Bleṭer far idisher demografye, sṭaṭisṭik un eḳonomiḳ · 1923-01-01 · Nummer 4 (15. Juni) - נומער 4 · p. [Seite]

4 ^יז^ו<^||8ו^ו^,(יוו..ןןן.ו -1(■(. ד*י ביסשט^ק ><י| י״ר גןןװוןןסעלםקי 252 טױט־םבוו1 בא דער אידישער באפעלקערונג פץ פעטערבורג״ ד״ר ב• בינשטןק און ד״ר ם• נןןװןןםעלםקי י 1)3ז^0ז61? □1 □16)□!> □16) 61(1 611 נ8301ז16811)ס1 1)1ו1*(ן*10וסא .8 .<נ0 1>פס :ו1>ס)1ס81 .8 .•01 011▼ טיסמיק םון יךאנגך-״עק בכלמ ד העמומ קמןםיםיצ׳דץ די ק־אנק׳ הייטן, זי ניט רעם סךסנל פון גאנצע נח׳פעם קד*ונקד.״טן, ןןגער אײטנלנע גדטימע און אין ס^ראלן טרס גראדע וױכםיגע קףןנק׳ הייטן און טרט&גזת טײלט ד אױם טאוהעלטניסםעםינ װײניג, דעדינעד הןןנן מיר םאר רען־ םט*ויסטיק םון די טויטמות גא דעד איד״שעד מםעלקעהוע אין פעטעדבודנ נעםעד ןזנגענומק רי אי׳נטערממי^מולע (בעדטיליןןנם) נאמענקלאטור םון טױט״ סבות (אױסנאגע םוץ 1900), גיט נעקוקם תרױף, װןןם דערמיט חןןנן מיד םארלױרן די מענודסקייט דזדטנוםידן א םולע אנא* לןףיע עז׳ישן אונוער םט*וסטיק און רי אלנעסײנע ידיעות יתבן די םדט&גות בא רעד גאטנעד םעםערנוחנער באםעלקעדמג. רי עױטטע טאגעלע אחנזערע באוויתם רי עגםארנליפקײם םון שטארקיקלעםיגע קיאנקתײטן מדער איױשעד און דט׳ אידישער *אםעלקערמג םון •עטעחגות םאר די י$רן 1900— 1917. די סםאםיסםיק םון רי םױטמבוה אי׳ו אין םעטערנוחג ןץי גאניזידט ניט שלעכגג עס נילט נןץ דער געועץ םון 1807 יןץ, אז קײן איק נעשטןץבענעך טןץ גיט נאנרןץן װעדן, אײ׳דער די קרובים #דער די נאקאנטע זײפע שטעלן זנו א םערמינישע צײגעי גיט ווענן רעד סנד. םון ױין טויג* אין 1917 יןץ איז דער ר^י זיגער אײנבעשסעלםעד סרד אניסל מףמוערט נעמןץן, ןןנעד ׳םטעטער ה$ט מען אים רידעך נענוםען ןןאהינק. רי באםערי קמנק ידענן די טױטיסגות װןןם ווקדן רעחטןץם אין רי מעטדיקע״ ניכער םונם רמנינאט, זײנען אלע ארדסגעגוטק םוץ ןןזעלבע מע• דיציגישע צײנענישן. רי ידיעות וועגן רי םױטיפנות םון דעד םעטערנותעד באםעלי קעדמג זײנק באארגעט סעווןץן רודך דער סטאטיסםישער ןןםי טײלמג םון דער נקזדעזעסעד פעסעדבחחנער שטןןטס׳םע לרט דער ןןזוי נעדוםענעד ןןםמיעלעד נאםענקממד םיץ קרןןנקףײטן. רי דןןױנע נאםענקלאטוד איז צוגעאאםט רערעיקר םאר דער סטאי אױף יעדע 10.000 םון דער באםעלקערונג דינען געשטארק פרן: :ס■ 114)110*? ס1 ססל,!•)■ ׳0100111101!£ 10000!גז^ די*מריס ארן קרו■ 1וס *1**4)ץ1<1 ▼קומא שק*רל*טין ג1ס 14ז84 ס8 קןקלװש 1611|0011110ס£ םןזלען 24446911?061(611 •?קז- קץן — •״1*4 *אנים־ *ייז <ו*1> 1■* -11|*1א 1<*וו[ מ*ײז 1x1 4*0 1*1■ מניס־ *י׳יו 0*4 1*4 -1<ו*1א ס*1>ס[ מ*יח 0*4 1*6 ס*4סג מנים־ *י׳יז ■*4 1*4 -41*1א ס*4ס1 מייח 1x1 4*0 .1x1*0 נןגיס־ *יח 0*4 14 -41*1א *1*1 <י*ידן 1x1 4•■ ס•*■; באניס־ ״ײז <ו>4 1*4 -1*>1א ן*ו-1 מ*ידן סא&ו 1*6 *אנמױ *יח 0*4 1*4 -41*1א ס*4ס[ <**יח 0*4 4*4 ס*ו*ג 6.1 2.5 7.1 3.8 4,5 3.6 2,0 1.3 6,4 1,2 0.9 0,2 1900-1904 8.2 3.7 5.8 2,3 5.6 3,3 2.5 ^ס 8,9 2,5 0.9 3,ס 1905-1909 4,2 1.1 2.6 0.8 3.9 2,3 2.1 0,2 8.1 1.2 1,1 0,1 1910-1914 4.9 1,5 3,4 1.1 5.6 2,2 1,5 0,2 4,4 0,5 1,8 14) 1915—1917 .םןןזלען און אנדערע קיט־׳ערשע אינםעקצתףקראגקה״טן יױרקם שױן גי׳נער םון אלץ דער טאקגנ ווןןם בא איזץ שטארנם סען וױי׳נינער םון ןןט די קראנקהוינק: מען רוםט נאצײטנם 8 דן^נוןץ זנום קי׳נד, םען היט ןןם דעם חולד., און, םעגליך אױך, אז דעד אי׳דישעד ןןחנאגיוזס אמ םער וחחס־שטמנדסיםעד.^ אד׳םעד .די זעקם שטארקיקלעניקע הרטטקראנקהײנק, וזןןם ח׳ערן נענראכט איץ ד׳ער טאנעל׳ע, װעק םיד דך נןץ ןןישטעלן אױף םלעק׳םיטוס, כןןלעדע, דיזענטעדיע, נריט, לונגקיגסדנרוננ (ינעאומןץיע) אק קימפעטטי׳נעך. טליעק׳טיםום אי׳ו םןץ די לענטע צענדלמעד י׳ןץן נע• װק אין *עטעדסדנ זעהר א זעלטעסע דערשיינתג. עדשט אין ד יןא־ץ 0*19—1918 חןןט ייך איץ •עטעחנחחנ םארשטר״ט א קןןלןסאלע עםרדעסיע םון םלעקיטיםוס: ניז 10.000 מעגשן זײ׳נק דןץנק םאר רי דדײ יןץ נעטטןץק םון םלעק׳טיטוס. די אידץ םון •עםעדנות הןןנן ארך נעליטן םון דער דןקינער קראנקי הײם, ןןנעד אין א סך א קלעגע־־עד טןןם, װי רי איבעױנוע נאי םיד זעריק, % די שטארנליבקײט םון די אלע אויסגעדעכנמע איגםעקוױעיקחןןפקחיינק איו בא׳־-ד^ד אי׳ױשער נאםעלקעחע א סך קלעגער, װי נא גיםיזדז־ן. ץ נררם םון דער שטאו־בי ליכקייס םון א וסןןםער גיט^בבקכאנקהײט איז געומעט־ט םון רער צןןל קחאגקע אויף דער דןןױגער קרענק אוץ סון דעם שטארנליכ׳ קײס׳נדאד םון דער רןקיגער קןענק. ױ ציםערן, זדןןם װעדן גע׳ בואכם אין דער טאנעלע, הןןגן דעריגע־ םאד םארשײדענע קראנקהימק א םארשיירעגעם מױיט: אין איק םאל שיינלק זײ ןן• סער ױ ס־רם םוץ דעד זנןןל קו#נקע, אץ אנ׳אנדער םאל — דעם נחוד שטארנליכקײט םון רעד ןןדער יענער קראנקהײג^ א.***^ 4 ****ס ^014 ^08*^^ **444*8004^0**■* ^40 001040 4^00 40*0* לנמד♦ אױף דעד קליקנער מעאמריסקײמ וויק םק *^קן און 1דך<דסום יױד־קמ אודאי וו*ס אידן קרײנקען וױמקנעד אױף די ד^ױגע קרמגקהייען (די מפועלן דך 5^קן, הינק די אינדיוויתעל*דגיעג^וע אקנות); נגמע #געד צו ן יקיסל פון ן ןומס ות^ון (ןוק: #נןלז ון#<ו^גוי •ץ נןסװ^יכן ו^וןנוע ■ון דקד וװיעד עסע^ןחחנג וץ •ין וווו ויו וווד? וזנןוו״ס גןו וד עולקאו ״9(7**