Bleṭer far idisher demografye, sṭaṭisṭik un eḳonomiḳ · 1923-01-01 · Nummer 4 (15. Juni) - נומער 4 · p. [Seite]

י י ״ יייי 240 די נןןטידדיכע כןןװעגמג 5?> דער זדדישעד סזגועדקעדחננ םון םרזןנקסודעו זןם םןדן 4* 4 אועלכע געגח־׳םן מו איוץ םיל קליענעד, <די ב$ן דעד קחםטריבעד מםעלקעדוע — $נעד או׳יך ד|ן האלט די ד$דנע גןןל אין א כםרר׳דינן װאקםן, וױ ס׳א״ו נריע זװ <עהק םון םןןלנכױנעד פמ־ נעלע: די צןןל אועעזעצליך נעכרדענע בא אידן ד״זןם ארסנעםאכם אין סואצענגק לניי דער טאגצעד צזןל נעכודק (חוץ נע&דכון םק נעמישםע חתחנות): 4ס1סמ0 זלו וו))ס)1<סק ס> סס1>1ו1 ס>ג> ו*ל 110(1x11(111x11 >ז0 :ססו)סו1סט1ל סוס סס4ס>לס0 ס!1> ססלס ,ץסחוגסס^וול)) 4.1 — 1904 3.2 — 1905 5.3 — 1906 7.2 — 1907 5.2 — 1908 5.7 — 1909 6.7 — 1910 1897 — 3,0 1898 — 4,0׳ 1899 — 3,9 1900 — 6,3 1901 — 2,4 1902 — 6,0 1903 — 4,1 1,2 — 1890 0,9 — 1891 2.8 — 1892 3.9 — 1893 3,5 — 1894 2.9 — 1895 3.9 — 1896 בא ףער אלפעמײנעד באםעלקעדמג <$עם ארך ם$ר א עטעג־ רינער ודאוקם םון דער צןןל ,אמבעזעצליכע- נעיורמן. די סן־ זינע צץל הןןם אויסגעמאבם: - אין 1891 — 11,2% אץ 1900 — 12,6% אין 1895 — 12,9% אין 1905 — 14,7% ודןןם, װןןם די צןןל ״אועעזעצל״כע״ נעבורק דאקםנו בא אידן עטאחקער, װי בא דעד אלנעמײנעד באםעלקערהג געםם דך דערםון — װי דעער• באטעדקט ריכגמ — וחןןש דיי אידישע נעבותק בבלל םןןלן א סך ניפער, אײדער די נעבודק בא דער ןזלנעםדנעד בןןםעלקעדזע. דעד װאוקם םון די אונגעועצליכע נעבורסן בא א׳דן, — אנ׳י עדשײנמג, װןןם ל^זט דך ׳ב^םעדקן אוםעטום און נאגץ באזונדער אין די נררםע שטעס — דעדקלערם דך טײלוױיז םיט סיבוח םון עטיש־דםליכן און רעליגיעזן כארןוקטעד (יםװאכערע ו׳עלחגיעזקײט, ןןםנעשװאבםעס םאמיליעגלעבן) און פײלװײז םים םיבות םון וױחטשןןםטליך־םןןציןןלן כןןדןוקנועו״ **. פיד םייעען, אז די עיקר־רןןלע יטםילן דןן די לעצטע — די םןןציאלע םןןםענטן. עס איז אױסעד יעודן סםק, אז ארך בא אידן וױרקם דןן חנד לקר דןןם, װןןם חחונוית װעדן װןןם װײנינעך געשלןןסן, עם װעדפ ןןלץ יטװערעד אױםצור&לטן א םאמיליע, די םרױ װעדט ןןלץ םער ןדײננעצרנן אין װידטשןןםםליק לעבן און די א׳דישע בןןםעל־ קערמג אין זײ נירסע שטעט װערם ןןלץ םער םחןןלעטןןױזידם״ ש. שטארבליכקײט שטמדבריכקײט בן> דעד מלזנעטיעער און בא דעד• אידישער סוםעלקעדונג :וו)1>װ1 ■)4!•ל!אזוו .ז)6*-ו)0 ))1> מל )ו)1ו1>!1ו1>)51 איר. 682. 8ל0 682. י$ר .יז6 44( .מ5--מ0 ״ו*ז 14,5 20,3 1880 13,8 ־ 19,7 1885 13,3 18,6 1890 13,1 17,3 1895 — 11,8 17,2 1900 11,5 16,0 , 1905 13,6 13,3 1910 1ו)>( )■1> •)01144)44<מצ *11־1מק1 4■■ ■■■■>ןן11*!><)י51 * *59 ־* •1904 .!■■*■*4■( ■■,(■1■■^ ■4> ס—ס,י>>1 1 *ם :■>ווו*י4114^1 .#1ױ ," •77 .* ,״19 טןןוץ יןןר 1906 וײגק די ןןנטיארעבנדינע ציםעד — 3,26 און 2,37 םיןןוג םןןוץ ׳זןןר 1907 זײגק רי אנםשםרעכענױנע ציםער — 3,20 און 1,52 םרןןצ, ןןז די צןןל סױמ׳נענודנק אמ בא אידן א קלענערע, איז שױן באקאנבו טון לוונג. נןןר ןןור װי בא אידן װערן אינגלעך גע> בױרן םעד, וױ רעך ןןלנעטײנעד דוחמזנים טרעםם ןןן, װןןלם םק נעקןןנט דעדװןןרנק, ןןז די צןןל םױט׳נענדדענ׳ע זןןל רןן אויך זיץ נדעסעד. עס איז ןןבער גיט ןןזר, םחמח טעםים םון סןןציןןל־ היניענישן סורןןקטעד. בא חד ןןלנעםיינער באםעלקעמנג יע־ הק םיר, װי ױ צאל טױט<עבדדענע םארנרעסעדט זיך כםדד אץ דעד װאוקם שטעלט זיך ני׳ט ןןם אם׳לו נןןך רער םלחםה; 83 איד־ן װעד׳ט די צןןל טױטינ׳עבױדעפע םןןדנרעםערמ געח דער מלחטר״ ןןבעד תי׳כף װי רי םלחטה ר,ערט אױף, םאל׳ט אױך ױ צןןל םץ טרט־נעבותק. די סיבוח, םןןחװןןס די צןןל פױט־נע־ ברדענע איז נרעסער בעת טלחפד״ זײנק םןןחטטענדליכע: די דעתערמג אייו גיס <ךן נענמענרינע, ױ שװאנגערשאםם װעוט װײמער ןןםגעהינב םרױק^ןרבעם װערט םער ם}ןדשםדײט וױ נעװייגליך, סיםיליס איו מעד םןןרשםרײמ, אץ אםילו ױ הילף םןןר מןװעעױנם איז אויך רןק יױנציגער. אץ 8 נעװיסער מןןם הןןבן די ןןלע םיבות נעװירקם אויך בא דער אידישעד בןןםעל־ קעדמג בן> ךי ״אוכצעזעצליכע״ קיגדער איז ױ צןןל טרםינענױדענע בןןדײטנרינ נרעסער, אײדער בא רי געזעצליכע. די ןןכםןןלוטע צןןלן סץ די טױנאעבררענע צוױשן אידישע ״אוםנעזעצליכע״ קיסדער זײנען ןןנעד 8זר קליץ, ןןז טיר צװײםלעץ, צי ס׳הןןט 8 ױנק אױסצורעפעגק ר׳י רעלןןטיװע ס8חר,עלםעניש־צ8לן♦ םאר ױ יןןרן 20—1910 זײנק אױף 209 ״אוםנעזעצליכע״ פעבזדפק איטאנצן נעװען 12 םאלן םק טױט־נעבודפק, םון דעם אץ איץ יןןר (1917) נןןנצע 7 ם8לן. םןןר ןןט ױ 10 יןןר ב8קוםט דך 8 ציםער םון 54 םרןןצ. טרמ׳םןןלן ב8 די איױשע ״אוטגעזעצ־ ליפע״ נ׳ענודנק. םון יע׳דע 100 געבורםן זײנען נעווען אומנעזעצליכע: :*סזזס5ס0 ו1)11)1)מו וו))))ז) 1ו))זוו(1)0 100 *ן £ס^ אידישע 682, נ8נצץ 682. י$ר )44. 6*(. .ת6־.מ0 145( 4,9 13,5 1911 6,8 15,1 1912 7,7 15,7 1913 5,8 16,2 1914 6,2 17,4 1915 6,5 17,4 1916 12,5 17,3 1917 6,5 19,0 1918 7,0 16,6 1919 6,4 15>1 1920 14 13,2 1921 7,1 ( 16,0 1922 װי סד זעהק איז ג8 רער ןןלנעםײגעד ב8םעלקעדמג די צןןל אוםגעועצליך נעבױרעגע כסדר נעװאקםן אץ םשך םץ ױ םלחםהייןןרן, אץ עדשס נןןכן פךג איז רי צןןל צװ״ק געםןןלן; ב8 אידן ןןבער אמ בםשך םון דער םלזצ׳ד- ניס םןןתעקוםק כךיץ צוװןןקם סון די אוםגעזעצליכע נעבודפק. בפלל איז די צןןל