Undzer Worṭ
- Journal
- Undzer Worṭ
- Volume
- 2 (1947)
- Issue
- 24/62 (27.6.1947)
- Date
- 1947-06-27
- Page
- Seite 2 (sequence 2)
- Language
- Yiddish, English
- Belongs to
- journal issue
- OCR quality
- 65% known words query
- IRI
…/7242850-7243267-7243328--480-7243066- Visual Library
- page viewer of the UB Frankfurt
Mentioned entities
OCR text
אונדזע-ר וז«רט . - ZAJT2• FRAJTIK, 27. JUNI 1947 Baricht fun engliszn hojpt-richter wegn di jidisze recht in land. Dos problem fun der alter sztot Jeruszolaim Ir a tejl fun algemejpem E. J.-dikn problem. Mit a gewiser cajt curik hot di englisze administracje in E. J. basztimt dem hojpt-richter fun land, az er zol sztudirn di Problemen fun Jeruszolaim un zol opgebn a baricht. Jeruszolaim farmogt a jidisze merhajt; di Araber ober ferlangen oncuflrn mit der sztot-farwaltung un wiln hobn an Araber als birgermajster. Der hojpt-richter szrajbt in zajn baricht c. a. folgendes: 1900״ jor zajnen farbaj zajt Titus hot cesztert Jeruszolaim un di Jidn zajnen fartribn geworrv Ober di szwue: ״Im tiszkach Jeruszolaim tiszkach jemini״ (Ojb ich wel dich fargesn Jeruszolaim, zol fargesn wern majn rechte hant), gefint noch an opklang in hären fun jedn Jidn, wi in di cajtn fun Thilim, wen di Jidn zajnen cum ersztn mol arojs in goles. Di tifkajt fun gefil, wos dringt arojs fun dem posuk hot in a gewisn zin zojehe gewen farwirklecht cu wern. Arum a halbn miljon cijonistn zajnen hajnt do in land un zejere kolonjes cejchnen zieh ojs fun Don biz Beejr-Szewa. Zej geflnen zieh do ojfn jesod fun di recht, wos iz zej gegebn geworn durchn mandat fun der Felker Lige. In di ojgn fun di Jidn iz dos niszt kajn kolonizacje, wi mir farsztejen dos, nor zej kern zieh curik in land ibercunemen di jerusze fun zejere eitern. Der doziker unterszejd iz zej er wichtik, wajl dos bacejchnt di tifkajt funm problem.“ Dimentn-arbeter szafn kooperatiwn. In der gancer weit iz a krizis in der dimentn-industrie un besojehom in E. J. Kedej cu lindern dem krizis in der doziker Industrie, hobn di arbeter in a rej dimentnfabrikn baszlosn opcukojfn di fabrikn baj zejere balejbatim un organizirh kooperatiwn, wos zoln sztejn unter der > kontrol fun der Histadrut. Dem ersztn kooperative hobn geszafn di 70 arbeter fun der fabrik ״Tarszisz“, wos iz geszlosn geworn mit draj monatn curik un hot in merc. wider banajt di arbet. Wajtere kooperatiwn fun dimentn-arbeter wern ject geszafn. Der ICL zogt on naje teror-aktn. Jeruszolaim. In cuzamenhang mitn farurtejln cum tojt durchn britiszn gericht 3 mitglider fun ICL, wos hobn ontejl genumen inm atentat ojf der tfise in Ako, a dank welchn es zajnen antlofn 200 arestirte, hot der Irgun mitgetejlt, az er wet niszt opszteln dem kamf, afile dan wen di Englender zoln oplejgn dos ojsfirn dem urtejl bizn farlozn E. J. durch der UN-komisje. In fanandergeszprejte flugbleter sztelt der Irgun fest, az di britisze macht darf wi amszllelstn decidirn in der frage fun ojsfirn dem tojt-urtejl. Zej wein kejnmol niszt maskim zajn ojf aza taktik wi es iz gewen in fal Grüner, welcher iz gehaltn geworn 3 chadoszim in arest un szpeter umgericht gehongen geworn. Cu der doziker derklerung hot zieh ojeh ongeszlosn di ״Sztern“־grupe. T Derklerung fun Jidiszer agenc cu Trumans ojf ruf cu bakemfn dem terror in E. J. Jeruszolaim (SAS-UP-PR). In szajches mit Trumans ojfruf nit cu dermutikn di jidisze teroristn, hot di Jidisze Agenc opgegebn folgnde derklerung: Mir warfn op di tetikajt fun Bergsons un Hechtes grupn (lige far a frajes Erec-Jisroel in USA - Red.) un wein alc ton kedej opcuszwachn zej er ajnflus in USA. Wer iz Elizabet Lazarus? > Paris. Wi es iz szojn mitgetejlt geworn, iz ojf der belgisz-francojziszer grenec farhaltn geworn di 21 jorike Elizabet Lazarus untern fardacht fun ontejlnemen in geplantn atentat ojf di prominente englisze Politiker mit der hilf fun di arojsgeszikte ״tojt-briw“. Beejs der durchgefirter rewizje baj der arestirter, zajnen in ire walizes gefunen geworn a rej kopertes, wos anthaltn ojfrajs-stof, wos kenen indentificirt wern mitn inhalt fun di ״tojtbriw“. Wi es iz festgesztelt geworn, iz di farhaltene gewen tetik in der cajt fun krig in der francojziszer untergrunt-bawegung als zurnalistin. Zi iz bakant in Frankrajch als di jingste krigs-koresponderitin. Lectns zol zi zieh hobn curikgecoign fun der zurnalistiszer tetikajt un hot zieh batejlikt aktiw in der jidiszer untergrunt-bawegung. Es kumen ject for mejnungs-farszejdnhajtn in der juridiszer weit, cu darf Elizabet Lazarus arojsgegebn wern fun der belgiszer macht dem britiszn gericht. A ׳bakanter francojziszer adwokat sztejt ojfn sztandpunkt, az di arestirte, welche iz a politisze farbrecherin un francojzisze birgerin, darf ibergegebn wern cu der dispozieje funm francojziszn gericht. In cuzamenhang mit der popularitet fun der arestirter in Frankrajch hot di gaszichte arojsgerufn gewaldike farinteresirung. Jeruszolaim (DENA-Reuter). 48 jidisze arestantn in der tfise in Acra hobn proklamirt an 48szoedikn sztrajk, als protest kegn der bite fun Hojchkomisar cum britiszn kolonjal-׳״' ministerium, cu deportirn fardechtike jidisze teroristn.. Di arestantn hobn gefodert fun tflse-farwalter ibereugebn zejer protest der UN-komisje. Der arabiszer sztrajk iz adurch ruik. Jeruszolaim (DENA-Reuter). Der generalsztrajk fun di E. J.-dike Araber, welcher iz ojfn ruf fun der Arabiszer Ekzekutiwe forgekumen montik, als protest kegn der arbet fun der UN-komisje, iz durchgegangen on cwisznfaln. Arabisze sztotrat-mitglider fun Chaifa bojkotirn kaboles-ponim fun UNO-komisie. Chaifa (DENA). 4 atabisze sztotrat-mitglider fun Chaifa hobn bojkotirt donersztik dem ojfnem fun der UNO-ojsforszungs-komisie. Noch derbagrisung fun jidiszn sztot-birgermajster, ojf welcher es iz ojeh gewen onweznd der sztel-fartrethder arabiszer birgermajster, zajnen di delegatn geforn bakukn di Industrie fun der sztot. Ojf zejer rajze durch der sztot zajnen die UNO-delegatn hareik bagrist geworn durch der jidiszer bafelkerung. L. X on j>ajczn Untern druk fun der jidiszer efntlechkajt in E. J., wi ojeh lojtn ejgenem ajnzen, az es iz ummeglech wajter cu lozn in land di hojptonhenger fun der dajezer ״finfter kolone“ in Noentn Mizrech, hot di mandat-regirung in Jeruszolaim baszlosn ojscuzidlen ale, in E. J. lebnde, Dajczn. ׳ Di ״Templer“, wi men hot gerufn di Dajczn in E. J. hobn noch der milchome geszpilt wajter di rol fun solide kolonistn, welche ״baszeftikn zieh iberhojpt niszt mit politik“. Ober dösmol iz der zikom fun di Jidn un Britn gewen beser wi fun di E. J.-nacis. Wajl dos ühhfiiszt epes anäersz zajnen zej gewen, di kolonistn fun Sorona, Walhalla, Waldheim, un andere kolonjes. Zint zej zajnen in E. J., zajnen zej sztendik gewen di bagajsterste kemfer far dajczn imperializm in Noentn un Mitein Mizrech. Wajl di Jidn zajnen es gewen, welche hobn zej basziet noch der erszter welt-milchome funm gejrusz, hobn zej di Dajczn far der doziker nariszkajt ״gut“ bacolt. Di ״Templer“ hobn zieh wajt gehaltn fun jetwedn kontakt mit di Jidn un wen Hitler iz gekumen cu der macht zajnen zej gewen di erszte balejsimches, Men hot zej afile arajngeszpart hinter sztechedike drotn, ober ojeh in di internirungs-lagern hobn zej zieh arojsgewizn, als ״linje-traje“ nacis, welche hobn ojf Hitlers geburts-tog gezüngen dem ״Horst-Wessel- Lied“ un Rommels marsz ojf Afrike hobn zej ojf genumen mit di ojserste frejd-ojsdrukn. Di ojszidlung fun di dozike ״Templer“ wet ober niszt hobn inganen dem gewunczenem eil, wajt di dozike wern niszt ojsgezidlt kajn Dajczland nor kajn Ejwer Hajarden, wu zej wein ojf wajter farblajbn als ״szchejnim“ un azelche äzechjenim hot dos jidisze folk in E. J. genug. &i jidisze Industrie geftamewet fun der regirung Ojf a zicung fun der jidiszer handls-kamer in Chaifa iz gekumen cu a szarfn werterojstojsz ewiszn dem prezident fun der handls-kamer S. Natanson, un dem chaifer krajzkomendant, Mr. Lau, wos hot bajgewojnt di zicung wi a baobachter. Prez. Natanson hot in zajn baricht onge;- wizn, az farn j. 1946 hot zieh di ekonomisze!Di draj farrbapte britisze oficern in Syrien... In leetnnumer fun undzer cajtung hobn mir gebracht folgnde jedije: ״Jeruszolaim. (DENA- Reuter). Draj britisze oficern in der siriszer hojptsztot Dameszek zajnen arestirt geworn. Di palestiner regirung hot gebetn cu bafrajen ejnem fun di draj oficern. In di britisze amtleche krajzn wert in der doziker ongelegnhajt opgehit dos sztrengste sztilszwajgn.“ Di ojfklerung fun der doziker ongelegnhajt citirn mir fun ״Herald Tribüne“: Jeruszolaim. Roy Alexander Farran, a britiszer armej-oficer, welcher iz arestirt geworn gechapt geworn in Aleppo (Syrien) un iz cu- 3f£agana fkegn Urgun In anartikl untern titl ״Hagana kegn Irgun“ szrajbt der ״Herald Tribüne“, az in cuzamenhang mitn farchapn 2 britisze policistn fun an efntleche szwimbod baj Tel-Awiw hot di Hagana ojfgefodert ale Jidn mit ir mitcuarbetn, kedej cu geflnen di ewej farchapte policistn. Ibereugebn irgunistn der britiszer macht, zajnen di Jidn micad der Hagana niszt ojfgefodert geworn. Di Hagana hot zieh rezerwirt dos recht kegn zej arojscutretn. Cu a kojech-farmest ewiszn der Hagana un Irgun iz niszt gekumen, wajl a dank di britisze mosnamen iz di farchapte gelungen zieh cu bafrajen inerhalb 24 szo. Der distrikt, in welchn di farchapte zajnen gewen gehaltn hot gezolt durchgezucht wern, azoj, az'di farchaper hobn gehaltn far beser di policistn cu farlozn. Di akcje fun der Hagana hot ojeh efszer umdirekt geholfn deren, wajl di farchaper hobn ge wüst, az nochn ojfruf ■fun der Hagana hobn zej mer niszt gekent rechenen ojf der unterszticung fun der bafelkerung un derfar hobn zej warszajnlech di farchapte awekgeworfn. Di Hagana, welche iz lojal cu der Jidiszer Agenc iz kegn azelche mosnamen, wos kenen negative baajnflusn di ojsforszungs-arbet fun der UN-komisje, derfar hot zi di dozike akcje farurtejlt als meszugaas, wos iz niszt in heskem mitn jidiszn kamf. Di Britn hobn dosmol ojsnamswajz derlojbt der hebrefiszer prese cu farefntlechn dem ojfruf fun der Hagana un azoj arum hobn zej szwajgnd ongenumen di hilf fun der Hagana. Dos iz gewen a min koncesje fun di Britn, welche zeen niszt gern wi di Jidisze Agenc funkeionirt wi a meluche inerhalb a meluche mit an ejgener armej. Di naje, mer tolerante sztelung fun di Britn it cu bagrisn, wajl dos ken ojeh helfn cu szafn a ginstikere atmosfere far di ojsforszungen fun der UN-komisje. Hagana basztejt hojptzechlech fun idealistisze un disciplinirte bachurim, welche zajnen fest antszlosn cu fartejdikn zejer hejmland. Es iz szwer cu farsztejn ojf wos fara art di Britn woltn zej gekent unterdrikn un farwos zej zoln es •iberhojpt ton. Di merhajt fun der jugnt hot di Hagana arojsgecojgn fun di ekstremistisze rejen un wolt ojeh in der eukunft badarft zajn a stabilizirnder faktor. In fal fun a ־chaluke fun E. J. wet di Hagana zajn di armej fun der najer jidiszer meluche. Ir kojech wolt gewen genugnd cu antrnutikn jetwede arabisze agresje. Derfar wolt di Hagana gekent wern a fridns-kojeeh in getejltn E. J. far farchapn a 17 jerikn jidiszn bocher Rubowicz, iz antlofn fun tfise un gefint zieh noch ojf der fraj. Gresere britisze policej ejnhajtn hobn durchgezucht di Umgebung fun der Jericho-gas kedej cu geflnen dem tojtn-kerper fun dem 17 jerikn Rubowicz, wajl men glojbt, az er iz dermordet geworn durch a britiszer anti-teroristiszer organizaeje. Der Mjr. Farran iz glajeh nochn farchapn Rubowiczn farszwundn mit ewej hoj che p<Hjcej-baamte, welche, wi men glojbt, hobn dermeglecht dem Mjr. Farran machn plejte. Wen di dozike ongelegnhajt hot gedrot ojscubrechn in a Skandal, hot di E. J.-regirung gefodert baj der siriszer arojscugebn dem Mjr. Farran. Er iz rikgebracht geworn kajn E. J., wu er hot gezolt gesztelt wern far a gericht. Ejnike oficern hobn im mitgenumen in a oficern-bar, funwanen er iz szpurloz farszwundn. Di Jidisze Agenc grejt cu a memorandum wegn dem dozikn fal, wos zi wet forlejgn der dort wajlnder UN-komisje. Der Jiszuw iz der mejnung, az dem Mjr. Farran iz dermeglecht geworn di plejte kajn Ejwer Hajarden, bichdej cu farmajdn dos ojfdekn far der efntlechkajt dem herszndn in E. J. antisemitizm. Mit a cajt curik hot di E. J.-dike policej geszafn a sztarke formaeje, wemens ojfgabe es 1z cu bakemfn dem teror mit teror. Junge bachurim, wos zajnen fardechtik cu hobn bacijungen mit der untergrunt-bawegung, hot men gechapt ojf der gas, arojsgefirt ojser der sztot, wu zej zajnen sztark geszlogn geworn. läge in land farbesert un di ojfnams-meglechkajtn zajnen badajtnd gewaksn, ober glajehcajtik hot er baszuldikt di regirung in szedikn di jidisze wirtszaft. Als ejnem fun zajne bawajzn hot er gebracht dem pakt mit der imperialer käse far akumilirn dolarn. Er hot ongewizn, az in j. 1946 hot der Jiszuw bajgetrogn 65,000.000 dolar un cugetejlt dem Jiszuw hot men blojz 36 miljon dolar, beejs Irak hot arajngebracht 600.000 dolar un bakumen cugetejlt 14 miljon, Egyptn hot a'rajngebracht 10 miljon un bakumen cugetejlt 60 miljon; 1 ׳ *>r .-■v> Mr. Natanson hot zieh bazunders baklogt ojf dem, wos 2 jor noch der milchome.iz E. J. noch alc untern milchome-kontrol, wos harnewet sztark di ekonomisze antwiklung fun land. Der mangl in eksport-farlajchterungen; szlechte handls-minhogim un sztendike ganejwes in chaifer port hojbn on cu wern an efntlecher Skandal — sztrajeht unter Mr. Natanson. Der krajz-komisar hot gepruwt oplejkenen di gebrachte faktn un farzichert, az di regirung tut wos zi ken, kedej cu sztien di wirtszaft fun land, un zi fardint niszt aza szwern fonyurf, wi es hot ir gemacht der prezident fun der handls-kamer. Amerikaner citrus-frucht konkurirt mit der E. J.-diker. Di citrus-fruditn fun di F. Sztatn dringen ject arajn in di merk in Europa un konkurim mit di citrus-fruchtn fun E. J. Dos hot ibergegebn a fartreter fun farband fun di citrusplantatom ojf a konferenc fun der hebreiszer prese. Biz ject iz Europa di ejncike opnemerin fun E. J.-dike citrus-fruchtn. Kedej cu kenen baherszn di europeisze merk, wert der amerikaner center fun di plantacjes ibergetrogn fun Kalifornie kajn Florida, dos iz di mejnung fun fartreter fun di E. J.-dike citrus-plantatorn. Di F. Sztatn gibn arojs 90% fun ale citrus-fruchtn in der weit. Der jidiszer fartreter hot forgeszlogn farbiligern di E. J.-dike produkcje, kedej zi zol kenen baj sztejn di konkurenc. Zicung fun rat in fßerdatesgaden Berchtesgaden. — PR. — Montik, dem 23. VI. 47, hot zieh ift Berchtesgaden ongehojbn in Hotel ״Stiftskeller“ die Ratzicung, cu welcher es zajnen gekumen kirnst ale Ratmitglider, wi ojeh der gancer central-komitet. Der forzicer Dr. Samuel Gringaus efnt di zicung, bagrisndik di onweznde un kojdemkol di 4 E. J.-journalistn, dem vice-forzicer fun E. J.-journalistn-farband J. Asaf un di red. Szwarc, Danzigerkorn un Gotlib, welche zajnen speciel gekumen bajcuwojnen di zicung fun Rat un zieh bakenen mit di nojtn fun der Szejrit-Haplejta. Dr. Abraham Blumowicz git op an ojsfirlechn baricht wegn der tetikajt fun CK far di lecte 3 chadoszim. Der baridit tejlt zieh in 2 hojpt-tejln: ejner gewidmet der politiszer tetikajt fun CK, der ewej ter di inerleche injonim. Der redner hot ongewizn ojf der szlediter läge fun 8z. H״ in welcher zi gefint zieh ject. Di sibe fun dem zol zajn — zogt Dr. Blumowicz — di farplonterte un umklore politisze läge ojf der weit. Mit dem grestn interes hot der Rat ojsgehert di derkleriing wegn di baciungen ewiszn dem CK, Joint un sztatskomisar Dr. Auerbach, wos hobn lectns ongenumen zejer an ongesztrengtn Charakter. Noch a kurcer derklerung fun forzicer Dawid Treger, wegn leetn incident mit Dr. Auerbach bakumt dos wort far a bagrisung der E. J.-gast red. Asaf. Der lecter redt jidisz un in hareike werter szildert er di läge fun jiszuw un zajn umbojgzamen wiln cu farbindn dem gojrl mit der Szejrit Haplejta. England — ruft ojs der redner — wolt undz nochgegebn ale undzere foderungen, wen mi woltn zieh bagrenect blojz cum jiszuw un n: gezorgt far di Jidn ojserhalb E. J. Undze lozung iz ״Im tiszkach galut — tiszkac jemini. ״Mir wein azoj lang nit ruen. biz de lecter Jid, wos wil ahejm, wet zajn in E. . Dos iz der inhalt fun ictikn cijonizm i jiszuw. Der redner wajzt ojeh on ojf der radikale enderung fun Ratnfarband in ir sztelung cui E. J.-problem. Di dozike enderung iz a poel jojce fun dem fakt, az E. J. muz un wetzaj a jidisze medine. Der E. J.-gast iz baszonken geworn fa zajne hareike werter, wos hobn gemacht tifn ajndruk, mit rojszike aplodismentn. Mit dem hot zieh geendikt di erszte zicun fun rat. h