Bleṭer far idisher demografye, sṭaṭisṭik un eḳonomiḳ · 1925-01-01 · Nummer 5 (15. Juni) - נומער 5 · p. [Seite]

111 ** . . *יז *יט־י**־*? *ח *ן ד?וע לעי 8#7 ג׳םן י$ר ד$ס דך רעד םה^צעגט ־איק ם*ר<ןדעי _ נעדם און יעדער *ץ די ארסנעדעפגמע נחםעס״ ױק םמ־ םאר־ נלײכן די דאטן װעגן דער זעלבשפענדיגעד באםעדקעדמג אין האנחל באנןוםען םיד ם^לנגדק ארןץעעגם אידן אץ 1887 אץ 1823<ק קןר: 1923 ׳״?18 78,0 87,0 . אץ םארש. האנדל• . . 40,3 53,6 . 31,4 43,1 . ״ כךעדים אץ םארזיב . םיס ס^רםיטליגג• אין די שםעם און שםעסלאך גןך ס׳31 *־ןןעענם אידן אין האנדל $בער. — 77,5 פרןקנעגם! ־י זװם מדויערן, זיינען סק־ ניש םאראן די סאטעריאלן װענן נאמנדעדע םיפן װארן״ערםער, ןןבעד םק קןק טיט זיסערקײט ז$נץ, אז דעד שם^טישעז־ און שםעסלשער האנדל אין ליםע לינם נםעם אינגאנק אין אידישע הענם. ס׳אמ אעמעדעםאנט זנו םארנלײכן דעם איצטיגן $נטײל םון ד אידן אין האנדל און איגדוסטריע םיט 1897. טיר קןןנק דערבײ םאחנלײכן ג$ר דעם אנטײל סון די זעלבשטעטדינע (ןק ד העלםנדנע םאםיליע<ליחעד) און בדד זעהען דעמןלט *ש װןןם: ,די מיר ה$בן שױן העגער נעזעהען בא דעד נרוםע אין אל־ נעמײנעם, אזױ איז אױן אץ יעדעד אײטנלגעד בראנזשע דער צודיקנאנג םק אידישן $נטײל בארײטנדנ שװאכער, װי אין דער באםעלקערונג בכלל. *ם קלענםנק איז זסןם םאלן אין דעד נרוםע ״סארשײדענער דאנדל״, וו$ם איז איבערווינגדינ * קלײן׳ האנדל. װענן רי ענדערונגק, ױ*ש זײנק םןךגעקיםען זײט דער םןןלק־ צײילונג םון 1897 אין ד אײגצלנע בױאטשעם םון דער אינ ד ו ם ט ר י ע אק ליסע, ניט אונז * םןןרשטעלונג ד ־ווײנוערנעי בראכטע רײע םרןקוענק. םיר םארנלײכן אויך ד$ נזך ח עק#־ נ^םיש זעלבשטענדינע (ןןן ד העלםנדינע׳ם*םיליע<לידער) און קוםעץ צום אױםםיר, *ז רער םרןןצענםועלער $נטײל פון אידן לנבי דער *לנעםײנער צןןל באשעםטינטע איז נעםמלן אין *לע ב־אנזשעם אן אנ׳ארסנעם. כדד זעהק, אז דער םד^צענט אידן ה$ט באםהאםן אין: תיליק נ%> 1923 1897 — 61,6 5,6 14,6 טעקםטיל־בראנזשע — 53,2 8,8 18,8 0 י*לץ — 40,2 43,5 72,8 0 רחקעד — 56,4 18,6 42,7 0 קעד׳אםדשער — 33,1 34,2 51,1 0 לעדער — 40,0 15,9 26,5 0 מעטאל — 74,4 17,8 69,4 0 כעטישעד — 45,0 31,5 57,3 0 שפימ — 54,9 15,7 34,8 0 בױ — 47,5 25,9 49,3 אנדעדע בראנזשעם — 43,8 21,4 ״38,1 ״הכל םד זךטײל צװישן ירידה םון דעם אידישן נ*ך קלזךער װערט ד די אינדוסטריעלע עלעםענטן םון לאגד, װק מיר נרוםידן ד אײנצלנע בראנזשעם לױט דעם םרוןצענט אידן אץ זײ אין 1897 און אץ 1923<ק קך. דעמ$לט זעהען םיד אט ױ$ם: נוןנושןסםיס: 1897 1923 10—5 םראצ• אידן .... — 2 20—10 0 ״ ....2 4 40—20 ....2 3 75—40 ״ ....6 1 צוזאטען . . 10 10 *לז* אין 1897<ק סך זײנק אין רער םערהײט בראנזשעם געװק *ו העכעד םעחחנ םר^צענש אידץ, איצט $בעד ה$ט אזא ריױכן •הןןצענט אידן נ$ר איין איינצינע גראנזשע און ד פערהײט ב־אנושעם באשטײט שוין איצמ נ*ט מער װי אויף םון יעדע ססז באשעםסיגטע אץ ד.*נדל אץ אינדםסריע זײנק געודעץ אידן: :1611)1081x16 ^8X61130>ס1.זז1נ1611)8811 סו!.11811)868 100 סס׳ל 1897 1923 אץ ה*נדל — 61*)פ188ס1 . . 86,7 78,1 וױןאינדוסםריע—.תזפס^-^ס! 88,1 21,4 אינאײנעם מינק םאלן םון םר$צענט אידן אץ לאע־ בכלל (םון 12,9 אין 1897 ביז 6׳7 אין 1923), באזונדעדם מיטן שטארקן ם*לן םון םר^צענט אודן אין ד שטעט םון ליטע, הןןט זיך אױך םארקלענערט דער םר^צעגש םון איק אין ראנדל־ און אין דער אינרחםטריעלער באםעלקערונג םון לאנד. אין דער אינ־ דוסטדע, װעלכע ה$ט באזונדערם שטארק געליטן םאר די לעצסע צען י$ר, םאלט הער $נטײל םץ אידן אויף העכער צװײ םינפטל, ד. ה. אין דער זעלבער ם$ם, וױ אץ רעד באםעלקעחננ בכלל, אין ה*נדל $בער איז דאם םאלן שױן דרײ ם$ל שװאכער. מיט אנדערע װעדטער, — אין האנדל שםילן ד אירן איצט * םאר־ העלטניםםעםינ גרעםערע ר$לע, וױ םריער טיט 25 ץך• דע־ ט$לט י$נט דער םרזןצענט אידן צװישן דער ר*נדליב*םעלקערוגנ קארנע דבן מ*ל איבער סעם םרןקנענט זײעדן אין דער באםעל־ קערונג(85,7 און 12,9), איצט $בער — שוץ קארנע צען םיןל (73,1 און 7,6). אין ד באזונדערע ד&נדל״צװײנן אמ דער םרז^נענט אידן 8 נאנץ םארשײדענער. אם נרעסנק איז ער אין םארשײדענעם האנדל — 82,1 םר^צענט (םיט די העלםנדנע םאמיליע<לידער), אם נידעריגםטן םאלט ער אױס אין קרעז־יט אץ םארזינערוננ — 31,5 םה$צענט. װק םיר שטעלן איינם קעגן *נדערן דעם םר^צענט םון אידן אץ דער שטאטישער אץ שטעטלשער באםעלקערוגנ אק ד םרא־ צענק זײערע אין ד םיד באזונדערע צװײגן םון האנדל — םאר־ שײדעגער־האנדל, האנדל־םארמיטלוננ, ה$טעלן און ק־עדיש םיט םאחיכעחנג, — זעהק מיד, *ז ד לעצטע צדוײגן גיבן םאר־ העלטגיםטעםינ גימ קק באזונדער נרױםן םקןצענט אידן. חעיא־ טיװ םיל שטארקעד זײנען ד$ םזךנעשטעלט די דײםשע און די חםישע נרוםעם, בשעת רער זךטײל םץ די ם^ליאקן און ליט־ וױנער אמ םארקערט, בןפונדערם נישטיג, בולט װימס ד$ם ארױם *ןלננדינע רײע םר^וענטן: *ין קרעדיט אקמרםיסלמג *ין ל*נד 7,6 31,0 47,0 31,5 אידן 2,5 1,9 74 2,2 רוסן 1,4 2,6 14,1 6,7 רײםשן 3,2 2,4 0,2 1,7 ם^מוקן 83,9 60,4 22,5 55,1 ליטװינער ם*רקלעמד. 6*111*1*46 ,/*14.7 ,/״43,8