Bleṭer far idisher demografye, sṭaṭisṭik un eḳonomiḳ · 1925-01-01 · Nummer 5 (15. Juni) - נומער 5 · p. [Seite]

98 4 5 נאנויטלאך, און די שוױץ׳סיעטעם נליס און וזאק&םי אץ רוםי לאנד, ײי אק קיין שום לאגד גיס. אינם דדיסן נוטער .װענטניק טרודא״ םון 1925<נן יןץ־ אמ דןן במ נןןר א אעגוערעםאגס ארםיקל אינער םןןלנגדנער םעסע: ,רי ארנעמעד*סראנע אין רער םריװןןסיאערוסטױע׳', לײדער, ק$נען םיד גימ ױך ןןישסעלן גענױ און נאריבות אױף די םילע יױבטיגע םרןןבלעטעס, װןןםװערן דןןרט באהאנדלט און ועדד נוט מןלױבטן. מיר םוזן ןןבעד נדײנגק כןןטש אײנעע דאסן םק דןף־סן, בדי םארץ לעזער ז^ל װערן קלןך, װןןם םאר א סדז>- נעדיע און % אוםנליק ס׳אמ םאר׳ן אידישן םר^לעטאריאט, װןןם אויף 95 םרןןצענט םון אים אמ אויסגעםאלן דער נורל צו נלײנן אין דער קלײן״אינדוסטריע. םארנלײבן םיר די דודבשניטליבע צ$ל ארבעטער אױף איק אונטעחועםונג אק 1920 און אק 1923: 1920 1923 חילוק(•/') םלוכה־אונטערנעםונגען . . 82,41 182,10 60,2+ םריזזןןטע אונסעתעםועק . 1,61 88,ס 45,4— די קןןגצענטראציע אק די םלוכה״אונמעתעםוננען הןןט זיך םאר דרײ סןר שטארק םארנרעסעדט, אױף גאגצע 60 םרןןצענם, הנם שוין אק 1920יטן י$ר הןןט די דודבשגיטליסע צןןל ארנעי טער אויף איק םלוכהיאונטעדנעםונג אויסנעמאכט א נאנץ היםשע נרױס םון 8241 ארבעטעד; אין די םריװאטע אונטעדנעטוננען, װאו שוק אין 1920יטן י$ר אמ די דודנשניטליכע צןןל ארנעסער נעווען א נישסינ קלײנע, הןןט זי זץ נןןך םער םארקלענעדם אק אמ נעלמלן נמ א לעכערליכער נרױס םון 048 ארנעטער ש׳יף אײן םרױואםע אוגטעמעםוגנ. דער מחבר בדיעגט װײטעד דאטן, װןןס גאװײ׳ון, אז אין 1924יטן יןןר איז ד ארנעטעריצענרעקלונג אין דער םריװאטער אינדוםטריע נןןך װײטער נעמונגק און קןןנםטאטירם נןןך א םכה םק דע־ דןןזינעד םאנריקאצמן — די קורצע יןןרן, װ#ם אירע אונטערנעמונגק הןןנן: סאר זעקס חדשיס, לםשל, םון 1יםן יאגואר 1924 נמן סימן מלי םק זעלנן יןןר, הןןנן ױך אק 33 טנעוניעס םארמאכט א,39 םרןןצעכט םון אלע םריװאטע אונסער• נעםמנק םיט 30,8% ארבעטעד. אםת, םאר דעד זעלנעד צײט הןןבן זיך נעעםנס א נרעסעדע צןןל םריװןןסע אונטערנעםוננק, ןןבער שוין םיט א קלענערער״ צןןל ארבעטער — די םריװאטע אונסעתעםוננען םלאצן װי זײףינלןןזן. ןןבער ״די נ^כםראגע אויף אױסארנעטונגק מצד דער באםעלקעדוננ, דעד םזמנענער אק לאנד נישטיגער םריװאנ^קאפיטאל רוםן אדױם צום לענן נײע אונטעתעםונגק, נעװײנליך גןןך קלענעדע, װי די, װעלםע ד$נן דך ליקװידידט״, אזױ ענדינט דעד םחבר מ <$ןםיסל םק ןןרםיקל. צום סוף םון ױק ןןרטיקל ׳מיײנמ עו: •.די מורא טןןרדק ד זורבעט צוױנגט אק א סך םאלן די ןןונעמעד, װעלסע זײכק םאתוםען.אין דער םריװןןטער אמדוםטדע, ניס נןןר זיך ןןםזןןנן םון װײסערן קןןמף םןןר םןןרי בעםערן די זורנעטינזודיננוננען, נןןר ןןםסרעטן זוםילו די םןןויציעס, װעלבע זייגען שוין נעװען אויםנעקעמםנג זו נלענצנדק נײשםיל גיט אונז רעד סרױערינעד סוף םזנם צװײייןןױנן קזוטף םק לענמגרןןדער שוםסעריקװזורסױניקעס םיס ד סזונזו• ױנק׳*♦ רעמײלנמ, װי ד שוסםעריקװזורטידגיקעס וץזבן אין לקינגחוד דורכגעטדט צוױי שסרײקן׳נןןיקןןםן אק הןןנן אױסי \ טדױערינ אמ, װןןם ד אירישע זורבעטעד מאבן אויס םךיחבל איק דדײצענטל םק זולע זורנעטער אין ד אידשע אתמעדנע• םתנען{ זו שםיקל טרײסמ אמ, װ$ם צװישן ד לעדןיאיננלאך אמ דןן אידן מעד םון 70 םו־ןןצענם סון טלע לערןיאיעלאך. ד דןןזינע טרײםט װעדט ןןבער באלד *םנעםםם, װען מק קוקט ױך צו זוביסל נענױעד צו דער טאבעלע. דעמןןלט דעדי זעדס מען, אז אק ד אידשע איגדוםטדעלע אונטעתענמגק אמ םאתוסק אין אלגעםײנעם א נרױםע םאםע םון העכער עלף טומנם ארבעטער, צוױשן װעלסע ס׳איז םאראן סךיהנל אזױנע 560 אמײשע זורבעטער, װןןם םאכן אױס %ס,5 םון אלע אינדוסטריעלע זןרבעםעד. ד לערןיאינגלאך זײנק אין ד םאבי ריקן נ$ר אק א נישטתעד צןןל םון 124, םק װעלבע אידשע זײנק 41 ד. ת 41,1 םרןןצענט. א סך אידישע לעקיאיננלאך זײנק אק ד הזונדליאתטעתעםתגען און דןןרטן מאבן מאקי ד אמק אוים נזוגצע 84,6% םק זולע לעדןיאינגלזזך. א סענױעד אגאלמ םון רער נ^רװןןס נזןטראכטער טאבעלע וױיזם, אז אק ד אידשע הזןנדליאונטעתעמתנק איז דער םרןןי צענט אירישע זדבעג^קראםט אק אלע אידע םןןרםען שמארקער םארטרןןםן, װי אק דער אידשער איגדוסטדע. אםילו צװישן ד ןןננעשםעלטע אק ד אידישע אינדוסטריעלע אונטעתעמוננק איז דןן װײנינער םק א העלםם איק; צוױשן ד זורבעםער ןןבער, װי סױ הןןנן שױן רעדםןןנגנ סאבן ד אידן אױס כןףר * נישטינן חלק, םיגף םרןןצענמ םךיהבל. בא אזא קלײנעד צןןל אידשע ארנעטעד אמ גאנץ נאטירליך, װןןס אק די נןןר נרױסע אונםער• נעםמגק םאכן ד אמק אױם נןןך זו קלענערן םרןןצענגג רןןם זעדיט מק םק-טאנעלע <11צ). אין ד אוגטערנעםתגען נמ 4 זורבעטער םאנן ד אידשע זדבעטעד אױם 22,8% אק אין ד.אתסעמעםתגק םיט םעד םון 50 זןרבעטעד םאכן ױי שױן אױס סךירבל 4,7% אק דןןס זעלבע חזדמ זיך איבער בא ד ןןננעשגועלטע, — ווןןם נרעםער ד םאבריקן, אלץ קלענער דער םרןןצעגמ א דשע ןןנגעשםעלםע: אק ד קלײניסמקע סאבריקלאך במ 4 אדבעסער מ*גן ד אידימע ןןנגעשכועלטע אױס 63,3 םו׳ןןצעגס און אין ד גןך גרױםע מיט םעד םון 50 זורבעםעד שױן נןן־ 34,3 םרןןצעגגנ ז\1 םיר גײען זרבעד צו רוםלאגד. דןן איגטערעסירם אונז םריער םון זולץ ד דרםסיםראגע — צי דןןם ד אםתע םולע נזןציןןנאלע נלײכנזןרעכםינתג נענדזובט װעלכע ס׳נים איז שנױם אינם אינ• װײנינםםן *וי םק אידישן ארבעםעדיקלאס? צי זײנק אידשע ארנועטער זוואנגעדרמבק אין דעד נרױסםויגדוםטדע? צי הןןט זיך נענימן װיםיל ס׳ניט איז צו טםן דער םרןןםעםיעסינזושטאנד םון דעד אידישער הזונםױעדקעדײ? דוקא אין רוסלאנד נאק־םען ד דןןױנע זולע םראנעם נןןך א םך * שןןרסעדן און וױכטינעדן כארזוקםעד,װי אין מלע איגעדינע לעגדער, וױיל אק וזםלאנד נעסינס זיך ד נרױסאיטזסטדע אין ד הענם םק דעד טלוכה און ד קלײףאינדוםםדע אין םדװזאוע העגגנ שזוםס זיך א גאנצער תהום צװישן דעד עקןןנןןםישער א444^ - ^4^4414 ^4^^4 1444^4. 44^44144^4 4^44 44444 לאנע םון ד דןןזינע בײדע סײלן םון זרנעסעריקלזום♦ װען אק דער נרױםיאינדוםסױע הןןמ ד סלוכד,_אױגצעגוצם אד נזאצע םאבט אויף צו םןןונעסעון ד לאנע םק די ארבעסעד אק הןןט צולינ נעװיםע טעסים אם+ו נעשאםן נעוױסע םריװילעגיעס םאר דעם דןןױנן טײל םון ארבעטעריקמזס, הןןט ױ אק דעד קלײן• איגדוססױע נעסוזס גןןםנעבן אין א סך םדסים ד קלײנע נאלעי