Undzer Worṭ · 1947-08-08 · 30/68 (8.8.1947) · p. [Seite]

SÄek פרייז 50 פעניג אץ דער יידישער געשיכטע, אנהויבנדיק פון גדעון ביז יהודה המכבי, חזרט זיך ניט איינמאל איבער די געשיכטע* ווייגיקע קעגן א סך גאנץ מעגלעך, אז דאס איז וואט ס׳דערווארט אונח אין די נאעגסטע טעג. לאמיר אונדזער נורל ניט פארשעמען. ב. כצנלסון. UMVUiil WORT Arojsgegebn durchn R. K.. tun di bafrajte Jidn m Franko zic Bamberg fl OUR WORD WEEKLY NEWSPAPER BAMBERG EDITION OF OUR MOMENT■• כ״ב אב תש״ז פרייטיק 8 אויגוסט 1947 2־פזער יארגאנג אץ דייטטלאבד אוכא־סאמיסיע לאגע אין א״י אנגענומען זייער שארפע פארמען ־ פירער פון דער רעד. £ארטיי ארעסטירט אקציעס פון מיליטער אין א״י. זי האט פראטעם־ טירט קענן רעם נקמה־אקט פון א.צ.ל., אבער טרעט גלייכצייטיק שארף ארויס קעגן די געוואלד־מאם־ נאמען פון די בריטישע סאלדאטן און פאליציסטן, וואס האבן פאראורזאכט אומשולדיקע יידישע קר־ בנות. די העה פאדערט פון דער בריטישער מאכט א סוף צו מאכן צום וויאקיר, צונעבנדיק אציין, אז זי וועט אליי ן ארויסטרעטן קעגן די, וואס זייגען פאראגטווארטלער פאר די טויטע און פארוווגדעטע יידן אין תל־אביב. אין רעד צייט פון מאי ביז יוני זייגען אין א״י — לויט בבצ־מעלדונגען — אומנעקומען 15 ברי- טישע סאלדאטן און 97 זיינען פארווונדעט געווארן. גלייכצייטיל! זייגען אוסגעקומעז 3 ציוויליסטן און 17 זייגען פארוווגדעט געווארן. ענגלעגויער אויפגעריסן 8 יידיש הויז מאנסים בין־השמשות איז אין גבעת־שאול, דורך רעד בריטישער מאכט, אויפגעריסן געווארן א יידיש הויז, וואס זאל האבן געדינט פאר אן אד- סעגאל און באהעלטע-יש פאר די יידישע טערא־ ריסטן. לארדן־הויז באחאנדלט די ל8נע אין א״י לאנדאן (דענא/רויטער) וויסקאנט האל, דער עד- שטער לאדר פון דער בריטישער אדמיראליטעט, האט דיגסטיק באשטעטיקט פארן לארדן־הויז די באריכטן וועגן ארעסטן אין א״י צווישן לייטנרע פי- רעד פון דער רעוויזיאניסטישער פארטיי. האל האט אפגעלייקנט די קלאנגען, לויט וועלכע די בריטישע ציוויל און מיליטער־מאכט זאל נישט זיין אייניק און האט דערקלערט, אז דעם בריטישן הויכקאמי* סאד קונינגהאם איז מצד דער בריטישער רעגירונג פארזיכערט געמארן די פולסטע אונטערשטיצונג. האלל האט באטאנט, אז די אלגעמייגע לאגע אין א״י, ווי אויר די פארשלאגן פאר דער ווייטערדי־ קער האנדלונג וו עד ן אין עגגער צוזאמענארבעט באהאנדלט דורך דער מיליטערישער און ציווילער־ מאכט אין א״י אין רעם קאלאניען מיגיסטעריום. דער פירער פון דער אפאזיציע אין לארדן־הויז, לאדר סאליסבורי, האט דערקלערט, אז קיין שום געשעעגיש האט גישט געבראכט ימעד שארן דער זאר פון די יידן אין גרויסבריטאניע און אין דער גאגצער ציוויליזירטער וועלט, ווי דער "קאלטבלו* טיקער מארד,, איבער 2 בריטישע סערזשאנטן אין א,,׳. במשך פון פיל יארהונדערטער, האט לאדר סאליסבורי דערקלערט, איז גרויסבריטאגיע געווען א פרייגט פון די יידן, די יידן זיינען אין ענגלאנד באהאנרלט געווארן בעסער ווי אין אלע לענדער, איינשליסלער די ם. שטאטן. די באלפור־־דעקלא‘ ראציע האט דערמענלעכט דעם עקספערימענט פון א יידישער גאציאנאלער היים. דער ליבעראלער אירל אוו פערטה האט זיך נע- ווענדעט קעגן די אנטי-״דישע ארויסטרעטוגגען אין די עננלישע שטעט. מיגכען (ספעציעל) די סוב־קאמיסיע אין באשטאנד פון 7 מיטגלידער פון דער פארשונגס־ קאמיסיע פאר א״י מיטן אויסטראלישן פארשטייער דזשאן הוד בראש, איז דאנערשטיק אננעקומען קיין דייטשלאנד. רערביי איז איגטערעסאנט, אז די מיטגלידער פון דער קאמיסיע זיינען אויף דער גרענעץ פארהאלטן געווארן דורך אמעריקאנער נרענעץ־פאטרולן, בעת זיי האבן זיך געוואלט אריינבאקומען ק" ן דייטשלאנד אינקאגניטא. די קאמיסיע וועט באזוכן יידישע ד.פ.־לאגערן, כדי פעםטצושטשעלן וויפל יידן ווילן עולה זיין קיין א״י. אין דער אמעריקאנער זאגע וועט זי פארברענגען 2 טעג. בריטישע סאלדאטן). ווייטער זיינען ארעסטירט געווארן דער בירנערמייסטער פון תל־אביב, דער פרעזידעגט פון דער רעוויזיאניסטישער פארטיי און דער בירגערמייסטער פון רלזת־גן. דער בירגער־ מייסטער פון נתניה האט בעת זיין ארעסט רעד- קלערט: "ראם איז אלזא דער דאנק פאר מיין 20־־יאריקער צוזאמענארבעט מיט די ענגלענדער,/ דער ישוב ווארנט די ענגלענדער ירושלים. (דענא) פר. די הגנה האט געווארנט די בריטישע מאנדאטן-מאכט פאר די לעצטע דינסטיק אינדערפרי האט זיך אין גאנץ א״י אג- געהויבן א גרויסע אקציע פונם בריטישן מיליטער קעגן פראמינירטע מיטגלידערסון דער רעוויזיאנים־ טטישער פארטיי. גלייכצייטיק האט דער הויכקא־ סיסאר קאנינגהעם דערקלערט די יוננט־ארגאגיזא־ ציע״פון דער רעוויזיאגיסטישער פארטיי א0£ אוט־ לענאל און־ האט פארארדנט די קאנפיסקאציע פון איר פאגד. עם זיינען דורכגעפי׳רט נעווארן פיל ארעסטן. צווישן די ארעסטירטע געפינט זיר דער בירגערמייםטער פון נתניה, עובד בן־עמי (ווי בא- קאנט, זייגען ביי נתניה געהאגגען נעווארן די 2 פאגראמען אויף יידן אין עעלאנד אלם רעאקציע אויף דער עקזעקוציע איבער די 2 בריטישע סערזשאנטן אין א,,י איז פרייטיק אוונט און שבת פרי געקומען אין די ענגלישע שטעט ליווערפול און גלאסגאוו צו אנטי־יידישע ארויסטרע* טונגען, בעת עם זיינען אין די שויפענצטער נעשליירערט געווארן שטיינער. די שויבן פון א בית- המדרש זיינען אויר אויסגעהאקט געווארן. , אין פארלויף פון איין נאכט זיינען אויסגעהאנגען נעווארן פלאקאטן מיט די אויפרופן: "א טויט אלע "דן,,. א יידישער דאקטאר איז אנגענריפן געווארן און לייכט פארוווגדעט געווארן. אין גלאסגאוו זייגען אינם "דישן שטאט־פערטל אויסנעהאקט נעווארן פיל שויבן. נען. ווייטערע אנטי־יידישע ארויסטרעטונגען ז״גען מאנטיק געמאלדן געווארן פון הולל און ראמסגייט, ווו עם זיינען אויסנעשלאגן געווארן 6 פענצטער פון דער סיגאגאגע. א גרויסער טייל פון דער בדי- טישער.פרעםע האט די דאזיקע ארויסטרעטוגגען פאראורטיילט. לאנדאן. (דענא) פינף טאג נאכן געפיגען די נע- האנגענע בריטישע סערזשאנטן וועד ן פון לאנדאן אין בריטישע פראוויגץ־שטעט געמאלדן נייע אנטי- יידישע עקסצעסן. די בריעישע מאכט־ארגאגען באהויפטן, אז דאס זיינען נישט ־ ארגאגיזירטע אדויסטרעטונגען, וואס רעפרעזעגטירן נישט די מ עדה "ט פון־דער עפענטלעכער מיינונג אין גרויס־ בריטאניע. די פאליציי האט באקומען אנווייזונגען שארף צו האנדלען קעגן די שולדיקע. די געריכטן אין' ליווערפול און מאגטשעסטער האבן שארף בא- שטראפט אנטיילנעמער אין די ארריססרעטוגגען. צוו" יוגגע בריטישע סאלדאטן האבן באקומען תפיסה־שטראפן פון 3 ביז 4 חדשים. צוו" אנדערע פערזאגען האבן באקומען תפיסה־שטראפן פאר אויסהאקן א שויב אין א שנ״דעד-וואדשטאט, וואם ז" האבן נעמייגט אז זיין אייגנטימער איז א "ד. אין דער נאכט פון דינסטיק אויף מיטוואר זיינען סך־הכל ארעסטירט נעווארן 70 פערזאן. די אנגעשטעלטע פון ליווערפולער ד,לובן און קאפעען, וואם ווערן באזוכט פון יידן, זיינען נע- ווארנט געווארן צו פארלאזן זייער ארבעט. פא- ליציי אויטאס האבן פאטראלירט אין משך פון א גאגצע נאכט, דעם שארפסטן אויסדרוק האבן די עקסצעפן נע- האט אין ליווערפול. א 2000 קעפיקער המון האט דעמאלירט יידישע נעשעפטן, צעשלאגן עטלעכע אלטע יידן און אונטערגעצונדן א הויז. ׳׳ אין לאנדאן איז אויפנעלייזט גלווארן א פאר- זאמלוגג פח יידישע וועטעראנען צוליב דער פ״נט- לעכער האלטונג פונם ענגלישן המון. מאנטיק זיינען די אנטי־יידישע ארויסטרעטוננען פארגעזעצט 'נעווארן אין מערערע עננלישע שטעט. אין ליווערפול האט זיר פאליציי געמוזט ארייג־ מישן, בעת א מענטשן־מאסע פון א״ניקע הונרערט פערזאן האט נעפרוווט איבערפאלן יידישע נע- שעפטן. א יידישע קונסט־טישלעריי איז אונטעד- געצונדן געווארן. אין דער גאענט זייגען אויסנע־ האקט נעווארן די שויבן פון יידישע געשעפטן. 20 פערזאן זיינען דורך דער פאליציי ארעסטירט נע- ווארן. דער אויבערבירנערטייסטער פון ליווערפול האט אפעלירט צו די איינוווינער פון דער שטאט א פוף צו מאכן צו די אנטי־יידישע ארויפטרעטוג־ פארלאנגען און פאדערונגען זייגען באווופט אפילו א קינד אין וויגל. ז" דריננען ארוים פון אונדזער טאג־טעגלעכן.לעבן. זאלן די' קאמיםיע־מיטגלידער בלויז אנקוקן אונדזער לעבנם און וווינוננפ-באדינ- גונגען, די סביבה, אין וועלכער סיר זיינען געצוווג־ גען צו לעבן און באוועגן זיר, און ז" וועלן אל״ן געפיגען די סמיכת־הפרשה צווישן אוגדזער לעבן דא, און דער ״יציאת אירופה 1947,, אויפן ים און אפילו די טעראריסטן־מעשים אין א״י. ביידע דע- אקציעס זיינען א פועל יוצא פון אונדזער טרויערי« קער לאנע. די ערשטע — א לאגישע און באטראס טע, די צווייטע — אן אומבארעכגטע און פאר. צווייפלטע. און ווען ז" וועלן די דאזיקע סמיכת־ הפרשה געפינען, וועט די אנטשיידונג, ב" זייער גוטן און ערלעכן ווילן, אין וואס מיד גלויבן דאר, אויספאלן פאר אונדז אין א געוויסער מאס א גינסטיקע. י. ר. אונדזער פראבלעם. וועלגריק בארעכטיקן פארן עננלישן פאלק זייערע מעשים תעתועים אין א״י, האבן ז" געווארפן די שולד אויף די פל״צעס פוגם נאנצן ישוב. ז" פארגעסן אבער, אז ביי די צע- בראכענע שויבן פון יידישע געשעפטן אין לאנדאן און ביים בלוט פון די צעשלאגענע יידן ר״בן זיך די הענט די נעכטיקע פאשיסטישע שותפים, מאפ¬ ל" און זיין כנופיה. דאס איז בלויז וואסער ראם בעווין און זייגע חברים ניסן אויף זייערע מיל-דע- דער, ווייל יערער שטעקן האט צוו" עקן. גוט, וואס די פארשונגס - קאמיסיע האט בא- שלאסן צו באזוכן אונדזערע לאגערן. צו שליממזל, זאגט מען, דארף מען אויר האבן מזל. דערמיט אל״ן האט די קאמיסיע אפגעווארפן די אראבישע טענה אפצוטיילן־ דאם א״י־פראבלעם פונם פראב־ לעם פון. יידישע פארשלעפטע, פארבינדנריק ב״דע צוזאמען. מיד לאגער־יידן דארפן נישט גר״טן ק" ן ספעציעלע טענות פאר דער קאמיסיע. אונדזערע ציקן סאלדאט איז געלונגען צו ברעננען צום מו- טערלאגד די טרויעריקע ידיעה, אז די אייגגעבוי־ רענע לאזן זיר גיישט איינברעכן. אן אימפעריע, וואם איז אזוי שוועד אננעקומען צו דעראבערן, לאזט זיר נישט אזוי ל״כט ארויס פון די הענט. מיד האבן פאר.די יידישע טעראריסטן אונדזער קריטעריע. מיד שטעלן, אבער איינצייטיק פעסט, אז די ענגלישע רעגירונג טראגט גישט ווייניקער שולד פאר זייערע מעשים. זי און נאד זי האט דערפירט צום וווקס פון ז״ערע מחנות און מיט איר סאדיסטישער פאליטיק שליידערט זי אוגרזער אויסגעמאטערטע יוגגט אין תהום פון פארצוו״ם־ לונג. ווען נישט די סבות וואלטן זיי- זיכער צווישן אונדז בטל בששים געווארן. און ווער~1וידער טראגט די שולד פאר די אינם- פירירטע פאנראמען אין עננלאגד, ווען נישט די איצטיקע סאציאליסטישע מושלים, וואם האבן אויף א קינסטלעכן אופן געהעצט די אטמאספערע אדום אויף אונדזער פראנט ווידער האבן אומפאראנטווארטלעכע מעשים פון די טעראריסטן אין א״י אויפנעטרייסלט די 'נע- וויסנס פוגם ישוב און פונם גלות. און ווידער... האט די שווארצע מאה, דאסמאל די עגגלישע, אויסגענוצט א מאמענט פאר אגטי־יידישע ארוים־ טרעטוגגען. פאר וועמען, פאר וועמען, פאר ,אונדז איז עם לכל הפחות נישט ק" ן נ"ם, אז אנטי־יידישע שטי- מוננען, עקסצעסן און פאנראמען זייגען דא, ארעד דארט, ארעד ערגעץ אנדערשווו, אפהענגיק בלויז פון די סוביעקטיווע באדיגגונגען פון צ״ט און אום- שטענדן. מיד קעגען פון אוגדזער דערפארונג פעסט־ שטעלן, אז די מצווה, וואס נויים טוען מיט זייער ליבעראלער באציוגג צו יידן, א ז א מצווה שהזמן גרמא און דערביי איז ווי באוווסט נוהג דער דין "עבר הזמן ובטל הקרבן,,. בלי ספק איז אויר דא חל. דער באנריף חסידי אומות העולם, וואם יידן אליי ן האבן אים נעשאפן, ווי למשל דער שרייבער פון "טאנשעסטער גארדיאן,/ וואס באצייכגט די לעצטע פאגראמען אין עגגלאנד אלם "רייגעם היט" לעריזם,/ אדעד דער שרייבער פון "דיילי עקם- פרעם,,, וואס קאמעגטירט עגלעך די אנטי־יידישע ארויסטרעטונגען. דאס מינערט אבער נישט דעס עפעקט דערפון, אז דער יידישער כלל ווערט אידעג" מיפיצירט מיטן שולדיקן יחיד, אן אלטער כלל, וואס ווערט אננ^ווענדעט ביי יערער פאסגדער געלעגגהייט. מיד זיינען וו" ט פון בארעכטיקן די מעשים פון די יידישע טעראריסטן אין א,,י. נישט מיד האלטן פון ז? לכתחלה און ניט מיד ניבן אונדזער הסכמה צו זיי בדיעבד. גישט איינמאל האבן מיד אנגעוויזן אויף די נעגאטיווע פאלנן, וו אס די דאזיקע אוט" פאראנטווארטלעכע מעשים האבן פאר אונדזער אויפבוי־ווערק. ס׳איז וו״ נ יק צו זאגן: — א מעסער אין רוקן פוגם ישוב, עם איז א בפרושע באדראונג פון אוגדזער קיום. אין טיפן טעות לעבן יעגע יידן, וואס העדן זיר צו צו די פלוידערייען, וואס קומען פת נעוויסע קרייזן, אז די פאראורטיילוגג פון די מעראר־מעשים מצד די אפיציעלע ציוגיסטישע אינסטאנצן איז בלויז א למראות עין־דיקע, פאר דער וועלט. מיד זיינען בכל מא5זצי כוחיגו בלוטיק פאראיגטערעסירט אין פרידלעכן נאנג פון אוגדזער אויפבוי־ווערק, לויט די מעטאדן, וואס זייגען אב- סארבירט דורך דער אפיציעלער ציוניסטישער ליי- מונג.־ע0 איז בלי שום ספק א פאקט, אז מיד מוזן אנווענדן די שארפסטע מיטלען, וו אס שטייען צו אוגרזער דיספאזיציע און צוימען די דאזיקע צע- היצטע קעפ. אבער, ליידער קומען די שטערונגען אין קאמף מיט די טעראריסטן מצד דער עגגלישער רעגירונג גופא, רואם איז העכסט ווארש״גלעך שטארק"פאראינטערעסירט אין דעם כאאס אין לאגד, אפילו אויפן חשבון פון אירע^ איינענע זין, וו יי ל אין מוטנעם וואסער איז גוט פיש צו כאפן. און ווען די פארשוננס־קאמיסיע פאר א,,י, וואס איז איצט געקומען באזוכן אונדזערע לאנערן אין ד״טשלאגד, וועט אנהויבן אונטערציען די סך־הכלען פון איר ארבעט, וועט זי געווים מוזן באהאגדלען די פאקמן. גישט אזוי ווי מען זעט זיי אויבער* פלעכלער, נאד זי וו עט אויר מוזן זוכן די סבות, וואס האב; צו די דאזיקע אומשטענדן דערפירט. מ י ר דארפן זיי אוודא׳ נישט זוכן, פאר אונדז שטייען ז" קלאר אין ז" עד גאנצן אומפאגג. מיד זעען נישט נאד די טעראריסטן, וואס זיינען אגגע־ פאלן אויה דער תפיסה אין עכו און וואס האבן געהאנגען די צוו" ענגלישע סאלראטן, ווי עס זעען עס די מאסליי־לייט •אין ענגלאגד (וואס שטייען געוויס היגטער די דארטיקע פאנראמען), מיד זעען הינטער דעם אלן$ם די גאגצע געמיינע פאליטישע שפיל פון ענגלאנד לגבי אוגדז. א שפיל, וואס זי ווענדעט אן כלפי אלע לענדער, וואם זייגען זיי נויטיק צום דערהאלטן זייער אימפעריאלע מאכט. אמת איז, ביים גאט פון זייער אימפעריאליזם האבן ז" זייערע "גערעכטע" טענות. גענוג צו דערמאנען ידי שוועריקייטן, וואס ענגלאנד האט נעהאט ביים ל "נ ן דעם גתגט־שטיין פון איר אימפעריע. זי האט געמוזט אנווענדן נישט ווייגיקער הינטערליסטיקייט און פאלשקייט, ווי אין די הייגטיקע צייטן. דער תירוץ א ז "דער ציל הייליקט די מיטלען,,. און י גישט ל״כט איז אנגעקומען אוגטערצויאכן פא- קיסטאן איי 17־טן ׳"ה. ויען זיבעצן טויזגט בריטן זיינען געפאלן ווי איין מאן און בלויז איין און א״גי