Bleṭer far idisher demografye, sṭaṭisṭik un eḳonomiḳ · 1923-01-01 · Nummer 4 (15. Juni) - נומער 4 · p. [Seite]

2־םער י$רג*נג נומער 4 ^עטןי^ פאר אידישע דעמאגראפיע׳ םטאטיםטיק ארן עקאנאמיק 60^)0( ז16> 16וחסו1צה3ו61צ1זו^< 1)חוו ו1ו1צו$131 ,6וו1ק*ז9סןזו6ם זוג! ז813116 בערלין* 15 ױני 1923 1923!!!ט[ •15 ,1111*861 געגרינדעט פון דער אידישער ײעלט־הילף־קזןנפערענץ פראבלעמעם פץ דער נאטירליכער באװעגונג פץ דער אידישער באפעלקערונג יעקב לעשצינםקי 0מ11ת6ו11סע86 ח^ס^ח( *361 ח6ו1ס11ת1}31ת ז6^ 6ת161ג1ס*1ק;]|111|||)1>ס1 <1<א|*( ¥00 בידנערליכע עלעםעננק, איז איד צור*קס לעדך דער אײנעכער, וז$ם נא אלע ארדמינע םעלקער; און אין לעגחעד םים א אידישעד סאםעלקערתג םון א איבעדנ^נס״םים, וױ, למשל, ד$ם םאד־ םלחםה׳דינע עםטרײך (?ן ס>ליזףי) און אוע*דן, איז דעד צו־ ודאקם בא אי׳דן עטװ$ם נרעםערו אײדער בא דעד ארוםיגער בא־ םעלקערתג. אק די לענדער םון די לעצמע צװײ קאטעכ^ײעש איז, אםת, די צ$ל נעבודנזן פא אידן אםילו קלוענעד, זזי בא דער ני*אידישעד באםעלקערונג,—רער טמער באלאנם יןבער בא דעד אידישער בא־ םעלקערוע באקוםט דך ד$ דערםון, װ$ם די שטארבליבקײם איז אין די הןןזינע לענדער בא אידן זעהר א קלײנע. אמת, אין די לענדעד מימ א רײן בורזשזװן אימטום, איז די אידישע שטארב־ ליכקײט נאך קלענער, כםעמ די םיניםאלסםע, — רערםאר $בער אמ ױ צ$ל נעבודנק דזץנק אזא נידעריסע, אז ^םט דעקט ד קוים דעם ״היזק״ אםילו םון ןןט דעד םיניםאלער שטארבליכקײנ4 םארנלײנן םיר ױ נאפירליכע באװענונג בא תר אידישער באםעלקערוננ םון םארשיידענע לענדער, באקוםען םיר אזעלכע ארעםיק: 1) װ$ס העכער ס׳איז דער םיןציאלער םצב םון א נע־ וױםן טײל אידנטום, װ$ם םער ער םארםןןגם אין דך עלעסענק םון בותשואזע קלאסן און םון ליבעהיולע םר^פעםיעס, 8לץ קלע־ נער איז בא דעם זקקגנן טײל אי די צ>ול נעבורנק, אי די שטארב־ ליכקײט, אי דער ציץ׳חאקם, װי אױך די צ>קי חתו׳נות, — און די ק$עםיציענםן םון *ט די אלע םאקטןךן םון דער נאטירליכעד בא־ װענוננ בא דעד אידישער פאפעלקערונג האלנק אין אײן םאלן. 2) װ$ם נידערינער ס׳איז דער סןקױאלער מצב םון א געװיסן םײל אידנטום, װ$ם מער עד באשטײט םון אדבעטנדינע און קלײנביתערליכע עלעםענטן, אלץ נדעסער איז בא דעודדןקינן׳ סײל סײ ױ צ$ל נעבודטן, סײ די שםארבליכקײם און סײ דעד (ד&שן,) 111 בײם שטודירן די נאטירדכע ב>*װענוננ םון דער אידישער בא־ םעלקערונג װארםט דך אין די אױנן ט$לגגדזנע דערשײנוע: אץ אלע לענדער, ןק א שום אויעעם, םארקלענעדט זיך נאנץ בא־ דײטגדינ סײ די צןןל נעבורטן בא אידן, םײ זײער שטארבליכקײפ אץ םײ רער צװואקם. >*מת, די זעלבע דעד׳שײנמגק טדעםן םיר אױך בא די םעלקעד, צװישן װעלכע דיאיז־ץ לעבן, ןןבעד אוםע־ פום הןקנן די אידץ אץ דעם םרם, #זויצו זןקן, איבעדנעיןקם די *רום׳נע באםעלקערונג אויף עםליכע צענדלינ יןךן, באזונדער אינם םמלן םון דער צ$ל נעבורטן. םאתלי׳ען מיר די גאטירליכע באװענתנ בא דער אידישער בא־ םעלקערונג מימ דער זעלבער בא די ארמדנע םעלקער, אזר קומען םיר צו ם$לננױנע אויסםיוץ: י 1) די אידישע באםעלקערונג צײכנט ױך אױם אץ אלע לענדער טים א קלענעדעד צן>ל נעבודטן און םיט $> קלענערער שטאחנליכקײפב אײדער די םעלקער, צוױשן װעלכע ד לעבבג ד^ם איז ריכטינ ניט ס>ר, װען םק םאתלײכט נאנצע נא־ צי^נאלע ק$לעקטיװן, װעלכע אונטערשײק ױך לױט זײער ם^צח׳אלן בר און קולטוד״שדונה,—דער זעלבעד אױסםיד באקוםט ױךאױך, װען ם׳ען ז$ל םאתלײכן אײנע און די זעלבע ס$ציא. ל ע שיכק בא דעד א׳דישער און בא דעד נים־אידישער בא־ םעלקערמג 2) װ#ם ם׳אמ שײך דעם צוװאקם, אמ אץ די לענדער, װאו ױ איױשע פאםעלקערוננ באששײם דער עיקר םון בודזשואזע עלעמענק, אמ איר צוװאקם א סך קלענער, אײדער בא דער >דושנעד באםעלקערונג; אץ ױ לעגדעד $בער, װאו ױ א׳דישע באםעלקערונג באשפדיט דעד עיקר םדן *רבעםנױנע און קלײני