Undzer Worṭ
- Journal
- Undzer Worṭ
- Volume
- 2 (1947)
- Issue
- 39 (3.1.1947)
- Date
- 1947-01-03
- Page
- Seite 2 (sequence 3)
- Language
- Yiddish, English
- Belongs to
- journal issue
- OCR quality
- 66% known words query
- IRI
…/7242850-7243267-7243268--237-7242869- Visual Library
- page viewer of the UB Frankfurt
OCR text
ZAJT 2 ׳ אונדזער ווארט frajtik,3,januar 1947 .""־.....11 ■■■■■— י I u rי "י ■י!.ו-.-. ״ [■«■■ו ״‘ Jn Iitfhi fun der £ J.-wirfoledkfoajt Institutes cum ondenk fun der paraszutistn Chawiwa Reich. In E. J. iz geszafn geworn a komifet cu farejbikn dem ondenk fun Chawiwa Reich, ejne fun di E. J. paraszutistins, welche iz arajngefaln in dajcze hent un iz fun zej dermordet geworn. Der komitet wil ojfszfeln etleche institucjes, wos zoln farejbikn ir nomen un nemlech; A seminar far szlichim, cu dercijen firer far jugnt un naje ojlim, cu zorgn tarn gezunl fun der juc^rit fun di oreme szichfn, cunojfrufn kinusim fun junge moler szichtn, cunojfrufn kinusim fun junge moler un skulptorn un szafn dercijungs ansztaltn in der Giwat Chawiwa. Dort wel ojch geszafn wem a ansztalt ojscuforszn di gezunthajts läge fun der jugnt. Dos wet zajn der erszter ansztalt fun dozikn art in E. J. Ojf a prese konferenc hobn a rej redner ibergegebn protim wegn der tetikajt fun der paraszutistn. Dr. A. Najman, ejner fun di firer fun der untererdiszer bawegung in Slowakje, hot geszildert dem ajndruk, wos Chawiwa Reich's kumen fun E. J.'in mitn krig ' hot gemacht ojf di slowakisze Jidn. Kupat Cholim bojt a najem szpitol mit 450 bein. Al Perlman, der direkter fun Kupat Cholim, hot ibergegebn ojf der fajerlecher zicung fun ojfzichfs-rat fun Kupat Cholim, az in di noenste orn wet antsztejn a najer grojser szpitog fun 450 betn, nebn ekzistirndikn szpitol ojfn nomen fun Mojsze Bejlinson. Al Perlman hot derbaj ibergegebn in* teresante eifern wegn der anlwiklung fun Kupat Cholim in di lecte 10 jor. Ansztol 91.000 mitglider in sof 1935, cejit di Kupat Cholim ject a fertl miljon mitglider. Fun a budzet fun 188.000 funt in' 1935, iz ir budzel ojsgewaksen bis 2 miljon funt. In 1935 hot nor ekzistirt ejn szpitol in Emek mit 62 betn. Hajnt zajnen do iber 400 betn in etleche szpitoln, in welche es iz biz ject inwestirt geworn a fertl miljon funt. Di wert fun farmegn fun Kupat Cholim hot in 1935 batrofn 70.000 funt un bajm hajntikn tog — a halbn miljon funt. In di 10 jor cajt hot der Bajlinson-szpitol gehejlt 26.000 kranke un gegebn hilf far 15.000 gewinerins. Bajm hajntikn tog zajnen do 200 geburtn a jor in di ansztaltn fun Kupat Cholim. Es zajnen ojsgearbet geworn planer ojfcubojen sztendike binjonim far a szul fun krankn-szwesters un far di wirtszafts-firerins fun ale ansztaltn fun Kupat Cholim. E. J. humor. In di naje punktn, wos zajnen ject ojfgesztelt geworn in E. J., dercejlt men zieh, folgndn wie: An arabiszer Beduine! kurtti cu un tarnet epes arajn cu xäjn ׳chawer mit grojs cufridnhajl, wos di Jidn szteln do ojf a friszn jiszuw ... wen men hot baj im gefragt, wos iz baj im die simche, hot. er geentferf: Farsztejt fr mich, biz ject hob ich gemuzt wandern bis Chadera oder Rechowot, bichdej epes Swekculakchenen ... un ject zet ir, hob ich es do unter der hant ... Aeroplan ojfn nomen fun Tel-Awivr. Mit ejnike tag curik iz in Tel-Awiw forgekumen an interesanie fajerung lekowed der anthilung fun a najem jidiszn aeroplan ojfn nomen fun der jidiszer sztot Tel-Awiw. Es hobn bagrisf forsztejer fun der sztot farwaltung, fun der Jidiszer Agenc, fun telawiwer arbeter-rat un fun jidiszn fli-rat. Rachel London, di erszte jidisze froj-flijerin hot bagrist in nomen fun flijer-klub. Der aeroplan iz gekumen fun ׳London kajn Tel- Awiw, gefirt fun jidiszn flijer, Cukerberg. Geszafn der alija fond fun jidiszn Jiszuw. A forsztejer fun Waad Haleumi hot derklert, az di fule sume fun 100.000 fünf, wos di jidisze sztot un dorfs-ratn hobn baszlosn cu szafn farn fond fun alija ,als tejl fun program fun pasiwn widersztand fun Jiszuw, iz a durch mit derfolg. Di fule sume iz geszafn geworn. Die E. J. regirung hot noch niszt ongenumen kajn antgiliikn baszlus wegn opszteln: ire subsidjes far dereijung un socjaler szuc. Di nacjonale ansztaltn zorgn derfar, az di Jidn zoln niszt lajdn in fal, wen di Engländer zoln wirklech realizirn zej er droung. , Di frage wegn der niszt batejlikung fun di Jidn in di regirungs komisjes 1z ejne fun di punktn wegn welche di londoner regirung hot leetns farhandlt mit di cijon. firer. Dos bawajzt, az di regirung lejgt fil gewicht ojf der doziker jidiszer handlung. Wiehtike ojsgrobungen in Cofn-Jeruszolaim Jeruszlaim. Beejs di lecte ofsgrobungen zajnen in cofn-Jeruszolaim antdekt geworn went fun gewise sztot-tejln fun far 1900 jor curik. Nebn di gefunene went, hobn zieh ojch gefunen iberblajbeniszn fun a turnt, wos hot gehert di di ojserleche bafestigungen fun der hejliker sztot. Di went zol hobn — lojt wisnszaftleche bahojptungen — gebojt der jidiszer kenig Hurddl Agripa, kedaj cu farsztarkn di hojpsztot fun Erec Jisroejl. Di Rojmer hobn ober farbotn fortcuzecn dos bojen un azoj iz di arbet opgesztelt geworn. d Di archelogisze arbetn wem ongefirt durch di jidisze gelernte prof.• Ar je Meier un Elijezer Elpe Sukennik fun hebrejiszn uniwersitet. Lojt di derklerungen fun di dozike gelernte, zajnen dos di went wos hobn zieh gecojgn leng-ojs dem toi in cofn-zajt fun alt-Jeruszolaim. Men leigt dem jesed fun Bel-Berl in Naan. In Naan der erszter kibuc, wos iz in E. J. geszafn geworn durchn ״Hanoar Haowed", iz ject gelejgt geworn der gruni-sztejn fun a bildung un sztudir-center far junge ajbeler. Der projek, wos iz bakant untern rtomen Bet-Berl, cu farejbikn dem nomen fun Berl Kacnelnson, farnemt a szetach tun 17 dunum bodn un wet basziejn fun ewej grupn fun binjonim, wos szlisn ajn an opru •un farwajlungs ort un a sztudir-center. Forlojfik wert nor realizirt a tejl funm plan; es wert ject ojfgebojt a grojser es Hmer, 4 szlofcimern un a szpil-feld. Der ojfboj funm binjen durch ״Solei Bone" wet kostn baj 17 tojznt funt. Farordnt ojsgrangs-farbot bajm E. J. breg. Jeruszolaim (DANA-Reuter). In der E. J. diker breg-gegnt ewiszn Tel-Awiw un Natan ja iz montik farnacht farordnt geworn an ojsgangs farbot. In der zuchung fun teroristn, wos hobn ojsgeszmisn a britiszn major mu 3 unteroficern, hobn britisze trupn for genumen a sztarke akcje, beejs welcher in Natanja zajnen farhaltn geworn 40 perzon mitn ewek cum farhern zej. Der birgermajster fun Natanja, wi ojch forsztejer fun der Jidiszer Agenc in Jeruszolajim un London hobn szarf protestirt kegn di dozike majsim fun di teroristn. Droungen fun di Araber. Jeruszolaim. (PR) Di arabisze ekzekutiwe in E. J. hot arojsgegebn a deklaracje, in welcher es wert gefedert dos tejkefdike opcijen fun engliszn militer fun E. J. un szafn an umophengike arabisze medine. Di arabisze lige in Kairo hot ojf gefedert di britisze regirung zofort opcuszteln di teror akejes fun di jidisze teroristn, wen niszt, ״wein di Araber onnemen di nojtike szrit“. ״Joint״-subsidje farn chojdesz nowember Cifern hin konfiskirt gewer in E. J. Jeruszolajim. Es wern ibergegebn eifern wegn konfiskirtn gewer in E. J. zajt dem 1. now. 1945 bizn 31. okt. 1946. ' Baj Jidn: 412 biksn, 319 rewolwern, 15 maszin-gewern fun grojsn kaliber, 79 maszingewern fun klejnem kaliber, 394 495 farszejdene gewer machszirim, 12 jeger biksn un 4657 bombes. Baj Araber: 92 biksn, 323 rewolwern, 5 klejna maszin-gewer, 9680 farszejdene gewer - machszirim fun klajnem kaliber, 26 jagd-biksn un 10 bombes. Histadrut zorgt far higienisze badingungen in di fabrikn. Der Institut far industrijeler higiene, wos iz geszafn geworn beszutfes durch ' der histadrut un der gezelszaft fun die E. J. dike industrieler, hot szojn cu farcejchnen fil wiehtike ojf tuen bajm farbesern di arbetsbadingungen ojf di gebitn fun gezunthajt un zicherhajt. Baj 400 warsztatn un fabrikn in rajön fun Tel-Awiw un 81 fabrikn in Jeruszolaim sztejen unter der ojfzicht fun dozikn Institut, wos sztrebt cu f argresern dem krajz fun zajn aktiwitet ojch in der gegnt fun Chaifa. / Der insiitui sztejt in der engster far4 bindung mit der Kupat Cholim — der krankn kaSe tun der Histadrut ,wos hot gesztelt zajn mediciniszn staz un zajne laboratorjes in reszus fun Institut. Mitglid fun ICL in Rojm farwundet beejs a pruw cu antlojfn. Rojml Fun Rojm wert gemoldn, az a pojliszer Jid Z. Epsztejn, ejner fun di firer fun ICL in Italje, iz beejs zajn pruw cu antlojfn fucu.4er policej, farwundet ge* worn. Di pplicej hot derklert,. az der faktv fun zajn are'st, nochn bombn-atentat ojf der britiszer abmasade dem 30. okt. iz gehaltn geworn besod, kedej arojscubakumen fun im ejnclhajtn wegn der tetikajt fun der jidiszer teroristiszer organizaeje in Italje. Epsztejn gefint zieh in a kritiszn cusztand. ״Joint“־hilf far di internirte ojf Cypern. Wi es wert gemoldn, iz der gewezener ״Joint“-direktor in cofn-Italje h' Morls Aaub arojsgeflojgn fun Pariz kajn Cypern wu er wet onflrn mit der hilfs-tetikajt fun ״Joint“ letojwas di internirte Jidn. Cwiszn der doziker delegacje gefinen zieh ojch 2 doktojrim, 2 krankn-szwestern, 3 lerer un 3 socjale tuer, welche zajnen rekrutirt geworn fun E. J. Lojt der mittejlung fun ״Joint“, iz durch im bawiligt geworn a eugobsubsidje farn monat nowember 1946 in der hojch fun 2,945.000 dolar ojf ojfboj-hilf un iberwanderungs-tetikajtn letojwas di lebngeblibene Jidn in Ejrope, ajnszlisndik a dopelte chojdeszleche sume far di internirte Jidn ojf Cypern. Cuzamen mit der frijerdiker sume, wos der Joint hot basztimt farn ganen jor ojf hilfs-ewekn, batreft di algemejne sume 53,309.220 dolar. Di internirte Jidn ojf Cypern bakumen a permanente sztice funm ״Joint“ in der form fun szpajz, klejdung, medicinisze ojfzieht un/a specjele unterszticung far dereijung. Di greste tejl fun di tetike ״Joint“ tuer ojf Cypern, rekrutim zieh fun E. J.- dikn Jiszuw, welche derfiln zejer arbet mit fil ibergegebnhajt. Ojfn indzl Cypern, iz durchn Joint derefnt geworn a kindercenter far naj-gebojrene un eitere, in welchn es gefinen zieh iber 300 kinder. Dem ersztn plac inm budzet far nowember mit a sume fun 750.000 farnemt Ungam, wu es wern durchn ״Joint“ geszpajzt un ojsgehaltn iber 100.000 Jidn. Far der hilfs-tetikajt in Frankrajch hot der Joint basztimt ojf nowember 200.000 dolar un far di jidisze lagern un kehiles in Dajczland, a sume fun 175.000 dolar. Durchn ״Joint“ wern ojch in a brejter mos untersztict szpitoln, sanatorjes un andere gezunthajts-institucjes far ojsgeworclte Jidn. Fun der ״Jo!nt“-tetikajt in Jugoslawje. In juni 1945 hot zieh der ״Ojtönerner hilfs-komitet .baj di jidisze kehiles in Jugoslawje“, — wos iz onerkent durch der regirung — gewendet cum amerikaner ״Joint“ wegn hilf far di lebn-geblibene fun di KZ-tn, arbets-lagern un welder, wu cej hobn zieh ojsbahaltn. Der Joint hot zieh momental opgerufn ojfn dozikn apel, dertejlndik sztice un mithilf bajm ojf szteln farszejdene institucjes, wi: mojszew-zkejnim, kinderhejmen un kinder-gortns. In Nowipad bojt men ject a jesojmim-hojz far lebn-geblibene jidisze jesojmim.. Es zajnen tetik r7 kantines, wos szpajzn teglech 1250 Jidn. Der ״Joint“ sztict ojch di jidiszer sztudirnde jugnt, far wemen es wern basztimt stipendjes, dermeglechndik fortcuzecn di sztudjen. Ojch zorgt der Joint far di ortodoksisze Jidn, welche wern bazorgt mit koszer esn un farszejdene religjeze kegnsztandn, wos kumen ftfn E. J. Szuln far fojznfer jidisze kinder in Dajczland, gegrindet un ojsgehaltn fun JOINT der c eilt De. I a s low In an interrie^ iV d'er Joint biurö'in New- York hot'Dr. Jasldw bildungs dir &ktör fuft Joint un bildungs konsultant fun der UNRRA — derklert, az es ekzistirt a gewaltiker durszt noch bildung un wisn, cwiszn di lebnsgeblibene Jidn in di lagern un centern in Dajczland. > ״Mener un frojen, wos men hot farbotn cu prakticirn zejere profesjes, junge menszn, wemens bildung es izplucling ibergerisn geworn, kinder, wemens ejncike szuln es zajnen gewen di szojderleche koncetracje lagern un di machnes szklafn-arbeter fun di nacis — ale wajzn zej arojs an iberaszndn farlang cu bildung“ — derklert Dr. Jaslow. ״Di Jidn alejn hobn ajngesztimt ojf cwangsbildung, wos fodert, az ale kinder bis 16 jor muzn bazuchn di szul. ' fun JOINT fn Ejtopef kumen fun dl bajtrogn in dl F. Sztäth culri'100 miljon dolar kariipajn fun farejniktn jidiszn apel. Dr. Jaslow, welcher iz leetns curikgekumen kajnAmerike, firt durch dem dercijungs un bildungs plan enlech cum ״Springflld plan“, d. h. sztrebt ajhcuworclen in di talmidim a farsztendenisz far fremde kulturn, kedej azoj arum cu farsztarkn baj zej deifi respekt fun ejn folk far a cwejtn. 24 mitglider fun Joint personal, amerikaner un ojsgeworclte Jidn, firn durch, dem dercijungs program fun Joint un iber 21.000 kinder un derwaksene genisn fun dem bildungs program. Di gance dereijung un kultur-arbet fun Joint, tejlt zieh ojf draj hojptoptejlungen: Szuln, tekst-bicher un farwajlungs tetikajt — derklert wajter Dr. Jaslow. Di ״Joint“-tetikajt ojfn indzl Cypern iz oflcjel onerkent durch der regirung un ire päketn fun farszejdene eugob-produktn, klejder un medicinisze medikamentn, zajnen bafrajt fun jetwedn grenec-opcol. Mr. Laub hot farbracht 17 chadoszim in Ejrope, wu er hot ongefirt mit der hilfstetikajt fun ״Joint“ in cofn-Italje, dertejlndik subsidjes far jidisze szuln, szpitoln, kibucim, kinder-hejmen un andere institucjes. Welt-konferenc fun Bazel. Szabes cu nachts dem 7 dec. iz derefnt geworn in casino-zal ״klejn Bazel" di welt-konferenc fun di algemejne cijonistn, baj der batejlikung fun hunderter delegafn fun 43 lender. Dr. Icchok Kubowicki, sekretarjalmitglid fun di ejropejisze lender, hot derefnt di zicung bagrisndik di gesf, unterszirajehndik di wichtikajt fun der konferenc, wos fun ir ojsgang iz ophengik der gojrl funm Cijonistiszn Kongres. Dr. 811 wer, welcher iz ojsgeklibn geworn als prezidenf fun der konferenc, hot ojsgedrikt zajn cufridnhajf mit dem fakt, az di algemejne cijonistn szteln mit zieh for di greste frakcje ojfn Kongres. Ibergejendik cu der rede iber polilisze Problemen, derklert dr. Silwer, az der Kongres darf deklarim far der gancer weit, az der eil fun cijonizm iz, szafn a jidisze medine in Erec Jisroejl. Mir zajnen geejnikt — zogt dr. Silver — mitn E.J.-Jiszuw, welcher kemft far zajn recht far a frajen lebn. Mir zajnen far ejn Histadrut Haowdim, wos zi un nor zi iz imsztand cu zichem di szuc fun di arbetndike interesn. 8. Legal git iber a din-wecheszbn iber di organizacjonele Problemen fun der konfederaeje. Der Sekretariat sztejt in engn kontakt mit optejlungen in 40 lender. Di al- Kedej ojscufiln dem kultur blojz, wos der nacizm hot geszafn far ot di Jidn, un kedej cu szafn far di lebngeblibene Jidn a meglechkajt cu bakumen bildung, hot der JOINT untergenumen a brejtn dercijungs un bildungs program, onhojbndik fun kindergortns un endikndik mit uniwersitets-bildüng arajnemendik ojch technisze un fachszuln. Di fondn far ot der arbet un far andere hilf, ojfboj un iberwanderungs-programen di Algemejne Cijonistn gernejn-eijonistisze prese hot zieh di lecte cajt antwiklt in di golus-lender. In dem farnichtndn Ejrope hot zi koncentrirt a sztarkn chaluciszn kojach fun der algemejner cijonistiszer bawegung, wos szlogt zieh durch ale ' wegn un umwegn cu di breges fun E.J. Icchok Grinbojm, welcher wert ojfgenumen mit lang-dojernde aplodismentn, hot xefiiri wegn der konstrukiiwer arbet un hoi uniergesztrochn, az der algemejner cijonizm darf koncentrirn ale zajne kojehes ojfcuszteln ekonomisze un wirtszaftleche bazes in E.J. Cu dem ewek darin ojfgesztelt wern ekonimisze antsztaltn, wos zoln zorgn far der farbeserung fun macew fun di bal-meloches un mitlsztand; wos irefn zieh on kumendik in EJ ojf fil szwerikajfn bajm ajnordnen zieh. Er szlogf for, az di konferenc zol machriz zajn wegn der szafung fun an algemejn cijonisfiszn fond, wos zol dinen als an insfrumenf far konstruktiwer arbet in E.J. lojtn musfer fun fondn fun andere organizaejes. M. Kolodni referirt iber der kolonizacjeakcje in Erec Jisroejl in di raqion fun ״Haowed Hacijoni"", welcher koncentrirt in zieh di kibucisze bawegung un di algemejn cijonistisze arbeler in szfoi un dort. ״Unter der szul-program hot der JOINT, in kooperaeje mit der UNRRA geefnt 50 folks un hojch-szuln in di centern fun di ojsgeworclte Jidn in Dajczland. Achuc di elementare un hojch-szuln hot der Joint ojch geefnt 45 fach szuln, wu eitere jinglech, mejdlech un derwaksene lernen zieh farszejdene meloches. Der Joint firt ojch far der UNRRA 30 hachszara centern, dos zajnen kooperatiwe grupn fun jidisze jungelajt, wos arbetn un lebn cuzamen un grejtn zieh cu cum E. J.-dikn lebn. Di lerer in di, durchn Joint, geszticte szuln in Dajczland zajnen ojsgeworclte Jidn un bakumen schires oder bajm Joint, fun der käse fun lager-komitet, oder fun di fondn, wos der sztotiszer birgermajster sztelt cu. Ale szul-machszirim wi bicher, heftn blajsztiftn u. a. wern cu farfigung gesztelt fun Joint. In jedn ansztalt far di ojsgeworclte Jidn in Dajczland (US. zone) gefinen zieh biblijotekn, ober meji nojtikt zieh dringend in bicher. Der Joint program far farwajlungen nemt arum muzik, teater, farszejdene sport un kino faransztaltungen. Amerikaner filmen, jidisze un englisze zajnen zejer populer baj di Jidn in Dajczland un men halt zej in ejn federn bajm Joint. Di amatorn teater-forsztelungen in di lagern wajzn, az dos kulturele lebn fun di Jidn in Dajczland wert ojfgelebt. Der Joint sztelt cu far ot di grupn di fondn, wos zej darfn ojf ojsgabn cu di forsztelungen. A profesjoneljB teater-trupe, wos basztejt fun ojsgeworclte Jidn, untern nomen ״M. I.T.“ wert untersztict fun Joint. Di trupe rajzt arum fun ejn lager in andern un git forsztelungen umetum wu zi kumt. Dr. Jaslow wet onfangen a tur ibern land farn JOINT! * 0