבן א באריכט וועגן קנר לאגע אין ציוגיזם. ער האט געטאדלט די טעראריסטן און אויפ- געפאדערט ז יי צו באקעמפן. גלייכצייטיק האט ער געפאדערט צו פארשטארקן די עליה. שערטאק האט זיר ארויסגעזאגט פאר דער שאפונג פון א יידישער מדינה. ד״ר משה סנה האט זיר ארויס־־ געזאגט קעגן דער זאפארטיקער אנטגילטיקער לייזונג פון א״י־פראבלעם, וו יי ל איצט איז נישט דער ינסטיקער מאמענט דערצו. לויט זיין מיינונג האט גרויסבריטאניע נאד נישט בדעה צו רוימען א"׳. ער האט דערביי אנגעוויזן אויף א נייעם נע- זעץ,,לויט וועלכן די עוועגטועלע אוראן־גרובנם אין א״י זאל געהערן דער בריטישער רענירונג. "דיילי עקספרעם" צום א״י־פראבלעם לאגדאן. (דעגא־רויטער) די אומאפהענגיקע קאסערוואטיווע צייטוגג "דיילי עקספרעם" שרייבט וועגן א״י־פראבלעם: "די דאזיקע אונ'טערגעמונג ברעגגט ענגלאנד בלויז ביטערניש און פארלוימדוני» גען און פארברויכט די בעסטע יארך פון 100.000 אויסגעבילדעטע מענער; וואם זייגעזנויטיק אינדער* היים". ווארט מער נישט אויף דער אנטשיידוגג פון אונא — שטעלט תיכף פעסט די דאטע! זאגט די סאלדאטן, ווען זיי קעגען אהיים קומען און דע- מאביליזירט ווערן. די פאליציי דערלאזט דערצו. דער אייגגטימער פונם גארטן, א דייטשער שמיד, האט דערקלערט, אז אויף אזא אופן באווארנט ער זיין גארטן פאר א ננבה. נאכן באקענען זיר מיטן קיגדער־לאגער האט דער פארשטייער פון אורונוואי דערקלערט, אז עס איז אוממעגלער צו לאזן די קינדער אין ד. פ.־לאגערן. לויט זיין מייגוגג דארפן די 40.000 יידישע קיגדער, וואס לעבן אין דייטשלאנד, תיכף נעבראכט ווערן קיין א"׳. אחוץ דער פסיכאלאגישער נעפאר איז אויר באדראט זייער פיזישע אנטוויקלוגג. דער איני דישער דעלענאט האט באצייכננ$ די לאגע פון די יידישע פארשלעפטע אלם גרעסטע טראנעדיע פון דער קעגנווארט. שבת גאכמיטאג האט די קאסיסיע באזוכט דעם לאגער אין לאנדסבערג, ווו דער פארזיצער פון ראט פון די באפרייטע יידן, ד״ר ש. גרינגאוז האט איבערגעגעבן פאר דער קאמיסיע אן איבערבליק איבערן פראבלעם פון די יידישע פארשלעפטע אין דער אמעריקאנער זאנע פון דייטשלאנד. דער קריב און די יידן־־פארניכטונג, האט ד״ר נרינגאוז דער- ־'קלערט, האןנן וואר געמאכט דאם באוווסטזיין, אז (המשר ז יי ט 2) די פארגאגנענע צוויי יאר זייט די בריטישע דע- גירוגג האט דאס א״י־פראבלעט איבערגעגעבן צו דער אוגא האבן די טעראריסמן געבראכט פיל שארן דער יידישער זאר. דער מיניסטער האט בא- דויערט, וואס די יידישע אנענע ארבעט נישט גע- נוגנד צוזאמען מיט דער א״י־־רעגירוגג. א" י און די יידן האבן אלץ געקעגט געוויגען דודר צוזא- מענארבעט. דער געוו. רואלאניעז־מיניסמער אליווער־סטאנל" (קאנסערוואטיסט) האט דערקלערט, אז די אי גצי- קע אלטערגאטיוו צו דער אויפטיילונג פון א״י איז ראם צוריקציען פון די בריטישע טרופן פונם דאזיקן לאנה. פון וועלכן עם געגיסן אויר אלע אראבישע שכנים — שרייט און מאנט... * « « די קאמיסיע סיטגלידער לאזן געוו ים גישט דורר קיין שום מאמענט פון אונדזער לעבן, וואם איז פארבוגדן מיט ארץ ישראל. מיר ווילן גלויבן, אז זיי וועלן אינטערציעגדיק ז ייעד סר־הכל נעמען אין באטראכט אלע געשעענישן, וואס פארטונקלען רעם האריזאגט אתם אונדזער אויפבוייווערק. און ווען זיי וו על ן קומעזפארן פלענום פון דער פעלקער* פאראייניקוגג און פארשטעלן אוגדזער לאגע אין די נאטירלעכע פארבן, אזוי ווי זיי האבן געהערט און געזען, אן שום "דריי מיטן נראבן פינגער" אדער מח־קאמבינאציעם, וועט דער טרויעריקער ענגלי* שער כוח מוזן קאפיטולירן פאר דעם שטאלצן אומ- בויגזאמען יידישן גייסט, וועמעגס אייגציקער וועג איז: די גערעכטיקייט פון זיינע שטרעבונגען און צילן; צו קומען בויען אן איינענע היי ם געשטיצט אויף די אייגענע כוחות, וואם האבן שוין וווגדער בא ווי ז I• ת. ג. רעמזעלבן טאג אין אוונט איז לכבוד דער קא־ מיסיע איינגעארדנט געווארן אן אווגט־ברויט, בעת וועלכן ראבי פיליפ בערנשטיין איז ארויסגעטרעטן טיט א גרויסער רעדע. ער האט אנגעוויזן אויפן סאראלישן און פיזישן צושטאנד פון דער שארית הפליטה און אויף די הכנות, וואס ווערן געמאכט צו א פראדוקטיוו־שעפעריש לעבן אין א״י. נאר ראבי בערנשטיינס רעדע האבן אים די קאמיסיע־ מיטגלידער געשטעלט אייניקע פראגן בנוגע דער צאל יידן, וואס ווילן ווירקלער עולה זיין נאר קיין א״י. שבת פארמיטאג האט די קאמיסיע באזוכט רעם ״דישן קינדער - לאגער אין אינטערסדארף, אין וועלכן עם לעבן איצט 168 קינדער פון 8 בי ז 16 יאר. 63% פון זיי זייגען קיילעכריקע יתומים. די קאמיסיע האט פעסטגעשטעלט, אז סיי דער גע. זונט־צושטאנד און ם" די לעבגס־באדינגונגען פון די קינדער זייגען גישט באפרידיקנד. א נרו יסער טייל פון זיי איז אונטערנערט. דער לייטער פון דער קאמיסיע, דער אויסטראלישער דעלעגאט הוד, פעסטשטעלנדיק, אז א שכנותדיקער גארטן פון א דייטש איז ארומגעצוימט טיט עלעקטריש־געלא. דענעם שטאכל־דראט, האט פעסטגעשטעלט, אז דאס איז א פארברעכן און האט זיר געווונדערט וואם V מאקעגסאן האט דערקלערט, אז די שולד פאר די־ כסדרדיקע אוסרוען אין א״י ליגט פאר אלעס אויף די טעראריסטן, אבער א גרויסער טייל פאר- אגטווארטלעבקייט קען גישט אראפגענומען ווערן פון דער לייבאר־רעגירוגג. הגם ס׳זיינען שוין ארי- בער צוויי יאר זייט די^ייבאר־רעגירונג האט אי- בערגעגומען אין אירע הענט דעם גורל פון ענג- לאגד, האט דער אויסערן־מיניסטער ביז הייגט נאר נישט דערפילט זיין צוזאג צו דערגרייכן א לייזוגג פון דער א״י־פראגע* קאלאניען?מיניםטער קרידזש זשאנס האט נע- עגטפערט, אז ס׳איז איצט נישט די צייט צו קרי- טיקירן די ארבעט פון רער לייבאר־רעגירונג. בעת "די יידישע לאגע שטעלט מיט זיר פאר די גרעסטע טראגעדיע אין ד עיר וו ע ל ט". h * * נ פון צווישן די ידיעות פון ארץ ישראל שריי ט ארויס א נייער אינספירירטער אנפאל פון א גרופע "אראב-ה" אויף א יידישן עפנטלעכן לאקאל אין תל־אביב און וועלכן עס האבן באצאלט מיט זייער לעב ן 4 יידן און 8 מוט ווונדן. ראם איז שוין רער ^יווייטער פאל פון הינטערליסטיקן מארד אין תל אביב. די לאורענסעס זיינען ווייזט אויס שטארק אקטיוו און ווייס; ווי אזוי צו פארמאסקירן דאס אייגענע פנים ביים אויספירן די הייליקע מיסיע פון פארשפרייטן רעם איינפלוס' פון רער בריטי* שער אימפעריע. — עס וועלן גישט העלפן קיין הערקלערוגגען אין אפיציעלע קאמוניקאטן, אז די ענגלעגדער האבן נישט נעמארדעט. דאס אומשול־ דיקע פאלעסטיגער בלוט פון מענטשן, וואס זייגען געקומען מיטן אייגציקן ציל בויען א פרידלער לעבן, א״י דעבאטע אין בריט. אונטער־הח לאניאן. (דענא־רוימעח דינסטיק איז די לאגע אין א״י באהאנדלם געווארן דורבן בריטישן אונטערן־הויז, אין נאמען פון דער אפאזיציע, וואם האט די דעבאטע געפאדערט, האט דער קאג־ סערוואטיווער. דעפוטאט, גענעראל מאקענסאן דערקלערט, אז עם איז איצט געקומען' די ציים.'אז די געמעסיקמע יידישע ארגאניזאציעס זאלן'פון בלויזע באדויעררם־ווערטער איבערגיין צו אפאזיטי־, ווער אקציע. אויף אונדזער פראנט איז די לויפנדע וואד דא צו פארצייכענען דעם באזור פון דער ארץ־ישראל קאמיסיע פון דער א נא ביי אונדז אין די לאגערן. אינם שלל פון ידיעות איבער דער ארבעט פון דער דאזיקער קאמיסיע, הערט זיר, אז דער ראפארט פאר דער סעפטעמבער־זיצונג ווערט שוין צוגע־ גרייט אין גענף און. אז עס פארן אתם פארשן גאר סוב־מיטגלידער פון דער קאמיסיע. אלנפאלם האט טיט זייער קומען צו אונדז געזיגט דער נע- דאנק, אז אוגדזער גורל דא אין גלות־דייטשלאגד איז ענג פארבונדן מיט ארץ ישראל און דאס האבן מיר געוואלט, ווייל עס אנטשפרעכט רער 100% ווירקלעכקייט. קעגן דעם לעצטן געדאנק זיינען שארף אתים-- געטראטן די מוזולמענישע מיטגלידער פון דער קאמיסיע און בתוכם, אויר דער איגדישער. דערי" בער א ז עס אוגדזערע א גרויסע דערגרייכונג, רואם עם איז נעגעבן געווארן די מעגלעכקייט אים דעם איגדער און די איבעריקע, זיר צו טרעפן פגים אל פנים מיט אוגדזער אמת. וואס איז איינס פון די טתיעריקסטע בלעטלער פון אונדזער נאר־חורבן* פעריאד. די קאמיסיע האט זיר באקעגט מיט אוג* דזער לאגער־לעבן, וואס מאכט רעם סולן איינדרוק פון קאצעט. זיי האבן אויסגעהערט אונדזערע פי- רער און בתוכם אויר רעם ראבי בערג^טיץ, וועל. כער האט זיי איבערגעגעבן א קלאר בילד וועגן דעם מצב פון דער ש״ה און זייערע שטרעבונגען צו קומען קיין ארץ ישראל, געטריבן פון טויט־קאש־ מאר, מארא^יש און פיזיש צוזאמענגעבראכענע פונם שווערן 6 י אריק ן געראנגל פאר דערהאלטן דאס לעבן. זיי האבן געהאט די געלעגנהייט צו שמועסן מיט די טיט נסים לעבן־געבליבענע, קיילעכיקע יתומים און הערן ז יי ער ליידנס־וועג און אויסדריקלעכן פאר- לאנג צו קומען אין "דישן לאנד ווו מען קען זיף פילן ז יבער און פריי, וואם איז רער העכסטער אויס* דרוק פון נישט געקינצלטן חשק צו געפינען א היים •און אן ארט צו קעגען דערצויגן ווערן פאר ווירדיקע מענטשן. זיי האבן זיר צופעליק באגעגנט — זייענדיק ביי די קינדער — מיט די פאלגן פון רער היטלעריסטישער לערע און אכזריות; א דייטשער שכן האט זיר פארצוימט מיט עלעקטרישער דראט* פארצוימוע, כדי די קינדער זאלז י־ארפן באצאלן טיטן רעב! פארן אן-עפל א ר ער פתים פין זיין גארטן. און ווי א צוגאב דערצי. האבן זיי נעטראפן די "קלויסטער״־יתומים באוויינען זייערן א חבר, פון זייער סביבה אתיסגעגימען,?אם א־ז אומגע- קומען פון א קו יל פון די ענגלישע פיראטן־בא. צווינגער. יער פארטרעט פינם אומנעכדמענעם איינגעהילט אין שווארצן מיט דער צושריפט: ' ״אחינו וחברנו צבי יאקובאוויטש בן 15, נפל חלל בשערי ארץ ישראל, אנו גילר בדרכיו" האט אויסגעדקקט דעם עקשנותדיקן פארלאנג צו קומע; אחין ווו ער איז געפאלן! די אטמאספערע אין וועלכע זיי האבן געטראפן די קינדער, האט אויף די קאמיסיע־מענער געמאכט א דערשיטערג* דיקן א"נרתק. אז איין געדאגק האט זיי אלעמען בא ה ערש ט און ראם, אז די קינדער מוזן פון דאגען אוועק און קוטע ן קיין ארץ ישראל. ז" האבן גישט בארארפט קומען אהער, כדי צו פארשטייך רעם זין פון עקשנותדיקן דראגג אוג- דזערן צי קומען ק״ן ארץ ישראל. עם איז גענוג צו זיין אין א״י און זיין א לעבעריקער ערות ביים אנקומען פון די מעפילים־שיפן מיט א.שים, נשים וטף. עם איז גענוג צו זען ביי וואס פארא באריג- גוגנען עם קומט אויכו רעם דאזיקן המון צו וואל- נערן זיר וואכן־לאנג אויף די וואסערן ביז צום דערגרייכן די ברעגעס פון אויסגעטרוימטן לאגד, כדי צו פארשטי׳ין, אז ראם קענען נאר מיטמאכן מענטש ן געטריבענע פון גורל און אומגליק, נאר אזעלכע, וואם ווילן נישט מער .נעפייגיקט און גע- מארדעט ווערן פון די הימלערס, מאסלייס, קו-קוקם- קלענם און אנדערע ציוויליזירטע באנריטן. זייער קומען צו אונדז האט זיר געלוינט פאר זי: און פאר אוגדז. מיר האבך זיי געוויזן רעם גאנצן נאקעטן אמת פון אונדזער אומגליק און ז" האבן זיר אי- בערצייגט אין אונךזער גרויזאמער ווירקלעכקייט און האבן געקענט ’פעסטשטעלן דורכן מויל פון ניט ק״ן אנדערן, ווי דעם אינדישן דעלעגאט, אז