Bleṭer far idisher demografye, sṭaṭisṭik un eḳonomiḳ · 1923-01-01 · Nummer 4 (15. Juni) - נומער 4 · p. [Seite]

( . '01 (< -ייוי(י"^ײ||י'^ ( '״ ■■ > ■ <ון8<ןןןןוון^ו<,ו,ן״|1^ויוןןיי1^( 248 _9י*י8*י8צעגט י״י האנרעד_ 4 * נוזסמעגהאגג מיט דמר צןןל אנאחטן, בא וז׳עלכע עס מיממ דך *טיד םעד םחבבנ סק סענעױשן אײחער םון וױי51׳דן נע• שלעכמ• . ה^ם נרעםער ם׳איי רעדינער רי נןןל אנאחנק, אל׳ן נרעסער במ דעתןק־ זײן ױ צ^ל מןנררענע מיירלעךן און אור זזי בא איק אמ רי צ^ל אנארמן קלעגעד, וד נא רער קד׳סגודכער נאםעלקעחינג אמ ישױן לײכם *ו םארמפדין, םאר״ ווןזם נא די נאץםנו דך א נרעסערע צן(ל גענוידעגע אענלעך. ווען ^ט די םעןזריע קזר זײן ריכפיג זזון םוק ניד (זנגעסען, אז נא די םחאנקטרטעד אידן אמ נעת ד׳עם קח׳נ רי *$ל אגאחנק אױסנעוזאנןסן — אויף דעדרף זײגק ^בער גיונקז קיינע נאװײק. סק קןק גןק־ באזמדעד אד׳סרעכענק די געשלעכס<ואתזעל< םעדש נא די גוייונאעבדדעגע,־ די ציםעדן םק רי אױ־ישע נע• בורק זײנק #געו־ אועלפע קלייגע, אז מק דארף ױין זעדד םןזר״ ויבטיג םיטן מאכן אף׳סםידן םוץ זײ, וױי׳ל נזםעלינקײםן קןקק דןז רײכם יסםודן ס כאד״טנרחג/ וזיזלע♦ בסלדגאחו צװישן רי סױט״ נעבױדענע, וױ נאקאנט, אלע מ^ל גרעםער די קזל אי׳נגלעך; חקו קזל וױך נעמק רעדםון, וקזם אינגלעך לײרן מטןןרקער *עתן נעבױרן ווערן ע׳דב דעד נד׳עסערער אגנרױקלמג לװנם מוארגן. צוױיק רי ״נעזעערדע״ טױט״געסדסן םאר די קקץ 1911— 1920 נעםיסק זיך 36 איעל׳עך אק 28 מײחלעך. צוױמק די ״אונבעועצליפע״ — 10 אינגלק־ אדן 2 םײדלעך. צװימק די ״אחםנעזעצליכע״ נעבורנק בבל׳ל סאר די זעלבע י$רן (1911— 1920) ױיגק נעװען 119 ודעלעך און 110 םײו־לק־. די נעי שלעכסס^רהעלטעגיש אמ ר>( עפוװןקנ קלענעו־, אײדער בא זײ ״נעועצליכע״ נעבוחפק. אויף י׳עז־ע סס1 נעבורק אמ געמ׳ען מױנאעבוידענע נ :(ס)1וו(1*^1ס1 ן0|>;|)וו> גזס>זטנ1ש0 100 4| איו• כאס. ..*8 .44) אלנ. בא6. .יי8-*י0 י$ר ״ו״ג 3,3 . 3,1 1911 1,3 3,3 1912 1,3 34 1913 2,6 3,2 1914 1/5 34 1915 2,0 3,6 1916 2,6 3,5 1917 5,8 34 1918 4,1 3,7 1919 1,7 ׳ 4,0 1920 1,7 3,7 1921 2,0 3,6 1922 בא דער אלנעםייגעד צןקי א׳רישע נעבװ־נק זײגען נעזעצ״ לי׳כע אק אצבעועצליכע נענזדק בארעכענט צמאמק, אק ס׳זײ״ נק ניט נענחטען אין אכם די שדע׳נעבדדעגע םון נעטימטע חחמות, כא װעלכע ם׳ױיגען טאר 10 ק(ר פעװק אינגאנצן 18 144441^44 ^41א4 ^41^4>^ ^^4 ^^4 4^ 4^^ 04^^<^^ 44.4 ןזועדכע נויודץ• טק דער סאבעדע דעדים םען, או אין אלנעמיק אמ די צ>(ל טדטינעסתק בא אידן קלעגער, אײדעד מו דעד אל״ געמײגער כאסעלקעדמס ד^ם זעלבע ד^נן באוױ׳ון די סטאטיס• פדשע צײלונגק נןק־ אין םריערדיגע צײטן. אין 1905 דס|בן די םױטגעכותק אדםנעםאכט בא דעד קריסטליכע־־ כאסעלקערמג 89׳3 6חקג אק נא דעד אידימוער נאר 1/84 6חוזג -ג>4**1ו4סס0 *4 }■■ מ1> סוו))ס0 *0 :ס^8*8 .18• ״■■0190^0 ן|^^ןןן ס)111)(1*ןןס*(41ס1 66100)00 ו)>1ו^*}ו*ו1ס[ו1א 100 *(?ס\ :(ס6)ש>ל)0 6ו1סנ61וו6סס 6מװ ס))וס(1)ןןא7 *מוס11סו) צאל איעלעך 41<2 . (1154 9 9 9 9 9 9 יי? ,4״( 1911 108,7 9 9 9 9 9 9 9 1912 105,6 9 9 9 9 9 9 9 1913 83,1 9 9 9 9 9 9 9 1914 160,7 9 9 9 9 9 9 1915 98,2 9 9 9 9 9 1916 97,9 9 9 9 9 9 9 9 1917 . ״ 119,7 9 9 9 9 9 9 9 1918 . ־85,7 9 9 9 9 9 9 9 1919 102,6 9 9 9 9 9 9 9 1920 114,9 9 9 9 9 9 6 9 1921 111,7 9 9 9 9 9 9 9 1922 אק רער טאנעיע װארםט דן־ אק די ארגן רער םערקװיר״. דינעד טאקנב אן אין םראנקםוחם אמ בםשך טוגם קףג סאד״ שװאמרן געום^רן דעד געװײנליכער איבערםלום םק אינגלעך״ נעבװנקן רי טרא£ארץ ה>(ט ױך מורקעדט נעביטן לטובת די םײדלק־, און אםידו נןק• דער םלתםד, (א חוץ דעם קך 1918) ה$ט רי דאלינע עדמדינמנ גיט ארםנעהערט, <ױ נארםלחטהדינע *־*ש^רץ ה^ם זיך נןק־ גיגו צרריקגעקעוס. עחטט אין יאר 1921 באמערקם זיך מװין א ביסל א העכעדע נעשלעכגסטרא״ ט^ױן. רי ג^רםע םק די לעצטע טווריםלחטה״קךן — 105 איגגלעך אױף 100 םיידלעך — א״י דון אינעתעמןנם געװןןק, א חדן דעם י*ר 1917. אק די יןןרן, רו^ס נןןכן קריג ה$בן טיר ניןך הע׳ כעףע ציםערן, באױנדעד אק יןןר 1918 אק 1920, םעד אלם אק 1910 — 8 עאװימ, װי ריכטינ ס׳אמ די בוקןנאכםוננ, אז נןןך 8 מלחטת װאקסט די נעבװ־ט םון אינגלעך. םיד הןןבן נןק־ געוחןלפו דעחנײק, צי איז נים אםשד אק םרסגקטדס ׳םױן אק די םריעױגע יןןרן נעװק ב8 די אידן 8 שינױ אק רער נעשלעסםםסארהעתזענתז לםובת די אעגלעךן מיד הןןפן צו׳ליב רעם דורםנעשמדידט די נעבודק םאר ױ יןןרן 1910—1890 — אק םיר הזןבן נעםמק, או םאר ןןט דעם פערי$ד זײנק בלויז 6 י^ר נעוזק, יוען ױ צןןל נעבױרענע מײד״ לעך אמ נעװק נדעסערן ױ נאנצע איכעױנע צײט אמ בסדד נעװק 8 היפשער עה־ף םק נעבױרעגע איננלעך; אק אין לעצפק םך״ הנל רארף מק רערט־ט פאקע דערקלעק אויך דעם שיגוי אק דער נעשלעכטייםאוהעלטעניש םק ױ איױשע נעבװ־טן סעת דעם קױג. ס׳אמ גאנץ םענליך, אז ד$ קוםט צום אױםדרו׳ק ױ װיד״ קתג םק געוױםע ק^נסטיטוצסןנעלע שינדם, ד, ת םק ני8י8״ נישע סןןמעגפק, און עם װ^למ אינטעדעסאנם געוו׳ען צוליב דעש צו דעתײק, צי הןןט מק ניט גןק* ערגיץ װאו פאמערקט אק םשך םמם קריג 8 םארקלענעדףננ םמם עודף איננלקי בא רער אידישעד ב8םעלקעדונג יו׳ןןם אמ שײך צו די םינות םון רעם, װ^ם 83 אי׳דן װעק געבו׳דן םעד א׳עלעך, יזײפק םבוח דעם םאראן צוױי השעדװע איעע 8 לאננ^נינע םק דיזינמ אק װ׳עלכע םןק םײער״בעטט מכט <יך אױך ןק, — ױ ז^נט, % חעד עודף אמגלעך נעמט ױך דעחםק, װ^ס בא אדן קומק םןך זעהר םיל שידתים צוױשן קרובים• 8 צװײםע, גײע היט^טעזע וױל דןן אייגועהן 8 נעװיסן ■*>< . •97)1 111114י1ווןווי))614**8 :1*[וא .ז ״