Undzer Worṭ
- Journal
- Undzer Worṭ
- Volume
- 2 (1947)
- Issue
- 13/51 (28.3.1947)
- Date
- 1947-03-28
- Page
- Seite 2 (sequence 2)
- Language
- Yiddish, English
- Belongs to
- journal issue
- OCR quality
- 64% known words query
- IRI
…/7242850-7243267-7243318--366-7242972- Visual Library
- page viewer of the UB Frankfurt
Mentioned entities
OCR text
ZAJT 2 אזנדזער ־מ»רט FRAJTIK, 28. MERC 1947 A naje E. J.־komisje? London. Wi es wert mitgetejlt, zol di englisze regirung firn Unterhandlungen mitn amerikaniszn botszafter in London, wegn szafn an UN-komisje ojscuforszn dos E. J.־ Problem. Di jedije wos iz farszprejt geworn, az Amerike zol zajn kegn dem projekt, hot zieh arojsgewizn als niszt-richtike. Wendung fun der ״sztern“-grupe Jeruszolaim (Daily Mail). Mitglider fun der Ekzekutiwe fun der Jid, Agenc hobn derhaltn a Wendung fun der ״sztem“-grupe in welcher es wert forgeszlogn, az ojb di oficjele jidisze forsztejerszaft wet maskim zajn cu a politik fun ,,Non coperation“ mit der engliszer regirung, iz di ״sztern“-grupe grejt opcuszteln ire operaejes bizn batrachtn dos E. J.-problem durch der UN. Basztetikt dem tojt urtejl iber mitglider fun ICL _ Jeruszolaim. Dos höchste englisze militer gericht in E. J. hot opgeworfn di apelacje, wos iz ongegebn geworn durch di fartejdiker kegn tojt-urtejl iber di 3 mitglider fun ICL. Di fartejdiker hobn zieh gewendet cum gericht opculejgn dos ojsfim dem urtejl, wajl zej wiln zieh noch wendn cum hechstn britiszn tribunal in London. Zej kenen di kunc . . . Jeruszolaim (A. P.). Wi es wert mitgetejlt, zajnen di prese-cimern fun der Jid. Agenc in Jeruszolaim, cesztert geworn durch a bombn-ojfrajs. Wi es hot gemoldn der regirungs-komunikat, iz dos dos erszte mol in der geszichte fun der jidiszer untergrünt bawegung ongegrifn geworn a jidisze institueje. Der ICL hot ober — kure nochn opszafn dem krigs-cusztand — in a farefntlecher proklamacje derklert, az zej hobn kejn szum szajches niszt mit der doziker ״arbet“. Es handlt zieh — 10jt zej er derklerung — in an engliszer prowokaeje; wos hot far a eil cu farszarfn di baeijungen ewiszn di Jidn. Nochn oprufn dem krigs-cusztand Jeruszolaim. Dos opszafn funm krigscusztand inm jidiszn kwartal fun Jeruszolaim iz ojfgenumep geworn mit grojs cufridnhajt. Wi es hot derklert a spiker fun der Jid. Agenc, hobn di Englender färbesert in der cajt dem feler, wos zej zajnen bagangen. Der Irgun-radio lejknt kategorisz op di jedijes fun der regirung, az in der cajt funm krigs-cusztand zol ir hobn gelungen cu arestirn a grojse col mitglider fun Irgun un sztern-grupe. Hojz-zuchungen in E. J. Tel Awiw. WI es tejlt mit di E. J.dike prese, wem kimat in ale jidisze sztet, derfer un kolonies dvrehgefirt permanente hojz-rewizjes fun britisze soldatn, wos endikn zieh ganc oft mitn ״farszwundn“ wem fun gelt, gold un andere wertfule chfejcim. Azelche rewizjes kumen tejlwajz for ojf ejgener hant, in farszejdene tejln fun land. Entfer fun der E. J.־regirung. Jeruszolaim. In cuzamenhang mitn derlangtn protest fun der Jid. Agenc wegn der achzorjesdiker bahandlung fun der E. J.- administraeje kegniber di maapilim, hot di regirung farefntlecht a komunikat, in welchn zi baszuldikt di Jid. Agenc in niszt richtiker opszacung fun di faktn. Inm komunikat wert gezogt, az di derlojbnisz fun 1500 ojlim a chojdesz iz a grojse koncesje, wajl lojt di forszriftn funm wajs-buch hot di emigraeje gezolt opgesztelt wem, nochdem wi es wein arajn in land 75.000 Jidn in farlojf fun 5 jor. Zi dermont ojeh di dertejlte hilf far di maapilim fun der ceszterter szif bajm indzl Syrena, wos zi hot legal arajngelözt in land. Friling un ... akcjjes. Jeruszolaim. In E. J. iz der erszter frilingstog gewen azoj zunik, mild un fraj fun teror, az di britisze E. J.-regirung hot baszlosn epes öjfcuton. 14 jidisze familjes hobn in der Ojber Manilla-gas in Rechawja bakumen am ojffoderung cu farlozn zejere wojnungen —- machmes zicherhajts-sibes. Di ajnwojner, hot men gegebn a kuren termin, kedej cu farlozn di wojnungen un bazecn zieh in iberfultn ,Jeruszolaim. Cwiszn di eksmitirte gefint zieh an Englender, D. Roy Elspon, a mitarbeter un der ״Palestine Post“, welcher szrajbt untern psewdonim ״Dawid Curtney un ewej pro-britisz gesztimte organizaejes: di anti-merder lige, a jidisze arganizaeje cu bakemfn teroristn un di ״Alija Chadasza“, di ejncike cijonistisze pro-britisze partej. Plener fun der Jidiszer Agenc. Jeruszolaiim. Di ekzekutiwe fun der Jidiszer Agenc hot ongenumen a najem budzet, fun welchn leerech a dritl iz basztimt far alija ewekn. Di sume ken noch fargresert wem un iz ophenik funm derfolg fun der akcje fun United Jewish Appeal in di F. 8z. A., wajl 80% fun di fondn fun der Agenc sztamen fun Amerike. Chuc dem hoft di Jidisze Agenc cu bakumen leerech 22.5 miljon dolar funm cwiszn-sztatlechn plejtim-komitet. Di meluehes hobn eugetejlt 25 miljon dolar als reparaejes far der kolonizirung fun DP’s un 90% fun der doziker sume hot men eugezogt far jidisze DP’s. Dowid Kaplan, der financ-lejter fun der Jidiszer Agenc hot gezogt, az di 16 tog fun krigs-cusztand in Tel-Awiw un Mea Szearim hobn niszt gehat kajn mamoszesdikn ajnflus ojfn budzet. Di Agenc hot asignirt 1.200.000 dolar far halwoes in Tel-Awiwer distrikt un 20.000 dolar far sacjaler farzorgung in Mea Szearim, ober fun der sume far Tel-Awiw iz blojz a klejner tejl ojsgegebn geworn. Di Agenc macht plener, kedej opeuwendn di ekonomisze paralizirung in fal wen di Englender wein farwirklechn zej er droung, wi dos ajnfirn krigs-cusztand, wen der Jiszuw wet niszt mitarbetn baj der bakemfung fun teroristn. Di biuroen fun der Jidiszer Agenc in Tel-Awiw un Haifa hobn bakumen ojsergewejnlech grojse fulmachtn cu farlajen gelt, kedej cu derhaltn in gang di fabrikn un farmajdn arbetslozikajt. Fabrikn hobn bakumen di ojffoderung cu haltn ojfn lager gresere forratn rojmaterjaln.. un cu farzen di arbeter mit nojtiker hilf. Stabbi A. 3ft. filroet■׳ 1(3״ englisze metodn mein undz niszt opszrebn" Jeruszolaim. Rabbi Abe Hilel Silwer hot derklert, az di britisze mandat regirung pruwt cu apelirn cum Jiszuw far kooperaeje iber di kep, fun di oficjele nacjonale instituejes un, az di dozike politik arajncuhakn a klin in Jiszuw, wet niszt gelingen. Silwer hot derklert: ״Es iz szojn a wajterer pruw fun di Englender untercuminirn di Jidisze Agenc. Es wet zej niszt gelingen! Ouerszt hobn zej gepruwt mit krigs-cusztand cu dergrejehn di mitarbet funm Jiszuw durch sztraszunkes. Di dozike gewaltmetodn zajnen ober niszt gelungen un derfar pruwn zej ict mit propagande. Zej pruwn ton ales, chuc dem päsikn. Dos umglik iz, wos zej bah andien niszt di Jidn mit der zelber mos, mit welcher zej bahandlen di Englender in England. Jidn handlen azoj, wi normale fraj6 menczn woltn gehandlt baj grester prowokaeje, wu niszt iz andersz in der weit“. Der norwegiszer ojsern-minister Lange hot opgehaltn a konferennc mit Rabbi Silwer iber jidiszer emigraeje un andere injonim fun der kinftiker UN-konferenc wegn E. J. Minister Lange, welcher zamlt warszajnlech materj aln f ar Try gve Lie, dem gen. sekr.־ fun UN, hot derklert, az Norwegie hot noch niszt festgesztelt ir politik benojgeja der E. J.-frage, ober di decizje wet bald kumen. Lange wet reprezentirn Norwegie baj der kumender UN-sesje ojf welcher der E. J.-problem wet warszajnlech bahandlt wem. Es iz noch niszt basztimt, wos fara meluche wet fartretn dem jidiszn sztandpunkt ojf der sesje. A tejl Jidn cijen for a majrew-europeisze naeje mit a langer demokratiszer tradieje, wi lemoszl Szwedn, oder Norwegie. §mt der gorer wett Farflejcungen arum der Wajsl. Warsze (DENA-Reuter). Brejte farfiejcungen wern gemoldn funm unterszten gebit fun der Wajsl. Eroplanen, wos zajnen durchgeflojgen dos iberszwimuhgs-gebit barichtn, az gance familjes szwimen hilfloz ojfn waser un ojf grojse ajz-kries. Militer dinst-flicht in di F. Sztatn farlengert. New York (DENA). Der amerikaner Kongres hot baszlosn gu farlengern bizn 30. juni dos gezec wegn militer dinst-flicht, wos hot gezolt blajbn in kraft blojz bizn 31.merc. UN antwofnungs-komisje. Lake Sicces (DENA-Reuter). Montik iz zieh cuzamengekumen cu ir erszter zicung di UN antwofnungs-komisje far niszt atomisze wofn. Di ojf gäbe, wos di gen. farzamlung hot in december festgesztelt far der komisje, iz di bahandlung fun a ״farklenerung un festsztelung fun* di bawofnungen“. Na je waln cum ungariszn pariament. London (DENA-Reuter). Der ungariszer premjer Ferenc Nagy hot nochgegebn dem druk fun linkn blök un eugesztimt der foderung cu basztimen naje waln ojfn jesod fun naje wal-listes, hagam der ictiker parlarnent iz fergangenem nowember fraj gewejlt geworn un naje waln zajnen geplant gewen erszt in j. 1949. Farhandlungen in Paraguay? Buenos-Air es (DENA-Reuter). Wi Reuter meldet hot der prez. fun Paraguay Morinigs, ojf genumen farhandlungen mit di ojfsztendler, kedej cu dergrejehn a kompromis cu der farendikung funm birger-krig. f. komunistn wegn f. J. 700 Jidn ongekumen kajn Australje Ejnike mitglider fun Sekretariat fun der jidiszer komunistiszer partej in E. J. hobn derklert, az di E. J.-politik fun Sowietrusland iz anti-eijonistisz. Di komunistn farlangen: rejszis, di ewakuaeje fun di britisze trupn fun E. J. wehaszejnis, di lejzung fun E. J.-problem durch szafn an umophengike demokratisze arabisz-jidisze meluche. Zej hobn farurtejlt di cijonistisze foderungen ojf a jidiszer meluche als a rasiszn szowinizm un hobn bahojptet, az in an echter demokratie wi in Sowietrusland zajnen niszt faran kajn merhajtn un minderhajtn. Ales wet ganc ejnfach gelejzt wern, wen di Britn wein nor arojs — zogn di komunistn. Di komunistisze redner zajnen gewen Mejer Willner un Ester Wilenska. Cuzamen mit Szmul Mikunis, welcher gefint zieh ject in London, bildn zej a triu’mwirat fun di onfirer fun di jidisze komunistn in E. J. Di Araber hobn ojeh an ejgene komunistisze partej, di lige far nacjonaler bafrajung, welche iz badajtnd greser fun der jidiszer un hot indentisze ciln. Ourik mit ejnike chadoszim hobn jidisze komunistn, hagam zej hobn farszrign a jidisze riieluche, zieh pozitiw opgerufn cu der alija fun jidisze DPs. Ject wen men hot zej gefragt wegn zej er ajnsztelung cu dqp frage hobn zej geentfert, az di lejzung darf ibergelozn wern der najer jidisz-arabiszer meluche. Di komunisth bahojptn, az es ekzestirt niszt kajn realer interesn-unterszejd cwiszn Jidn un Araber un, az di sichsuchinj cwiszn zej zajnen a pojel-jojce fun der britiszer kolonialer politik: tejl un hersz. Di komunistn hobn zieh opgezogt bakant cu gebn di col fun zejere mitglider. Zej er mitglider-col szeet men ojf leerech 2.000, ober di komunistn bahojptn, az zi iz greser, wajl der tiraz fun zej er tog-cajtung ״Kol Haam“ iz 5000. Lojt zej er mejnung darf nochn farlozn E. J. durch di Englender geszafn wern a cajtwajlike mandat-herszaft, biz di arabisz-jidisze meluche wet kenen sztejn ojf ire ejgene fis un, az Sowietrusland darf natirlech szpiln a wichtike rol in der mandat-regirung, (New York Herald Tribüne) Sydney (DENA-Reuter). Ojfn bort fun holendiszn damfer ״Johan de Wit", zajnen aber zuntik ongekumen 701 Jidn. Australie helft korbones fun di iberszwemungen in England. f London. (DENA). Der australiszer Rojter Kreje wet helfn di korbones fun di iberszwemungen in England mit klejdung un narungs-mitlen in wert fun 40.000 funt szterling. Wu iz der premjer fun Vietnam? Paris. (DENA-INS). Wegn ojfnhalts-ort funm vietnameziszn premier Ho ׳Chi Minh herszt noch alc an umklorkajt. Beejs dl lecte 3 chadoszim hot men im niszt gezen. Macht-organen, wos zajnen gesztanen in farbindung mit di vietnamezisze naejonalistn, hobn beejs der doziker cajt gekent farhandlen blojz mitn minister far ojserninjonim, dem soejallst Hoanh Minh Giam. Lojt klangen, wos kursirn in Saigon, zol Ho Chi Minh zajn dermordet, oder antlofn. Amerikanist• wisnszaftler federn curikeuszikn dajeze fachkreftn Washington (DENA-Reuter). Di farejnikung fun amerikanisze wisnszaftler hot wider gebetn dem prez. Truman, ojscuszlisn fun eiwile szteles un priwilegjes dajeze fach-kreftn, wos zajnen durch der amerikaner armej gebracht geworn in di F. Sztatn. Der forziender fun der farejni- ׳ kung Higinbotham hot deklert, az di dozike Dajczn zajnen durch der gestapo cugelozn geworn cu wichtike szteles in der wisnszatlecher forszung far krigsewekn in Dajczland, maszmoes, az zej hobn lecholhapoches niszt opgeworfn di krigs-ciln fun di nacis. Jede tojwe, wos men tut di dozike Dajczn iz a balejdikung far di menczn fun ale meluehes, wos hobn. niszt lang curik gekemft ojf der zajt fun di F. Sztatn. Di pest in der Terkaj. Dameszek. (DENA-Reuter). Di terkisze macht hot geszlosn di terkisz-sirisze grenecn ojf a sztreke fun iber 150 km, hejojs ojfn terkiszn gebit iz ojsgebrochn di pest. In di badrote gebitn wem durchgefirt imfungen. Der lecter ernster ojsbruch fun der pest in Noentn Mizrech iz gewen in Haifa in 1944. Kegn komunistiszer tetikajt in USA. Washington (DENA-INS). Der gew. amerikaner botszafter in Moskwe William Bullit hot do derklert farn amerikaner Kongres, az di komunistisze partej in di F. Sztatn sztejt in dinst fun Sowietrusland un ir basztrebung iz ״cu szwachn Amerike“. Bullit hot di dozike derklerung opgegebn der komisje far forszn niszt amerikanisze tetikajtn, welche bahandlt ject a gezec- Projekt, wos hot dem eil dem farbot fun der komunistiszer partej in di F. Sztatn. Sowjetisz-pojliszer opmach geszlosn London (DENA/Reuter). Ojfn jesod funm mitwoch untergeszribenem pojlisz-sowjetiszn opmach wet der Ratnfarband dertejln Pojln an halwoe fun 28.855.000 dolar in gold un Pojln wet ojf a helft farklenern di kojlnliferungen kajn Sowjet-Rusland. Pojln bakumt ojf kredit wofn un krigs-materjaln funm Ratnfarband. Waj ter wert ir ibergelozn a tejl funm dajczn handlsfiot. Di sztot Pola inganen jugoslawisz. London (DENA). Wi BBC, meldet, hot men in der italjeniszer hojptsztot bakant gemacht, az di gance italjenisze bafelkerung fun der sztot Pola, hot farlozn di sztot. Naje baszeftikung fun di nacis. Falsze biletn, papirn un szwarc-handl. Nürnberg. 700 policej-agentn hob'n durchgefirt an unterzuchung in a lager fun frijerdike SS baj Ratisborn. In lager hot men gefunen falsze biletn, dokumentn mit falsze amerikaner stemplen un a sach racionirtc produktn. Di SS in lagern bagrisn zieh ojfn altn sztejger mit ״hajl hitler“, in lager filn zej zieh ganc fraj, bakumendik peklech on szum kontrol mit der hilf fun di wechter, Di SS hobn szojn mit 3 teg frijer gewust wegn dem besojdesdikn baszlus fun an unterzuchung inm lager. v' Latajn-Amerikaner sztatn wern• gewornt kegn nacizm. Der ewiszn-amerikaniszer komitet fai politiszer fartejdikung hot farefntlecht 8 szarfe wornung wegn ernster gefar, az a nec fun 800 naci-agentn, szpionen un sabotazistn bamit zieh arajncudringen in d latajn-amerikanisze sztatn. Der komitel hot zogar farefntlecht di nemen fun di ale 800 agentn wos gefinen zieh noch hajntcu-tog in Szpanie un muzn in gichn farlozr dos land. Es wert gefodert a farsztarkuno fun der grenec-kontrole, banen un szifn. wos zol ummeglech machn zej er onkumen ojf die naje ״arbets“-plecer. Thomas Mann fort kajn Ejrope? Thomas Mann hot in a briw mitgetejlt der dajezer grupe fun Penklub in London, az er hot bedeje dem kumendn zumer cu kumen kajn Ejrope un hoft ontejl cu nemen in kongres fun internacjonaln Penklub, wos wet forkumen juli chojdesz in Zurieh. Thomas Mann iz niszt lang curik ojsgewejlt geworn als ׳ern-prezident fun der dajezer grupe fun dem Penklub. Wegn bodn-ajnkojf ojfn halb-indzi Sinaj. In egyptiszn Parlament, iz arajngetrogn geworn an interpelacje wegn ajnkojf fun bodn ojfn halb-indzl Sinaj durch Jidn. Der egyptiszer financ-minister hot derklert, az er hot ongenumen ale nojtike mosmitlen ojf anulirn dem bodn-ajnkojf ojfn dermontn szetach.