Bleṭer far idisher demografye, sṭaṭisṭik un eḳonomiḳ · 1923-01-01 · Nummer 4 (15. Juni) - נומער 4 · p. [Seite]

258 .* 4 ד*ד <עז וװן דיץ* ג^חחןםעלסקי דערםון איו $נער *רל גיע נעדדמגק, % נעחזן^יאנקרײטן נבלל זײמק ווייניג םטחמרײמ זנוױאזן די *עטעדנותעד אידן. ■ ־ י נעמאקךנענע זעהר װיימ די װירקליכע קראנקעװדינקײם מים •סיחק* ג^ך םעד: ^זײ ניק אם״לו ניפ קיין םולע זדםעדן פון די נעםנקןרגענע •םיכיש״קרןןנקע, וח*רום רי?זלע *םיבים״גךאנקע, וקןס םטארגן, לנמזל, פון טחנעדקוחלח*!, פון םארםע זמםעק• * זױעס און מלל םון אלע אגדערע שארםע קחמקד״ײמן, װעדן נ$ר אר״מעטדענן *וין די אנבךצוארעכגרינע רונריקעם, אין דעד רוגי דק כעםםעונענע םון פסיכיםע קחונקףיםן נײען ארײן ררםםזאכי ליך נעשטןחנענע םון •רןןנרענוזזן •אחאליםש, םון •סיכןןון ךורך ןןחנאנישער נעשםערוננ םון םארך און נכלל םון קאסעקםישן צושטאגד,.װןןס איז א רעזולטאם םון •סיקןז, א קלײטן״ אחנםעדשײד צװישן •עםעחנורגעד אידן און גים• אידן *דז אויך םאחק אין רעד שםארנדיכקייס םון דענעדי און נאי׳קחןנקד׳ײנק און אויך םון קחונקכײםן אק דעד נלוםיצירקו• לאציע. ד$ זײנען נא אידן די צי&עד עםוקןס קלעטעד, װי נא ניטיאידן. רעדנײ חורף מען גיט םאחנעסן, אז אין חװ־ רונריק ■״לענעדיקחונקהייםן״ נײם אויך אריק לענעריציד־חך סון אלי <ןוחןי, — און אזרװי מלק^ליזם אמ נכלל װײגיג םאדםםרײט נא אידן״ ײ׳ל יי חןױגע קחונקך״ײם נא זײ אױך קנאםעד םארי שםרײם״ װי נא גי׳םגרדן. זוװי ארום קאן אױםקףםען, 8> די אינערינע פאלי און ל׳ענער״קראנקהײטן, װ*ם נייען ןןרײן אין דער חןזיגער רונריק, זייגען צװישן אידן םןןחמםרײט גיט װײגינער, אםםר גזןך םנסד, וױ זװדשן אידן. םק חעד נאנצער םאנעלע איז נןןר רי שםארנליכקײט םון 4 אםענױצים און םעריגקןנים נא אידן נרעסער, װי נא ניםיאידך אין ערשטן םאל 2 נקןל מעד און אק צח׳ײםן — םיט %סנ מער. די ציםעדן ןןנעד םון די גײדע רונריקןם זיינק אזױ קלײן, אז אױף זײ נויען נללים קןןן םען טט, װןןם אמ גחנע םםעציעל םעריגקןנים, — א <ך*קה״ט, יקןם #סטחחקלם זיך אין •חןצעם םון א םך םארי שײרענע קחןנקהײםן, — איז חן נכלל שװער צו םאכן וקןסערע ס׳גים אמ אויםםידן, ם׳איז םעגליך, לטשל, אז א סך םאלן םון אםענריצימ נא װעלכע ס׳איז שםעםער ארויסנערוםן נעװ$ק * £עױ׳פקןנים, זיינק דעחקןך אריינגעדעכנם געיקףק נים אק זײעד א״נעגער רונריק, גןןר אק דעד מגריק,םעױטןןניט״; און אוױ װי *•ענדיצים אמ נןן רי •עטערגחחנער אידן, װימם אױס׳ א ןןםםערע דערשײנומ װי נא נינךאידן, ייינק שוין כבז׳רא אױף רעם ומעק אוץ־ אױסגעװאקשן רי ציםעק אק רער רונױק ״•עריסןןנים״. צום שלחם װעלן נדר זיך כןןך )}ןושנועלן אױף דעד סםאי ם״םטיק םק זעלנםטמןןרדן נא ױ •עטעדנותער אמק. ױ םאנעלע נעםם אח־ם די צןןל זעלנםםםןןרדן גא סעםערנחתער אמק און נח*אידן םאר ױ קןרן 1920—1900, אויף *עדע 100.000 נםשות םון דער גאי םעלקערונג אין םעטערגורנ זײנען נעווען זעלנםטמןןררן: :.*810 100.000 1סס!סמ)•!!•? ס1 ס1>?10ס1*<11ס3 גימ אידץ <■■* )4* ■^מו״סוא אױץ ס•* ו* ■141 קןרן •111•( 10,3 14,4 1900—1904 25,1 17,9 1906—1909 29,7 26,7 1910—1914 10,9 11,3 1916—1917 303 1918—1919 21,1 19,7 1910 :<■ (סעסזא^ ס1 סו&סא ^ססו1ס*יס11 10.000 ס[ 1וג1 £י״ן ײ״״ײי קר*נקהײסן — :••#■■!•■•!•צ 03 03 203 3.1ג 1.7 נ.י 14,6 113 43 1.9 0,4 03 23 23 1.2 1.0 38,4 93 5,3 2.7 םון רןכיס ועגגלישע קדײנק) *!11ו1ס*8 םון פ*רק־קר*נקהײסץ, נערװךקראנק־ הײסן אץ *•*פלעקסיע 1>סס <1סס1סע<ססס7סאסס1> סס11סו1צס*ו£ ■11ס1<[סק^ םון •סיכיםע קר*גקך,ײסן סס1)סו1צס<ם1סס1ס1ס0 םון הערץ־ און נלוס־געםעס־קראנק־ הײטן סס11ס1ט[ס*ס1181ס10ס81 .ס סו1ו1ס1מס0 סון קראנקהײסן אין די $םעם־$רג*נק (חוץ •נעאופןניע) סס*10ס*0סססו1▲ ■*16> סס11סו1צס*נ8 ־־־ ־ ־'} םון קר*נקהײסן אין םאגן און אין די קיםקעס סס11ס11אס*ס1סמ*ס 1>סס -060*11 םון נירךןנצינדונג 0סס1>ת11*1ססססזס1א *לזא, נםעם םון אלע זןקןןחאםײױסגערעסנםע םר49סנות אמ די שננארבליכקײט נא ױ •עםעדנחתער אעק געװען קלמנעד, װי נ* די גים׳אידן, וןגעד דעד אונםעדשייד אמ גע נ$> *לע סנות דעד זעלנער, רעד גחעסםער אוגםעױמײד אמ נא קראנקהייטן םון םןןנן און קישקעס; ױ שםארנליכק״ט םוץ די חןױ׳נע קחונקהײםן אמ נמ רי •ענמדנחתעד אידן םיד ם*ר קדענעך, װי נא דער גיםי אידיםער נאםעלקעדתנ• חןס דערקלערם זיך דעדםימ װ*ם אק דעד חףינער מנױ׳ק נײם אריין רעסעיקר קינדעדישלשול, און בא ױ •עםעונחחנער אידן אמ די שםארנליכקײט צודישן קיני ד׳ער אק עלסער נמ 1 קןר גבלל זעהר קלײ^ נאדײטגד קלענער (םעד װי 2 טןןל) אמ נא ױ •עםעחנותער אידן אױך די שםארנליםקײמ םון קףאנקהײטן אין ױ *םעם^ןר• נאנק (יזדץ •נעאמקןניע); אהער װעדן ארײנבעדעכגנמ •לעװו־ים, לחנגקיעטםמעםע, מוװחעגע, למגקיגעםװיד, נחןנביט * ד. נל. נםעם אזוי פרױס אמ דער אונטערשייד אין דעד שםארנליכי קײט םון געםױם(לתגעףאנציגרחנג); חןם דעחקלעדם זיך דערםיכנ רקןם נא אידץ אמ װיחניג םאחםםױים *רק*ה*למם און עם זײנק װעצינער םאחםםױיט אײגינע שאר&ג אמםעקציעיקראגקהײטן, וקןס מק מו־ױס געםױם. א גיםל קלענעד אמ םוק חן־ אחנטעו־שייד נא ױ םארך,י נערװןי אוץ •סיכישע;ךאנקהײםך. נלומ *נדע־׳האלנן גקןל, ד* האנחלט זיך מענן שזזעו־ע *תאגישע סױינ^קףמגקהײםן אין מװך םק ק^• *דעד םון דזט השחית און אזױ װי סז די חךמנ יךאגק• הי״םן םידן ןײ גועסגה עםקןל^נישע ו*ל7 סמוידם אק <װק$> ה^למם, אמ רעדיגער מו א^1 חן די שטארנליכקײם קלענער. 1■ 1