Bleṭer far idisher demografye, sṭaṭisṭik un eḳonomiḳ · 1923-01-01 · Nummer 4 (15. Juni) - נומער 4 · p. [Seite]

יזמבסקי 228 .* 4 4^1^41 ^1 . ■4 - *-* *■^ <■ -■ ■*-* , 4 סביסל )מזד ד ם&רקלעמהחנג שון דועד ש96וח9ליטךכ4 53 אידן איז די ל*גע נאנין ןןגדערש: בעת די נענומ־׳מזדצקײט טאלט ניך און שטארק אץ %ע ליענדעד און שטעמ״ #*וופחעדס אין די ערנועך כדכו א םערניאידנגןוש, םןןדס ־ ׳שטאהמ־יבגךם זעהר •אמעליך און ועהר וױעונ* און הןן גאחײיום דךי אין זײן נאגצעד םראנישקײט רער סריסױםיעלער חילוק ןםז״שן נע״ 4 1)^4444^.4 -*<■* 4<^ 44^41^^41 ^44 בדרעתדינקיימ און ישמדבדיכקײם: די גידעדינע אידימע גע״ בדדעהדינקײם םאלמ א םך שטארקער, אײדעד די דידיכע גיםיידד״שע נענרדעיזדינקײט; ןןגעד רי גידעדיסע אידישע שטמרגדכקײמ םאלט א םך לאנגזאםער, אײדער די הדכע 44*4 4.^444^4 ןןן■^ 4 4 444■! ^4 44^ ניבואידישע שסוןחגריכקײס. וױיד די שנעןחנדכקײס קןק נמו םאלן $ן א נ^ם, יױ כמ זיך ^נשננויען אויף רי נאנוידליבע נרעניצן, וזעלבע זי ק$ן כשום אוםן נים נובר זײן; <ײם דעגולידן ןןנער דןןס קינדער׳ד^בן ק*ן מק נאנץ וזײט םארנ״ק, אק ךי סעדב״אדץ דוןנן טאקע אין רי לעצטע םוערנ י$ר אק רעם םרט א סך ,״אףטגעט־ן״. רערטןןנט טק <יך נ$ר אק דער כאראקטעריסנדק םרנם ם^צחאלן בוי םון טערכ״ און מזרח׳אי׳תםדם און םון דעם ל^ראלן נבתלך, וז^ם נדילט ךי ודױשע באםעלקעדוע אין %ע לענדער םון רעד ארחנמעד באםעלקעדוננ(זעה קאטטל 1ס), מוקממ די לעצטע טאגעלע א במוונדער װעתק אינסעדעם: דןן הןןנן סיד בזעיד״אגםין רעם אנטװיקלונג״װענ םון דער נאנוידליכער נא״ םעלקערמגסװעטגנ אין סלוכות םון גנאחשײרעגע ^׳לטװ־״ סדחנות און בא םארשײדענע סעלקעד סון אײנע און די זעלנע סלוכות; און אזר װי לי אידן בילדן אק יעדער סליכה אק םאחנלײך מיט דעד ארופדגעד נאםקמקערונג א א״*טו*םינמ 4^^4^^4^4 .^^14444^4 4^4^44 ^^44 444 4^ ^44_ בסןןטישע םןןציאלע נחזםע, ■זעדט סק, װי די גאפדחדכע ב$ל װענונג בא דער רןןוינער נרופע אמטעדשימחעט דך ק אין צו״ שטאגד און הן אק אנב*זיקלהג<ועס• םון דער אחשסער בא״ םע׳לקערמג; און *וי װי די דןןרנע אוםעטום אײגמוחטינע שטןןנדשע סןןציאלע נרופע געםינם רך םמדעסטװענן אק םאר״ שײדענע סלוכות אויף א םאדשײדעגעד יקלזבדיסרתד^ זעדט סען דעם חילוק אק דעד סןטידליכער מוװענמנ םק דעד מםעל״ קעחזנג בא םארשײדענע כװזותיםארחעלטעדשן םון די שט^טישע קמןסן נוםא״ שטןןם אין ר^קף הןףגן םמחזד׳דענע נעזעק םוץ שןטזחליכעד באװענתג; און םארשײדענע קלאםן אק שטןןט אין אק דןן־ף חןןבן אױך םארשי׳ד^ע נעזעזון םון גאטדליסעד מויועגמג םון דעד באםעלקעדתנ — און אק מוך ע־יק לינט אײנגטליך רי נרמטיםבה מער איגם םןןציאל״קגלטורעלן סןןמענט, אײדעד אינם טים װאוק״ןן־גמ רער םרוכםערתג״טתלך םוץ *חערםדם .444 4^^^44^4^ ^1*44^. ^^4 44^^44^!^- ■- -< ■— - -—- - - - צוס?ןרעעמעד״קלמנ^ םון אחנעסעסקלסס ןװם קליעיתעךעום; םתם לעצמן צו רער נרויסיבודזשואױע און בודושחםעד א׳גטע״ לינענץ דארןף נעסןןםטן װערן םיטן ©ןציאליקחלטחרע׳לן םדלך צװישן די דןןױנע םאױשײדעסע קלטםן. ליםעראםור: :ץס1*81)11 > *01*מ*0>ס 00!> 111111סקו810ח)]|ו<א*8 0)^4* 11 ס זגי .( •1911 .וו1€)101ס-0|)ק1^1 ->שס1ײ*ב01**8 >ס1> *ו0לס ו1)1ו1סע, 7. 8. ^•111x111 .1900 .11)4*80 ''.1)00X0 -)מסז&וסא .)□!))סקגססזרוסל) 6*80 1)011 410ס))1)ץס)1ז1*()>ס •1917 .0*0<1|0|)|110 £ 1>)) .■000ו6ו)2# 0<1€1|81סק ס מ$ם זשע וױװס אונז די טאנעלע 7X0 לײענק טיד די מאבעלע םוץ ארבן ארן^ םוץ די העכעדע טיםן סלזכות און שטעס צו די גידערבעדע, זעהען טיד נפעט אוטעטום אוץ אין אלע םזןײ^ק אײנע אץ די זעלטע דעהשײנתט ד,ן בא אידץ אזץ הן בא נים״אידן וײנק די נוענוידעמדינקײם און די שטאחבל׳בקי׳ט אין רי אינרוםטדיעלע לענו־ער קלענער, װי אק רי אנהארילענדעד. קעמ סק צו צו דער מהמועד רונו־יק — צדם ציװאקם — נאסערקט םען באלד, % ס׳איז םאראן א נאנץ גרףסעד חילוק זמדישן אזדן א־ן ניט״אידן. װען בא נ׳ט״ אידן איז רער זנווזאקם אין די #בנעשטאנענע לענדעד בםעט דער זעלבעד, אםןןל עטחאם קלענעד און אט^ל עט׳ואם גדעסער, װי בא דײ םעלקעד םון רי אינדדסטױ׳עלע לענדער, איז בא אידן נ>ך א נו־ױיסעך תהום צװי׳שן, לםהר, דעם צוװאקם בא נאלי״ ציאגער אז־ן און בא *ױיםישע אידך. ער אמ בא רי עדשטע ח־ײ םןןל (סוף םק 19*טן יןןרד״תדעדט) און זעקס םןןל ($נהױב םוץ צצ<ק יןןרהונדעדמ) נחעסעד, וױ יבא די לעצטע. דןןס דער• קלעחט זק־ רערםיט, װןןם נא *לע םעלקער םוץ די ןןבנעשמאנענע לעט־ער אע אוא הױכע שטא־עזדדקײט, או ר של׳עט איק אלע םעלז־ת טובות םון דער ת־יכעד פעבררעחזױנקײט; בא די איק $בער איז רי שטןן־בליםקײט בעדך א קלייגע אםילו אין רי אנחאח־לענדעד, און רעריבער באקבט דך בא די אידן םוץ די ןןםנעשטאנעגע לעסחער נןןר א באומדעד נ׳נצינע לאגזח אי א הויכע נעבו׳דעזדמקײננ אי א נ׳דע־ינע שםאהבליכקײט״ דער באל$בס באקומט יויך בא די סוחז׳אמק א נאנץ טטעך. מטדאנט.טען די םאבעלע םוץ רעסטס צו לעקם, הןןם הײסט די מגטװיקלמג םון אײן םעדי^ד צדם צוױימן, ממ־ט מק!4דער אמןןל אײן דעחשײנמג חזןןם חזו״ט ׳ױך 'איבער אי בא אידן, אי בא ניגאזמק אוץ ק םון די אנצינער יןןרן מבי דעם סוף םוץ 19<ק יןןרהמדעדט און הן אק דעד םאח־עלטענ״ש םון םוף םון סו״נק קןרהמדעחט צום ןןמ־יו־רנ םון סב״טן קןר״ המדעח* בא בײו־ע גחזבעס באטעלקע־מנ און א׳־ן ביידע פע״ רץךן (יםיט איק אויסנאם — חמעניע) םןןרקמסנעדט זיך אי 4)44 4^40^^^^4^ , 444■ 4444444 4 4 444 04 רי געבחדעדחױנקײט אי רי שטארבד׳בקײנב אוץ װידעד 5|םןןר חזרט זיך איבער א חילוק, אק א ניםער וזילוק, צוױשן דעד אי• דישער און גיטאיד״שעד באםעלקערתג װען ם׳קחסט צום צװואקם, ׳ צום הרסטאחסטערעס איץ ךעד עבצער םחןנע םון רעד נאטיר• ליבער באװענמנ בא דע־ נאםעלקעומם בא ניטאידן נלײבט דער צוװאקם אק אלע לענדער, ד״ן איץ די אינרוםטריעלע אוץ ד״ן אין די אנחאױשע, במתו אוייף איק הרך (חוץ אין רתמניע) און סאחקלענעחט זק־ באםערקבאר סןר איץ רי שטענג אי ד$ם גיט אוײף קק סך״ בעדך אויף איק דױטל♦, בא אידן״גשע םאר״ קלענעוש זק־ רער צממקם און אץ א סבץ שטאוקער נ$ם, דער עינך אין די אינרוסט־יעלע לע׳נדעד אוץ אין רי שטעס םון מעךב״ איחנטום און בלײבמ בםעט סטאב״ל אק עןליציע, איגם אױםי נעשפוקןםענעם לאנד םון מנדזז^דהנטהג סך ןק אלנעםײגער בליק ארף רי שחרוית םון דער טאבעלע איז שרן נענמ ארף קל#ד צו םאכן די םטת םון דער ג^ר וקןם ו)ןנג׳עװמענעד רעףשײנממ ב* דעד ניטאירישעד מבועלקעדונג נעריט רי אנטװיקלמג םון םעףקןד צו םעדקןד ויןרנאניש, לאנמאם אוץ װי ארססעחעכפט אױף א באשטיסטע טרןןבןןרץ צװישן נעבױחעװרינקײט און שטאחבליסקײם — די (*ןרקלע״ נערטע טןןל נעבחחנק דעקט דך בעדך אין אלע לעגדע־ און אק אלע סעחקןרן סיט דעד םאדקלענע־מג םק רעד צןןל שטערבי ם%ן; אין די מועט קןנט די םאוק׳לענערמנ םק ױ נענורטן