Bleṭer far idisher demografye, sṭaṭisṭik un eḳonomiḳ · 1925-01-01 · Nummer 5 (15. Juni) - נומער 5 · p. [Seite]

/# 5 י. גױעױם .:•0■ 108 רער דםוד םון אידישן דת נײס ןוױין אין לעדן״״ןגראם, $גער עד ידערט םאקםי׳ם אין םיליםיל שולן <יס נעםירט. די םנה אמ א םעוםע: רילערעד און באוונרעדס דילעדעדגם הןןנן אליק קיץ עום נאגױף נים װענן דעם לםוד. ידן ױ ןןקוםאציעי צײטן האט םק אין אויניגע שםעט (שעדלעץ י4 )<) אײגגע״ םידט דעם דאזינן ממ־ אין העברײאי׳םעד ׳מיראך. אין די ערשטע יארן םון דער אומאםר׳ײעעקײש אמ דער דןךינער לםוד בטל נעווארן לרט א םאר$דדנוע םון רעד ארפונער נילדועי טאנם. נאך לאנגע רשמדלותץ דקןט דאם נמימועדיום לםוף ער׳ לױנמ אייגצוםידן רעם לטוד םון אידישן דת אין הענרײאיש לדטן םארלאנג םון ױ עלטערן. די דאזינע םאראורגוגג איז נםעמ גיט אױםנעגתט געװןןדן. און דארטן׳ װאי טען הןןם ד געםרזבט אױס> נוצן, האט םען <יך אעעשטױסן אױף שטעדונגק מצד דער ארטי• נער נילדונג<ןאנ^ דאםועלנע ננונע ױ איױשע לםודים. דאם מיניםםעױום האט ערלױנט אײטםטיק אין ױ ראזינע שולעס אידישע לםודים לױק םארלאנג םון ױ עלטעק אין רענרײאיש אדער אידיש, נאר נאך די אבלינאטארישע לער״שעהץ און אױםן חשכון םון ױ עלטערן ארער קהלות• אץ נאליציע זײגק קק נאזוסרערע רעגידונגישולעס םאר אידי׳ שע קינדער גיט םאראן. דער שוליצװאנג עקזיםםידט דארט םון ױ עםםרײבישע צײטן. אין קאננרעס׳םױק אץ אױף די קרעםן װערט ער ערשט אײעעםירפג ױ צןןל פון די רעגירוע׳נאןלק״שולעם לױטן נאשטאגד צו דעם .מנ .1 1923 און םון ױ שילער צײנט נמנ. מ1 גידונגקאםאנג״שולעס םאר איױשע קיגדער זײנען םארשװאונזץ אױף אײניג ױ םוילישע בילדונג״םאכמ, װען זי הןןם איטער• נענוםק ד$ם שוליװעזן אויף ױ <ךעםן, האט ןננעהױבן צו נױנדן רעגידונגיםאלקישולעס, לטובת םון װעלבע ד האט נים איץ מ^ל רעקװידידט ױ לאקאלן םון ױ םאלקישולעס טימ הענרײאישער אדער איױשער אמטעהױסטשםראך אץ האס גש אײנטאי םאר• םאכם ארער גיס עדלױנט צו נרמרן אועלכע שולעס. אץ קאערעסיטױלן זיאק ױ אטןולינע רוםישע דענירתג״ םאלקישלעס םאו אירן םאלאגיזירט נעװארן גאך אין ױ צײטן םון דעד אקוםאציע. לױט זײעד םר^גראם און אונםערריכט• שםראך זײגק זײ נלײכגעשםעלט געװאוץ טיט ױ אלגעםײגע םאלקישולע^ זײ האנן נלויז'גע&ראװעט שנתים און אוױשע ױם-טובים און מק ה$ט אין זײ נעדארםט לעדסען דעם איױשן דת. עס זײנק אץ פמוך םון דעד צײט אױך נענריגדעט נעװארן נײע אזעלכע שזלעס ארער זײ זײגק אױסנעטײלט נעווזארן םץ ױ אלגעטײנע אלס נאומדעדע איױשע אנםײלהגק. ױ לערער םון ױ דאזינע שולעם רעקרוטירן דך ^ן טארשיד־ענע קךיק ז צום סײל אלםע לעדער 4ן ױ רוסישע צײטן, װאס ד״אנן נעהאט נענוג קענםענישן אץ םױליש, לערער אץ לערעדיגס םץ נאליציע מים נילרונג םץ לערעריסעפמארן, קײן נאזוגדערן לערער• סעםינאר םאר ױ ראזינע שולעם האלט ױ רענירוננ ניט אףם. דער צוטרים צו ױ אלנעםײנע סעמינארן איז זעדר א שװעדער םאר איזץ. ױ רענירונג האט נענריגדעט אץ האלט אױם בלומ אײן סעסיגאר אץ װארשא םאר לערער םץ איױשן דת. טאב• - 111 - .<ז*1 די פןןלק־שולעם אין פױלן און די צןןל תלמידים אין זײ - 1923 0)1/7 - 0160? ס1 160װ1[886ו11ס/ו 467 11סס<ס8 *ןל תלםידים 110167ס8 467 111*2 צ$ל שולעם 11<םו1ס8 467 1י<*2 ק ו ר * ס ןן ר י ו ם נכלל 20861010611 מײדלאך 116401160 אינגלאך ס6<1סס£ פון דעם - 700*4 םך־הכל .601א[[£ 1ו1*2 אנדארע *)11*00■ סיס סילמייו יוגםזיר־־שירצד ■י*<י>*1ח1סס 11■ -<|11ס1י.ס)סס .ג.ו<ש 886556 439848 446706 84 7 598 7682 ײןןרשעװעי —. 284620 136912 147708 120 2206 2326 170006 78866 91142 5 2124 2129 ציןלןםסןקער — )1סי6ס 1*81. 70209 30168 40041 61 1057 1118 װילנעי־ — ססטעע. 74742 27782 46960 4 1058 1062 ■ןליעםער - 16<68[1ס?. 82014 31413 50601 542 631 1173 326474 - 161061 165393 577 2193 2 770 150873 74564 76309 244 1296 1540 םןסערשער — ודו^נםנסס?. 278896 139793 139 103 84 1679 1763 קרןקער-סס8**צ .. 638993 306226 332772 2592 2562 5154 לעמערגער - **אס^ם. 196908 97274 99628 57 549 606 3160292 1523927 1636365 •4370 22953 27 323 *וזןםען - 1060686014. . *) לוסנ ויוט<גיש**׳ן •יגיסן• סו ריסישנ• 83 װײםרוסי•* (טון זײ 0* אין װילמר קורווס•'• 64* דיממחיז 29 ליסװישזס 96* ■י6חחװיססיש<•; נעװ, םרײסישן נעבימ. אץ קאננרעס־םרק *ק אין ביןזליסטאקער נענגד זײגק ױ רײטשע שולעם אנטשטאגק הױםפמוכליך אץ דעד צײט םץ דער דײטשעד אקוםאציע. צוליב חעם םאקע װערן זײ איצמ ליקדױרם אוגטעק תירוץ, אז זײ זײגק נענריגדעמ נעװארן םיט א נערםאנמאטןוױשער נוגד* םאר איזץ האלש ױ רענמ־וננ םיד זעהן, אז נפעמ םאר אלע מוציןנאלימעמן האלם ױ רע״ גידונג אױם שולעם אױף זײער שיראך, הנם אץ ועהר א קלײגער םןס. ױ נרדסע צאלן-םארד׳עלטנישטעש^ םארשטײט דך,—זע• נק רארם, חאו ױ שולעם םץ דער נענענעגער נאציאנאליטעט האנן שױן עקויסטידם, װי, לםשל, אין מדח נאליציע, אדער אץ