Bleṭer far idisher demografye, sṭaṭisṭik un eḳonomiḳ · 1923-01-01 · Nummer 4 (15. Juni) - נומער 4 · p. [Seite]

■!<!^^^|||^^^88^י1י*י5י.ג-|יף ^, יגי^ייי^^ו-,■(ן^ \ י.* ■.< ■1 י<וי.^ ו ■1*118 **** #4 __אידישע לובדװיחטשןוםט <ץ *סל*נר_235 רער חתמדיסלעער; חןר ועלבעד סרןוצעכט אבעד בא דעד־ ו־ו,י׳מײ41<3>םד׳דשער ק׳דכע מונגו אויס נןך 44. און זט־ם םרף — יזי ועהם אױש םאר דער א׳דישעד רעליניע דעד באמ*נם? ם*ד רער צײע םון י׳ןך 1868 ביז 22*1 הןןבן םיד 22.039, װאם זייטען אה׳עק םון אידנגוום אק 098*5, ־זדאם •זײנק איגעחגעגאננען זװם איז־נסום, ד$ם הײסם, * םאר 54 יןן־ הןןם דעד ווינער אידישער?ךגוץ װיד׳לןדן םון שמד ק־יב 17 םד׳מם נםשות, קידכע — 69%. דער בתאםענחאננ צװישן די בימ׳ע דער• שדגןעק איז קלןך. צוױשן םרדען נעםען ןק א נײע רעליניע קודם נל די ליחדינע, ות^חנע נזען עס בו׳ליב כאשטיסםע חתונה־ םאטזון. < דער זעלבעד םאקם שבינלם זיך אפ אויך אדף דעם עלםעד־ באשםסגר םון די, װאם גק איגער צום אידנםבם, צוױשן די, מןןם שםײען בו צו דעך איױשעד קחדכע, נעהעדן נים .יוײניגע־ םון 62 •הןמוענט זנו דעך נוזשע םון סג—20 יזןך, ד. ד< םונקם אידישע לאנדוױרטשאפט אין רוסלאנד פרןןפ• ב• ברוצקוס 1)11ס£1סמ מ1 1!ס18611ז1^1)11ס0 1186116)30 016 . ו1ו^2)וח8 .8 .זסז? םסז\ שאםם סןךט בזקוםק א נערדי׳םן ידעדם, אר הןןס נןך דעדםאר, דדײל דןןרנק תאבן זיך די אידן גענוםען צד םאנאק־ און *וקער־ פלאגםאציעם. אװי זזי הןקןן אױף םאתג־יחםערי דעם עדד־שם־. אויםן ןןחם קןןנען די אידן םון צםון*8׳קו־ןךנע א־ן יו״שרזשלאנד , ניינ וזןךום די םױערים־במנועלקע־מג אמ אין די לזןקיכע נענגק גאגץ נעדיכט באזעצננ בלײבם םאר זײ אײן אױמדעמ זוכן א שנדקל עחר עדנעץ אין ןק ןןנדעד קאנבג אק אזױ זדי אין די םםעםעם םון דרום־אוקראינע םארנעםק דך אידן מים עדד־ארבעופ שױן םון 9םה יןךן, איז זעהר נאטידליך, .דןןם אהעדל׳זנו די ־דדם־איקחרדשע םנמןםעס הןןכן זיך צועדשס א לןק געםון די רואחנידמע אידן םון ודײםרדםלאנד און צםון־׳א־קראינע. א םעלד נמר קןןלןןניזאביע הןףין דןן די איזץ א היםשן. עדשטטם — רי אלטע אי׳־ישע קאלאניעס, רןןם זייגק נענדינדעם בעדיןףרן נןןך אין דעד עדשםעד דיעלםט םון 19־סן יןךהמדערם. א ראנק רעד סלהפד< די םאנהןןטק און שלעכםע נערעםעגישן הןןט ניך די ׳ב*ועלקערדננ אין די אידישע קאלןךיעס שםארק םאוקלענעדמ אין 1913 ־ןך ה$ט זיך נערדכםט אץ 36 קןן־ לןןניעם 42.218 נםשות און צום ןךהױב 1923 יןך איז רןןרסן — נעװק שרן מיפ אלע צודי׳קנעקערםע קןןלןךי׳םטן דם מעד יױ 33,723 נבזשות, ר. ד< די א׳דישע באםעל׳קע־דע איז דןךםן קלעגער געמןף־ן אויף 8495 נםשות ןןדעד אדף 0%?*, — זנװײ קאלאניעם אר*ם ״נוליןר־םןןל־׳ע״ נײק אין חשבון נים אוײץ, װןךום זײער בןגיעאקעחע איז אעאנצן אמגעבדאכם נעװאץ ה־דך רי באנרי׳ק, און די קןןלאניקש עקויסםדן ניט םעד. בכלל _הןןט דך רי באםעלקערחנג סאודעלנג״םםעסינ װײניבעד םאר־ קלעננד׳ם אין די קןןלןןניעמ װןך ארדש ניקןןלאיעד־כעדסןןן און קריװןןידןןג; ןןרום גיליאי־&ןןליע און םןדיופןןל אבעד־ איז די באםעלקערו׳ננ אץ די אידישע קאלןךיעס קלענעד נעחןךן אויף נאטנע 40% און עסםערװײז אםי׳לו אױף איבע־ א העלםם, אין רער זעלבער צײם האט זץ־ דער עחד׳שםח םון רי אידישע קאלןךי׳עס סאתרעםעסם אץ רעד רעזןןלדציע<ױש סון 81.600 אויף 92.690 רעםיאטין. סןר דער לעצטער צײס האכן די אידישע קאלןךיעס, א דזאנק רער ר.ילף םון ״ןךם״, ״זזישןךגט״ אץ ״יקא״, אננעהו׳נן ק׳טק *ו דך. אבער אםי׳לו אי׳צס ד$ק זײ נןק־ גיום קיץ זזעלסט סעױ*, וױסיל ױי הןןבן נעהאט םאר רעד סלחמד״ און אויך סױםן אינװעגטאר האבן זײ א םך װיינינעד. §. די נײע קאל$ניז$ביע־ב*װעגונג בא די אידן אץ רוסלאנד די נײע קאלןךמאציע־באװענוע, האם קומט איצט םןך בא די אילץ אין החםלאנר, — רי איבערװאנדערמג סון די אידן םק צםון־אהךאינע אץ אױך םון װײםרוםלאנד אין די סטעבעס םון דרום־איקראינע — איז ענג סארט׳גץ םימ דעם שזועץ עקןן־ נןןמישן מצב סון רעד אידישעו־ באםעלקערועג אץ רי רןןױנע נענסםן, רי דןךםי׳שע און קלײנשטעםלדינע איזץ, װןןם ז״נען זיך בעת די סןךהןןטק םון 20*1919 צעלןךון אץ די נרויסע שםענג הן^בן דך דןךק גי׳ם נעןןךפ אײגןךדענען. א סײל םון די האט ױך נןןך די סאנדןךןק אוםנעקעחט צזדיק אויף די אלטע אײגגעגעסעגע עד׳םעד, $מנד אויך ׳הא איז די לאגע זײערע ניט םיל בעסער נעװןךן. דער אידישעך מסהר און חאנטװעדק האבן זיך אין די רןןךנע נעגגםן עןד היום נןןך ניוט נעשטעלט אױף ד־ םיס. די אײנקױף־קראםט םונם סױעחטום איז א באשחענקםע, און די שטןךרשע אינרוםטדיע־סרןךז׳קסן קאםנק נןןך אלץ זעהר טײעד, נעדלא ד$ט זיך דעד סחורת־אױםבײט צװישן שטאט און דןךף אהאאעלןךן במ א מי׳ני׳טוכנ און רןןם רוספ דך נלייך ןן• אויף די אידישע םהנםות, צװײ׳טגס, זײנק די דןךםיגע איץ, נןןך די אלע סװזןניװ^ װאם זײ זײגק אױסנעשטאנק, נעבליבן ס׳רוכ ןך׳םע ל״׳ט, און אױף אדזעקצזשםעל; א נעשעםט וױ נעהעדינ, אמ גים ט׳חאמ אליץ נעלנג גים טק קרינם װאו צו לײ׳הק♦ און צולעצט.גןך א םבזע רי גןךצע פיבאנץ־&אליטיק םון דעד קןךדני׳םטישער מאכם שטרע׳בם וחאך מי׳פ ד׳עד ה״לף םון אוטנעהױעחע שטי׳יעדץ ניס צו רעדלןןזן ארםװאקסן £־־װאטע אזנבועחטעשועק און ווןןס מעד אײנדאלםן רי סרןךוקציע און די פןךטײלמג סוץ רי סחוחת אץ די העטמ םון יי םלו׳סהיןךנאנק. * קלײ׳נער םײל םון רעד אידישעו־ מסעלקערמנ אין די דעד־ שןןטטע נעננגק, *ן ערך 8000 טשטחות, האנן בעת רעד אנראר־ רעווןןלחדע בןןקזסק בא זיך אױף רי ערסעד ׳נמ 40.000 רע־ םיאס־ן עדד, ם׳הײםט — 5 דעסיאטץ אױף א נעדינד הורכשניט־ ליך. אין צםון־אױךאיגע דעחנרײסס דעו־ וח׳חבשגיטליכער ערד־ שטח אדף א משיחה נמ מעד, יױ 3 רעםחאטץ. קלןך, אז ראם אמ װײגינ ארף אױ׳םצוהאלגק א נאנץ נעזינד♦ ו*ץ אױנ םןך א נעװיסן ס״ל םון רעד א׳רישעד באםעלקערמג אין די שטעטלעך סון צםון־אוקחאינע האט םזבדעסט־ז׳ענן די לאנרוױרם־