Bleṭer far idisher demografye, sṭaṭisṭik un eḳonomiḳ · 1923-01-01 · Nummer 4 (15. Juni) - נומער 4 · p. [Seite]

>6 4 *עקג לעשצתםקי ג־י ־ 226 ם*ב• - .סנ - .(711 די נאםירליכע מװעגונג גא דער אידישער און נמדאידישער באםעלקעתנג פון $3ססץן אין ןןנהויג 20־סן י^רהונדערס ■1 *י^נס^ס *ו *■)•*•8 •**אז**•■ •וס —*1<י1 01( -4 —ו^ס —נ ■<>—8 אויף יעדע ןןוו איז אויםגעקוםק־• :■•!■ו) ■•!••$ 1440 •1 א1 נאציןנאליםעם-עאו■■•**■*! *וײ*קם וס0מא1 *יסיימלן ו011ו1זא1 ממרסן - 03 173 16,4 *פעריק*נער-״ונ4ז*פ1 . +263 14,7 41,1 ענגלענדער—זו1ו8ןו1 . . +20,4 25,2 45,6 אירלענדער-זו1י11ז1• . . +333 15,0 483 דײםשן-ו1א*א1. . . . +78,7 15,9 94,6 אידף-יוא*. +793 253 1043 איםאליענער—זוווווומ . . די עיסערן נעסען ןןרוס די ע&יגר^נסן םון רוםלןנד׳ — דער גרעםסער םײל *ן זיי *יז $*ער *ידן• בא די אמערמןאנער, װעלכע םארנעםען אױף אלע געביטן םק לעבן ד העכםטע ערסער און װעלכע צײכענק דך אוים םים דעם סאמע טןרםאלן בוי םון םארשײדענע עלמער״נרופעס, — נא זײ איז ד געבורטן״צאל אזױ נידעדיג נעםאלן, אז ר דעקט אםילו ניט דעם המק םון דער שטארבליכקײט, נאך די אמעדקאנעד גײען ד עננלענדער, אירלענדער און דיטשן — נאציעם, װעלכע האבן שטארק עםינרירט אין דער ערשטער העלםט םון 19״טן יארדונדערט, ד״אבן שױן אםנעלעבט אין אםעדיקע א נאנק דוד םיט יארן און םארנעםען איצט עקאנאםיש און קולםודעל דעם ערשטן ארט נאך ד אםעדקאנער — בא זײ איז ד צאל נע״ בורטן, אטת, נאך באדײטנדינ נרעםער,.װי בא די אםעריקאנער, אבער שרן א סך קלענער, װי בא ד אידן און איםאליענער. בא ד לעצטע צװײ נאציעס דערנרײכט ד צאל נעבודטן צו א אום״ נעװײנליכער הויך: 94,6 אויף טומנט■ נםשוה בא איוץ, און 104,6 אויף טױזנט נםשות בא ד איטאליענער.. ד םיבה םק אט דער דערשײנונג דנט נעװיס אין דעם, װאם בא ד לעצטע צװײ נאציעם זײנק ד םרוכםעדונג״םעהינע עלטער״ גרוםעס זעהר שמארק םארטראטן, — װײל אט ד נאציעם ד׳אבן מאםנװײז עםינרירט קײן אטעריקע ערשט אין לעצטן םערטל םון 19*טן יארהתדערט. און ניט קיק קלײנע ראלע שםילט נעװים אויך דאם, װאם אי ד אידן אי די איטאלמןנער אץ מםטאן זײנע נחןןד יענע נאצ^פאלע נרחפעס, װעלכע ניבן דעם נרעםטן םדאצענמ ארבעט״עיעםעגטן. ד שטארבליכקײט בא ד מסטאנער אידן אמ זעדד א קלײנע — 16,9 אױף טויזגמ נטשות, — מװי *ו אין דעם םחט נעםינק זײ זיך אין אײן רײע םיט ד םאטע קולטורעלסםע נאציעס און אונסערשיירן זיך םון ד אירלענדער און איםאליענער, בא װעםק ד שטארבליכקײט איז םער םון 26 אױף טױזנט נםשות. דעד צװחאקש בא די אידן אמ אויך זעחר א באדײטנדנער — 78,7 אויף םױזנם נםשות; בעםער םון זײ שטײען נאר ד איטאליע״ נעד מימ זײער צוװןקם םון 79,3 אויף טױזנט נםשות. לײדער, םארמאגן םיד ניט קיץ ידיעות װענן דעד באװענוגג םון דער אידישער באםעלקערתג אין נױ״יארק, אץ דעם איצטיגן נרעסנק אידישן צענטר םץ נאר דער װעלט, עס זײנק םונדעםט• ומסגן םאראן אחשדרעקטע םיסנים רערםון, אז חןר נעבזדםן״ קאעםיצמסנם גא ד גױ׳ייןןחקעד אידן אמ העכער, וױ בא #נדערע 1\ םץ שטאנדםוגקט םון אידישער ביאטיק אמ באזתדער אינטע״ רעסאנט צו שטודירן ד נאטירליכע באװענוננ םון דער אידישער באםעלקערתג אין ד איםינראציע־לענדער, װי אמעריקע, עננלאנד א. א. ד אידישע םאםן, װעלכע זײנק על םי״רוב קאנצענטרירט אין די נרױםע שטעט םון אט ד לענדער,. םארמןןנן ג$ר א נרױק פסקנענט ארבעטיעלעםענטן; ד אידישע בורזשואזע קלאםן אץ ד בורזשואזע אינטעלינענץ שפילן שױן דןן ניט אזא הערשענדיגע ר#לע, װי אין ד צענםרען םונם טעדב^מעבװם; אץ םארט זײנק די אידישע צענםרען םון ד אימיגראציע״לענדער, װי א נױ״יזץק, פשיקאנע, סןסטאן, לאגדאן א. א. גאר נ׳ש ענליך צו רי נרױסע אידישע ישובים אץ רוםלאגד, גאליציע און רומעניע, װאו ד קליץ״ בותשואױע — קרעמערלעך, םעקלעדם, זעלבשטענדינע האנט״ װערקער — אמ סןך עד עתה ניט אן ערך צאלרײכער, אײדער די רײן פראלעםארישע עלעמענטן. םץ דעד אנדער זײט, זײנק ד אידישע מאםן םץ ד נרױםע שטעט םון אםעריקע, ענגלאנד, ארנענטינע א. א. מער ןןננעשטעקט מיט שטאטישער קולטוד אץ װערן לײכמער באאײנםלוםט םץ איר; םאר זײ זײנען צתײנגליכער ד כל׳ערלײ מעטזךן אץ מיטלק, װי צו רעגולירן דאס קינדער״הזןבן; אץ לםוף, אט די מאסן, װאם ה$בן זיך צעשײדט מיט ד אידישע שטעט און שטעטלעך םון רוםלאנד, נאליציע אץ רוםעניע, שײדן זיך נאנץ לײכט און אינטענםיװ אױך םיק אידישן שטײנער, םיק אלטן רעליניעץ לעבנם״ םדר, װעןלבעד ה$ט נעשפי׳לט אזא נרױםע ד$לע און שפילט ד אםשר נ$ך איצם אויך אץ לעבן םון ד אידישע מאםן אין ד אױםװאנדעדתג״לענדער. צום באדומזץ, תאבן םיר נ^ר קנאפע ידמװת װענן דעך אידי״ שער ביזןטיק אין ד אײנװאנדערתג״לענדער. לאטיר םתדעםטװענן ברײננק סןם ביםל, װאם מיר םארט^נן. לוימ ד אויסרעכענונבק םץ א ענגלישן אידישן םטאטיםטיקער, אמ אץ לןןנדאן אין י$ר 1903 אויםנעקומען ס,46 נעבורטן אױף טױזנט אידן; אויף 1000 אידישע םרױק אץ עלטער םץ 16 במ 45 ץןר איז אויםגעקומען 189 געבװ־טן; טױט־םאלן איז אויםנעקו״ מק 14,61 אויף סױזנט אידן. אױף אזא אוםן איז דער צוװאקם פץ דער אידישער באםעלקערוננ אין לזןנסץ נעװען זעהר א הויכער און ה$ט ןןנגעמרןןםן 30,39 אױף טומנט נםשות. חתונות — אץ זעלבן 1903 — אמ געװק בא אידן 9,6 אױף טויזנט נםשות. כד םארשטענדדכער מאכן ד נעבראכטע ציםעק, װעלן טיר ברײנגק ד דאטן װענן עלטעד״צתאמענשטעל םון דער לאנדאנעד אידישער באםעלקערתנ, װײל ם׳איז קק שום םםק ניט, אז נר$ד אםדעדס^מענטשפילטדנרעעטעראלעאץרעם, ווןןסױאי• דשע איכדבראנטן םץ לןןנדןץ װײץ ארױם אזא הויכע צאל נעבודק♦ אין עלטער םץ 16 במ 45 מץ איז נעװען אץ לאנדןץ: עװישן מאנםבלק אידן — 74,5, צוױשן מאנםבלוען קף׳םטן — 47,7; צװישן אידישע םחויען — 71,3; צוױשן קדםטי ליכע םרױק — 48,3. װי גדד זעהק, אמ ד קסױגע עלטער״ נדופע — ד װיכטינםםע אץ פרט םץ קינדער״האבן, — ם$ל גרעםער בא ד אירן, אײדער בא די ניט״אידן םון לאנדאן. אתטערעסיתטע האטן תאבן םיר אויך װענן רער באװענוננ םון דער באםעלקערונג םון םארשײדענע ג&ציעס אין באשםאן, אױף 1000 אײנװאוינער םון ב$סט#ן איז אץ דורכשניט אויםנעקומק י$רליך אין ןןנהויב םון 20*טן י$רהתדעוט: