Bleṭer far idisher demografye, sṭaṭisṭik un eḳonomiḳ · 1923-01-01 · Nummer 4 (15. Juni) - נומער 4 · p. [Seite]

״׳׳■״יײ■:׳״׳.-״ ידי-י ^״י^־יי.^יי!)*.1י-^י'.יי ׳י•׳*י^וןיי■. 244 ־ .__בױװןא^דןוצענט ד״ר ד&גױעי___4 ^נעגוטק װעדן♦ םיד רז^גן דן די ם^רמןעגחנג םרן ךזיל רעמ^לז^גערעד וו$ם צדד ה$נן - *ויץ ג#פעוקם נא דעןד תװןוסמ״ע סון יהואשן *וױסנחק למונת רי ןוױ׳טע טײלן סון דעד נאםערקערמכ ךי דבגםות און רעם *יימםום םון די מעים און םון די מעסילק♦ ר$ס אמ אן עדשײ׳נתג, לה^ם ם׳ד יבאגענעגק אין נ&נצן אלטערטום. די םעסילק זייגק תנדד נעזען רי נעלם׳ רעזועןחוואתדן םײ םון די העדשעגדחנע, םײ םון די רע־חןולוציןונעדע גןלאםן♦ שוין אין #נהױנ םון דעד אידי׳שעד נעשיכטע נעםינק םיד אן ענליכע דערזניחלוע* דןוס אמ.די םעשד״ אביםלך שוםםים ם♦ דןץטן נעסט חןר טיחאן אבייםלך זימינ מקלים מץ םעסיל םון נעלערית און עד ריעם םאד רעם נעלם זעלנער♦ רי גאטגע אגםװיקלמג םון א״רי׳שן םץלק ני׳ז מום?לות נײט כי׳שס אין ועד ריכםוננ םון םאדשטאוקן די סאכם םון די נדינים, גןור, ם&רנןעדננ םון ^םשװאכן זײעד כח♦ די רעליניע וחןרם ארן םעד תםןוקחןוטמידט און םםילא םאחנײםטינט; די קרמות קףגן אלץ א קלענמ־ן וויערם אק 4^^^ 4^^ ^4^^44^^ 4|^^^4 444^^^ 4144*^^ 4444^^ 44^^ זייער ןףם טאחנעמט די עבודה שבלב/ וועדכע וזעדם אױסי נערריקט א&נעסםן אין רעם םסוק♦ ,ועתה ישראל םה יהוה אלהיך שאל םעמך כי אס ליהאה את יהו׳ה אלהיך ללבת בכל ח־כיו ולאהבה אתו חלעבר את יזעד״ אלהיך בכל לבבך ובכל נםשך״♦ א נאטוע ר״׳ע באװײק״ או די בהנים הןובן נעהאט עוד םײ אין דער עלםערער צייט, םײ אין רער שאעסעחײנעד זנײט. אור נעטינען,נדר אין םלכש א. קאם♦ ס *2, וד שלטה (*נט זפום נהן אביחר״ װעסען ער ה^ט םאחטריבן םון ניתיחםקדש אק ית׳שליםן ,ענחות לך על ׳שדיך-, ר♦ ד^ אז אביתר ה$ט נעהאט איעענע ערד אין ענתות. אין עסוס ז. 12 מו. שטר^טט דער נביא דעם סהן אםדה םון בית אל רעומים, װןןס םיט זײן נחלה װעלן דך סרעםרע זנעםײלן♦ ►0ץ■ ידםיה דינביא ר$ם נעהאם עדד, ועם עד אמ נעװק א כהן♦ װיכםינעד איז ןובעד רער םווקם, װ$ם אויך אין די איברינע נעזעץ״ואטלתגק אמ ניטןן קיק שם שםוד דעךםון, אז רי נהגים ם$ון נים הןוק קײן אײנענע ערד, םאוקערנכ אין הורת כהנים װערט בםידוש נעזץננכ אז בהגים הןוק ערד♦ בםלל איז זעהר װענ׳נ װארשײנליך, נר$ד די כהגים ז$לן קײן אײנן עדד ניט הןונן. ם׳ד װײסן, או אין אלע איבערינע לעגדעד הןוק גרןוד די כדגש נעהאט נררפע גחלאות, און װענן דער עחר םון די סהנים אין כמױם װערס ג$ך ףערצײלס אק זעסש נדאשית♦ עס גלײנט דעריבער סץ די אײ׳נצינע מענ• לי׳כק״׳ט, או מ׳ד הןץן צו טון םיש א גײעם נעדעץ, און רעד ק םון םסוץ ״לא יהיה לכהגים הלױם סל שבט לוי חלק ונחלה עם ישדאל״ אמ — די ערד, װןןם' נעהעוס צו די כהנים, נןול די גאטירליכע באוועגונג פון דער אידישער באפעלקערוע פוץ פדאנקפורט אם מאין (1922—1911) פריװזןט־דןןצענט ד״ר האגױער 3111^/3 11111)3111<! 111 £ת11י[6)66¥011 118011611)11(. *161) 6£1111£^86 16(1?06*1180 .׳01 .01(1־.ע1ז? 011^ רונג; אונזער איצטינע נןץדץ אמ אױך נעבוים אויסן םאטעריאל םון די זעלנע ״אינמ־׳ױכטן״♦ סריעד םלענן רי ״איבעתיכק״ דערשייגק יער׳ליך, ןץעד 884 8^44^1 844 48 44^4^44844 4^444^4 4 ■ 4444 ־־-־ — * נעת סרדזמה איז רי ארסנאנע געװןץן ןוםנעשטעלט, און עדשט איצט אמ גיט ראגג װידער דעדשינען ז/ר עדשםעד ״מאבעל*■ ױשעד אינעחױכס״, װעלכער נעסט ארום די יןץן 1920—1911♦ םיד געסינק אין תם דןךינן ״אינעדזיכם״ א נאנצע ױיע טאנעלן, װעלבע קלערן ארף ױ םחאנן װענן חחמות, נעבודק און םױט׳םאלן םאר רעם רערם^נטן *ערקץ. טאר אונדעו־ ציל הןןמ א נאװנרער װעדט דאס, װןןס אק קאםיטל װעגן חחונות נעםינען טיד דאםן װענן דער רעליניע סון ױ נעהײדאטעטק די נעבת־נק זײנק אײנגעטײלט לױק נעשלעכמ און אויך לױט תי־ תליניע םון תר םוטעד; דערנײ זײגק אױך ןןנגעמןנן ױ צ$לן םון די # נ♦ ״אחםגעועצליכע״ נעגודק און אויך ױ צן|ר סרסבענױףעגע צװי׳שן ױ נײחע םיגים — נעזעצליכע או־ן אוטנעזעצליבע — נעבװשן♦ מו תר שטארנדכזךם װעדט ױ קלאסיםי־צידתג אױך נעסידט לויםן תליניעק ס״םן, לויםן , נעשלענט און א חוץ תם לדט ױ םארשײדענע מצידקן סון תר שטןןם♦ ױ צ$ל זױניקמדער און קינדער במ 5 קץ צװישן די נעשטןץנעגע אמ כענענן אין א נאזונדער םאנעלע. ױ װעלט״םלחטה הןוט, װי נאקאנם ,אק אלע קריניםירנױנע לעגױןר שטאחק נעוױדקםיאויף תד נאטידליכעד נאװעגתג םק תר בןוסעלקערתג; זי הןןט אור טט װי געםאכט א איגער• קעדעניש אין אלע נעװימליכע גןץםעס סון ןץו תד נאװענוננ. דעד סך הבל טון תר ד*ויגער איבערקערעניש לןוזט דך בקיצמר;ויוי םןווםולירן: ס׳אמ םןװקלענערט נעװןץן ױ מול חתמות און נעגודטן, ס׳אמ םןוחנרעסערט נעידןץן רי שטארבי ל״כקײט — און ס׳הןוט זיך באק׳טק א נענאםי׳װעד באסעלקעי תנג״נןולאנס♦ םק קיון א •ױןויי ןועעמען, *ז ױ מוװענמג םון תר אידישער מוסעלקערמג איז ױ דןוזינע יןץן נענאגגק םימן זעל׳בן װעכ דןוך אמ ױ דןוױנע סו־אגע, װי װײט אונז איז נאװאוסט, ניז איצם סםעציעל גןוך גש נןוהןונדלם נעמןץן — בשו׳ט וױיל ס׳ד^נן נעםעלט ױ נױטיגע םןװועױןולן♦ א גע״ לעגגהײט צו באלייבטן ןוט ױ םחוגע גטנע צו א נהױםעד אי׳דישער קהלה גימ אזמ ױ סטאטיסטיק םון תר שטןןט סרןוגק. םודט אם םאין♦ ױ ״טןונעלאױשע אשידמםן איגער תם ציװילשםזונר םון תר שטןןט םרןונקםודט״, װעלכע תישײנק שוין, םון מו־. יוןץן, שטקץ םיט דך סןץ א רייכן אוצר טארן שטודיוץ ױ נזנוענמג םוץ תו־ דןורטינער איד׳ישער בזוסעלקע״