Bleṭer far idisher demografye, sṭaṭisṭik un eḳonomiḳ · 1925-01-01 · Nummer 5 (15. Juni) - נומער 5 · p. [Seite]

.)* 5 ד״ר רסאל נעקער 8 די אידישע ראסךפראגע ד״ר מעד• רפאל בעקער 16111(01*1(388614*1 1180116)11 [ 38(1 ־1©ז1*©8 1ס18ווא .1>ססו .זס ססץ ■3) װאם םאר א םלאץ םארנעמען אידן אין דער אגטראםא־ לאנישער קלאסיםיקאציע? 4) צו װעלכע אױםםירן קאנען םיד קומען אין םרט םון עװגעי ניק (ד. ד״ םון ראםע־אױםבעםערוננ) בײם באטראכטן און אנא־ ליזירן די אזוי נערוםעגע אידישע םימנים? ׳ װ$ם איז שײך די אידישע ראםן־םימנים, ה$בן זך מיט דער פ־אנע שוין אפנעגעבן א םך אנטראםאלאנישע םארשער. די ליטעראטור מכוח דער םראנע איז אזױ נרױם און אמ צעװארםן איבער אן א שיעור װיםנשאםטליכע צײטשריםטן און אין םםע־ ציעלע װערק, אז ם׳איז זעהר שװער צו נעבן א םולן איבערזיכט איבער איר. אײנינע מחברים הןןבן אבער אױך נעמאכט םרוװן צינויםצחאמלען דעם גאנצן אנטדאפאלאנישן מאטעריאל, װאם האט א שײכות צו דער דאזינער פראנע, און אים באארבעטן םון א נעװיסן שטאנדפונקט. און דאם האט ױך זײ װידקליך אײננע־ נעבן, זײ דיאבן געזאמלט כמעט אלץ. דאס איז קודם כל דאס ױערק םון ד״ר מ. י. ױדט םון װארשע (ניט לאננ נעשטאדבן) — ״די אידן אלס םיזישע דאםע״. דאס װערק אח דערשינען לכתחילה אויף םויליש (װארשע, 1902) און דעתאך אויף דײטש (בערלין, 1903). םאראן אױך א רוםישע איבערזעצוננ (אין זשורנאל ״יעױרעיםקאיא זשחן״ פאד 1904). דאן קומט ראס װערק פון ד״ד מאריץ םישבערנםון נױ־יארק, װאם איז דער־ שינען צוערשט אין לאנדאן אין 1911 — 6ס*מ )ס ץ1>״81 £״ 1>ם* אין 1913 אח דאס בוך דערשינען אױך אין מױכען, אלם-י^ײטשע אריגינאל־אויסנאבע —1£ת16םם88886 016״ ״םסוס״גת^^וום װײטער איז םאראן א קריטישע ארבעט איבער די ראםן־טעאריעם םון ד״ר םרידריך הערץ, — 1>םם 8886)1״ ת״זו״^׳/דערשינען אין לײםצינ אין 1905 (צװײטע אױםלאנע אין 1915). און לםוף קומט דאם באקאנטע בוך םון ד״ר איננאץ צאלשאן: ״םז516סת׳ןם8886מ 138> ת6גו0״ װאו ס׳װערן םםעציעל באטראכט די טעארעטישע יםודות םון רער אידישער דאםן־םראנע (דערשינען אין 1909, און םון דאן אן עטליכע נײע אײםלאגעם). זעם יעדעס םון די דערמאנטע װערק איז נעשריבן פון א באשטימטן שטאנדםונקט און טראנט אויף זיך, נאטירליך, דעם בולטן שטעמםל םון מחבר, — דאך אנטהאלטן זײ אלע אזא רײכן און םארשײדנארטינן אנטראםאלאגישן מאטעריאל, אז ביר קאנען םון זײ שעםן אויך דעם מאמעריאל, װאם איז נױטינ פאר אונזער ציל, ניט זײענדינ דעדבײ נעבונדן מיט די אנשױאונ־ גען םון דעם אדער יענעם מחבר. נאך אט די אלנעמײנע םאר־ באטערקונגען קאנען מיר איבערנײען צו באטראכטן ױ אויבן נע־ שטעלטע םראנן. די ערשטע פראנע איז, צי האבן די אידן סםעציםישע אנטרא־ םאלאגישע םימנים. דא קומען אין באטראכט הױםטזאכליך םאלננדינע מאמענטן: א) די םאדם פון קאם*, ב) םארב־סימנים (די פארב פון הויט, ד.אר, אוינן); נ) די קעדםעד־נרויס. ארײנפיר ם׳האט דך שוין אײננעשטעלט א מנהנ צו באטראכטן די איידישע דאסן־פראבלעפ נאר םון נעװיסע באשטיםטע שטאנד־ ב-ונקטן. םון אײן זײט, האבן מיר םאדשעד אדער םסעװדא־ פא־שער, װעלכע באמיהען זיך צו דעדװײזן, אז ם׳איז םאראן א םםעציעל־אידישע דאםע — זײ רוםן זי די םעמיטישע דאםע — כדט באזונדערע םפעציפישע סעמיטיש־א־דישע אײננשאםטן, םײ פ־זישע, םײ פסיכישע. נאך מעד, זײ װילן דערװײזן, אז אט די אלע אײננשאפטן זײנען בםירוש םון א נענאטיװן כאראקטער, אז זײ ניבן זך איבער בירושה און זײנען דעריבער ניט םאד־ ענדערליך, — און דערםון דדיננט שרן ממילא ארוים, אז די אידישע דאםע איז פון א נידעריגערן מין, א מינדערװערטינע, און אז זי װעט לעולם ועד שױן אזוי םארבלײבן.. םון דער אנדערער זײט, האבן טיד םארשער, װעלכע זײנען נוטה צו א צװײטן עק־ םטדעם: זײ םאדזיכערן, אז ם׳אח קײן שום באזונדערע אידישע ראסע בכלל ניטא׳ אז די אידן זײנען א םראדוקט פון א לאננ־ דױעדנדינעד צונויםמישוננ מ־ט די ארומינע םעלקער, און דערי־ יער קאנען זײ נימ האבן קײן שום אײנגעבױרענע אײנגשאםטן. און לםוף, זײנען פאראן נאך פאדשער, װאם זאגן, אז עפיס איז *א דא אזוינמ װאם טײלט אוים די אידן אלם א באזונדעד םאלק, אםילו אין נאטורװיםנשאםטליך־אנטדאםאלאנישן זינען, אבעד די אײננשאםטן, ױאס כאראקטעריזירן די אידן אלם אזעלכע, םאד־ טאין אין זיך קײן זאך ניט, װאם זאל דערלויבן צו םאררעכענען די אידן םא־ א נידעריגעק און מידנערװערטינערן פאלק. די םאדנעלײגטע אמדאנדלונג האט לחלוט־ן ניט בדעה צו זײן א נײער לױב־נעזאננ דעד אידישער ראםע. די דאזינע אוים־ נאבע האבן שוין נלענצנד דערםילט אזעלכע באקאנטע מחבדים, װי העדץ און צאלשאן. אונזער ציל אח נאד נעבן, אױםן נרונט פונם םאדאנענעם װיםנשאםטליכן מאטעריאל, א תשובה אױף דעד םדאנע: װאם אײננטליך שטעלן מיר אידן מיט זיך םאר? פאד אונז איז דאם םאדשן םון דער אידישער דאםע א זעלבסט־ צױעק, אונז אינמערעםירט ■דער עיק־ די עותנענישע אנטװיקלוע םון אידישן םאלק און םון אט דעם שטאנדםונקט גײען מיר צו צום אגאלח פון די טעאריעס איבערן ראםן־כאראקטער םון די אידן. 1 די ראסן־סימנים פון אידן און זײער באטײט פאד אונזער ציל זײנען וױכטינ םאלננדינע פראגן: 1) צי דאבן די אידן סםעציעלע אגטראםאלאנישע סיטנים, צוליב װעלכע טען זאל זײ קאנען םאררעכענען םאר א ראסע אץ כיאלאגישן זינען? 2) צי אח בא אידן פארנעקומען א ראסן־קרײצוננ, און צי קומט זי נאך איצפ םאר?