Bleṭer far idisher demografye, sṭaṭisṭik un eḳonomiḳ · 1923-01-01 · Nummer 4 (15. Juni) - נומער 4 · p. [Seite]

והיויי^ו^ייי 212 יעקג יעססױגסגך_4 נער זײ ר.$נן זיך געםונען נא אידן נןזך מיס 30 יןןר *וריק. וױימער גרי״נגען מד 8 סאנעלע (<*>ג. גג) דדענן דער בא׳ װענמג םון זזעד מםעל׳ןערמג אץ •רי״םן םון קף־ 1822 גמ 1014• די ז^תע טאנעלע מרײכגנ די מיע אױנן׳^גגעװמעגע סיסנים םון דער נמנידליכעד מזװעטע 81 ״ענקס םייל אידן, װעיסעד מועסוי״פו ףעד עינך םון גודמהאע עלעגמנסן און םון ם^ר• סטײער םון לימתויע םר^םעפיעם. װץם לעתם אונז די י־^ױנע מוגעלע? ױ *8ל נענורטן םאלם 83 דעי אידישער מםעלקעדתג םון םרײסן 8 םך אינםענגדװער, װי 83 דער ניטאידישער מםעלי קערתגן םאוקעחט, די שטארבליכקײט םארקלענעדט דך 83 דעד ניטמידישער גאםעלקעדמג טער, אײדער 83 די א״דן. םאר דער *ײט םון די דרײםיבעד קןזץ םון 1#יםן יןךדמדערט ניז 1914 איז די *8ל נעצװ־טן 83 איזץ נעמ^וץ נךענער *2 םןןל, נא ניט׳איזץ — ס״ר, אוץי אײן דריטל• די שט^רנליכקײט איז םאר דער זעלנער *ײט 83 ניםיאיזץ קלענער נעװ^רן 2 ם8ל, און 88 אידן, םארקערט, נ^ו־ ארף אײן דריטל• דער רעזולמאם איז, אז נא אידן איז דער צוװאקס נעםאלן םון 13,85 (אויף טױינם נםשמ) אץ 40—1823 ניז 1,22 אץ קף־ 1913, ד• ד״ ער ה^ט זיך םארקלענערט עלף גקןלן 83 גיטאידן, ם^רקערננ אמ דער זנותאקם םאר דער ועלבער *ײט נןןך םארנרעםערם געוו^רן נםעט ^1 מ^ל — םון 0^10 או^ף טױזנט נםשמו אץ 40—1822 אמ עד העחנןןננק ניז 13/44 (ארף 1000 גםשות) אץ י8י 1913. חעחנײ אמ נדאי *ו דעדבקןנק, אז םןןר דעם ועלנן *ערי^ד הןןט זץ־ די *8ל חחונות םײ 83 אמץ םײ 88 גיטאמץ סןר װ״נינ םארקלענערט; באנהדלןרס אמ איגטעדעסאנם אונטעתנרטטרײבן ין^ װ^ס רי *8ל תזונות בא אמץ אמ ניט אױף 8 סך גךענעד, אימ־עד 80 גיגאדזץ, און ד^ך איז די *8ל נענור׳םן 83 אמץל 8נ״ החנגדנ םון 20<ק י^ו־הונדערט, זנװיי ם^ל קלענער, איידעד 83 ניטאידן. י8ם נאװימם, אז רעד ץדינער בזיװאקם 83 דעד אידישער 83םעלקערתנ — ס״ה• 1,22 ארף טרזגם נםשות— איז 8 דעירלטאם ארסשליסליך םון דעד נע8>םאלטחי8דשער שיטד״ װ^ם ה^ט אוא נרױסע שלימ־. זנװישן אמץ. דער ד^רסעד םאקט װערט <8ך באשײסםערליכער, װק םיר 83קענק זיך םיט דעד *8ל גענזדםן, װ^ס קוםמ ארם אץ םרײסן אויף יעדע אײטרנע אידישע חתהה. אויף יעדע אידישע חחמה אמ אויםנעקומען נענודטן אץ םרײסןז 5,20 . 1820—30 5,00 . 1841—60 4,30 ........ 1875—84 3,50 . 1885—90 2,80 . 1895—900 2,70 . 1901—05 2,40 . 1908—08 2,15.1910—14 די *8ל נענודמן, װ^ם קוטט אוים ארף איץ חתהד., ם8לט אץ טשך םץ נ8נ*ן קןחהונדעדט 8| 8 שום הםסקד״ סןר מןוונדער יפוטארק אמ דץם טאין טון די נעעורטן די לעזוםע 30 י^ו. ס׳אמ *ויהוקם; — די דעמקןנםע ק^עםיזדענטן ט8לן אױך, 8נער לןןנג• זאםער. ל^םיר אינעתײק *ו די מאטער״אלן, װעלבע א״למטרירן די ם^ו־םולירטע חנחות םיד װעלן ^נהרנן םון דײטשלןןנד, — י8 רינק די טאחאגעצע ם8טערי%ן םולעד, װי עתייץ װאו אנדערש. אץ םר״ען אמ יױ דודבשניםליכע *8ל נעגודםן אױף יעדע טומנטצםשותנעװקן ץןרן 83 ניט׳איק מ איח 40—1822 40,01 35,48 04—1901 35/44 18,77 83ניט*מץ,װיטױזעהק,אמױ*8לנענװ־טן*ום 08 הוינ סניםן י^חהונדערט נטעם ױ זעלנע, יד 83 אמץ אץ דער ערשטעדהעלםט םוץ 19״טן י^רהונדערמ. און $ט אמ נןןך 8 רײע *יםערן, װעלכע װימן, % ױ אידישע נאםעלקעהנג םון ד״טשלאנד, — װײל ר אמ םעד םארכןןםט םהם ■־8*עם טון אוחנאנמאזמע, א״׳דעד ױ קריסםליכע נאםעל• קעח׳נג, — אמ װי 8 םץ *גמןג סאר דעס *נטװיקלונג״ודעג םון דעד לעזנטער♦ ס*ג• - - .ם*ז די נאםירליכע נאודעבוננ םון דער אידישער און ניס־אידישער *אםעלקערונג סון דײסשלאנז־ אין םארשײדענע יערי$זץ •6*><1£[1*>1■ 4)י ••3ס*141[ ■*•4 ן■■)•*•0 •*>11ז19•■ •01 •46<1ס*1 ■1 י>—ו*>*1<06 1א<א< אױן יןרן 1111(9ומו אח אױסמקממן: :וט^ת) 1000 *( מ*ױדזימ מד <וי מםעלקעדונג־גרואעס 6קקודו)11£6ודסז¥611)6 •1* 11£א6€וא5 34**£11* 14,2 17,6 31,8 אלגעם• **םעלקעתגג םון. דײסשל*נד אץ 11908-10 -5סי1ס0 )ו11ח6ז611*8£-.ס0 | 1906-10 ססזנ!*[ 3)8 ת1 1$>ת<11 13* 1, 173 31,6 אידישע באםעלןןערוע סון ארײסןי *ייערן זאץ העסן אין •1878-8 -גמזי} £מגדמ511זמ8 116ם*11>8[ נוסיס!! 1זתת <תסע06 ,6018 80 - 1876 םזזנ!*[ 1ס1> ת1 אין $ם די דחי דײמשע םלוכות הןןט פאר דער םלחםה געלעבמ העבעד י# ■־8*ענם םץ 8לע דײםשע איח• ױ ד^וינע *יםערן אילוסםױק נ^זתדעד נו־לט אונזער נעתוגק, או ױ אע־ישע מאועלקערהג םון דײטשלאנר ז^גם 8ץ טיט איר מנםװיקלוע ױ קוםענדנע אנגוזיקלונג םון דער מןטרעד־ ארו״ מינער נאםעלקערהג♦ אוץ ורדקלץ־: םײ ױ *8ל נענורק, סײ ױ שטאסגליבקײט און סײ דער •זסװאקס וקןנן 83 דעד נאנזנער 83״ םעלקעתננ םוץ דײנממןסי דערנו־ײכם *ום ^נהרג םוץ 20״טן י8ר. הונדערט *ו דער זעלנער םדרנה, אויף װעל״