Bleṭer far idisher demografye, sṭaṭisṭik un eḳonomiḳ · 1923-01-01 · Nummer 3 (15. August) - נומער 3 · p. Seite 210

* 3 210 י־-־י-־. -־?ײ־ ׳י•' י ~*?*^**■*״' י ■".* 11יװ^י¥ י. י ניבליןונדאטיע םול. וז$ס איז מײך דער ןןסעריקןןנעו אייטוןןנדערתגיםמאנזיםי טיק, נעםיגען סיד דא דחנם זיך טם עדיאטן מןןל אזא ארסטיד״ ליכן םאםעױאל, דערניי םאדנלײנם עד די ןןםיזדעלע סט4 מיסכדשע צ^רן םיס די צןק סק •ריװווםע םקודים ארן!ס&יפ 44^ 4444^ 44444 444^ 444 14444414 144 ^^^1414 44^4^ דך אףף אד$ו אוק •ד קוסען *ו ריכבדגע אױסנוירן♦ לײדעד ^צער, ■441^ ^44^ 44^ * ■ < - •—* *— 44^444^^^ *44^^ 4^44 הןןט דעו מחבר דם אזםעםום נעהאנדלם נדם 1וחו םןןרזימג אװי, לטשל׳ בדײסננו זד םראחב ידיעות װענץ דעד נעבורםן און םױםיםאלן מ די אידן םון עעלאנד, עד װײזמ נים *ן, םון װאגק ^4 4^^^4| ^^^4 ^^4^^444 4^^ 4^^44^| 14^44 ^^4^ די ציסער דינק געטטען,—און די ציסערן מסא דיגען עסיס זעהר מערקװידדינע♦ א נענויערע חקירד* ודדימה אמ אין דעם םןול 4^4^^ 4^^^ נעזױס נױמינ♦ װי נעז^ג*, מעעלעו דך דעד םחני 09 נײס קוי 4914 1444^^4^4^^ ס^4 444^4^44 44^^^^^ --- - - - - אױסםןוחזזן די אידישע עטינראזױע םון דער נןןענפוער םארנאנ• נענהײט איז נעװיס נױםיג $בעד נ$ך םעד אינםעדעם הןןבן מיר בו באקענק זיך םיט דער אנגוװיקלונג םון דער אידישער עםי• גראזױע םאר די נן< לעזזםע י*רן, זינם די װעלםסלזזמה זקןם זיך נעענדיגם; און ם׳איז נראד םאראן שדן היאמעד מאםעדיאל ^%4 4^44 ^444444^44^414 44^ 444^ ^4 ^^4 ^44 4^ ^4^^ סאר <וחו סןונןןנדןוםיע• עם בלײבם נןךי זנו וױנשן, אז ועד זנװײ• טער טײל םון בוך, װןןם תווף מוהאנדלק די נײםטע וידישע עםינראזױע, זןןל װ$ס ניכעד ערשיינק. י♦ £ - .1סו1סמגן5 ,ס)■■}! ,-מ50ז\ :—ו**װ.ו סס▼ <8*ל| ..1922 ס11ס8 ,)*לסווזו■^ ס׳אמ דוכט מך ניטןו נןןך א װיםנשןוםט, װ^ס ז$ל ה$בן אועלכע ניטיױמסרע יםודװע װי אנםרןומולןוניע, און װאו די םןום םון ןוביעקטיװקײט זןןל אזױ װײנינ װערן #•געהיט. חו איז ט ברײט םעלד םאר דילעטןונטישע םברות און בןוהױטטמנק, בםרט זינמ דעד ןונםיםעטיטיזם הןןט זיך נעגוטק בזוזירן אויף ןוט דער װיםנשזוםנג און דעדיבער איז נןוך םיל װינםינער זנו אויםהערן םנוח די םחונעס אוא בר םםסג װי לושאן♦ אין א נלענזננדיגער און בולגדעד םןוים המנדלט לושאן די חוםןיטרןובלעם לוים די מזמדעדע עטנןונתוםישע און נע• ןוגתוםישע װעלטיטײלן. עד מאכט נרינדליך א אל םון אלע אױםנעשריענע טקוריענג עד דעחװײזנג זוו קײן יזװם אינדןו• געדמזונישע םעלקעד זײנק נןך ניט םזותון, און ניט קײן ארישע חוםע, זוז ם׳אמ ניטןו קיין שתז זובםןולוטער קענגמדן זגװישן אױער און אידן, וױיל די אידן נעםינק װך, לױט דץ םײנמג אין דער גןוענטםטער קרובה׳שזוםט בו ױ זורםענעד, ד.וג נוקוד זנו ױ, ױעלכע רײדן אויף ק ארישער שיחוך אץעננסטןדנקםוןװןורנג במ נןויי אינםעדעסזונט זײנק די טןןד ערםעד אץ ביך, װאו לושאן סזוגט דמע אויסטירמנק םבוח דעם חוקיצאראקגזער טין אידן. עד חאלנב $װ ױ אידן זײנק באץ אוםן נימ קײן אײנ• הײםליכע תוםע, נןןר זײ שטעק טיט זיך םןןר זו נעםישםן םי•, זװ זולנםוולס קןןן קיץ שום רײד נים זיץ װענן ע*יס א סטעזױנת שער םינדעחװערנאנקייט םון דער אידישעד חוסע, לושאן בזעזערשם םולקןןם דעם םזוטעריזול, װעלכעד אמ נויטינ, בױ זנו םזורענםםעךן זולערלײ חוםןי&רזונעס בבלל און ױ אידישע בםדט♦ ער אמ טײסטעד אץ זיץ םזוך♦ און זיין נוך 44** *4444^ 44 4^0^ 44^ א4^4^ 044 איז ונםידױ* א קװןול םון רייכן וױסן און לייעגמ דך צמ נךױס םןןחנגק, דעד בוך קןןן םןןחאמטעדעםירן יעדן לעזער, צים נןןר דעם טזוכמזון. י. ש, לויט ױ ידיעות םון ראבינזןןן הןןגז ארעס נעבײלמ, בעת עד הןןט נעשרינן ױין בוך (קיץ ןונדער יחוטע אמ ניט אגגעװמן), ססס,160 איױשע נםשות. 4■^*^ 14* 440^44 ^4*044444^^044^ * 04444444440<♦^ װןןלם עו כןןםש חדכנעבלעםערם עהגסט י, לעשזױנםקים נוך, װןןם װעדם ג$ו אים עטלינע םןןל זױטידט, װןןלט ער דקי נעװאוסמ אז נןןך אין 1917 יןןר הןןט ױ אידישע מםעל״ קעדמג םוץ אדעס נןוטדןןםן ססס,185 נםשװג בםת הןןט״ לוים חיביטןונק, א אידישע םעדהײט (ז. ד׳ז). 0^^4.^ 444 <4^^44 ^^4 444.4^^0 ^4 4^א444444 4444 ^*4 לויט רער זליילמנ םון דער אידישער בזוםעלקערוננ אץ זנםת אץ חרע״נג הןןנן ױ אי׳רן געבילדעט אץ זנםת נלומ 35 םחףנענט (לױמ דער זרילמג םון 1922 ס,34 טרןףג). אץ נזולמױע ײגק י4 לרמ דער םזורױבעדמנ םץ ראבינ• זןןנק, שמעם, װאו ױ אידן בילדן במ 80 םרןףנענט םץ דער נזונבער בזוםעלקערמג װען לוים דער םןולק־טײלמנ םון 1#10יגק יןןר אמ אין טוליזדע קײך איץ׳אײנזנינע שנקןט םיט זוזזו הױנן םרןו*ענטאידן גיט בנמבא. בלױז דױי קליינע שטע״ טעלאך ױינק חן אץ נזוליציע, װאו די אידן נילדן במ 80 פרןןצענט םץ דעד באםעלקערמנ. װענן ױ סזולןוניקער אידן װייס דד ראבינזןןן זנו דעדזגײלן (ז. נמ־י), זװ עטליכע זנעגדליננ םויזנט םץ ױי(״רבבזת אחרות׳׳) דינק טרעגעז^(!), נעת ױ נאנזנע בןןל אידן אץ םאלןןניקע אמ, לױט ראבינזןןנק, סד טױזנט נםשות (אױך די .444א 4444 4444444^44^4^ ס 4 / 4444 .44^40444 0^14 *4 44404 4 - - * צ^ל אמ איגעהנעםריבן ג♦ ר♦)/ מױן צהאסען סיס די םרױען און 44 4444 ^4^ 4444^ 0^^^^^ 44^4 4440444^44 444ס^^^^^^^4 44^^ קינרער, װןןם זשע דינק אלע םזולןןניקער ארבעטםםעהינע אידן, אײנגעשלןןםן ױ ןורבעטםםעהינע און װירטשאםטריףטעטינע װײבער, םרענער י און זנום םוף א םןןר װערטער װענן ױ .אײנענע חקיחת״ םונם מחכד. ר. חאביטןןן דעדקלערמ ױ תלםידים, זװ אײנע טון ױ םבוח םון דעד אידישער עמיגרןװייע און קןןנזנענטחוזניע אין ױ נררםע שטעט אמ — נןןר לןוםיר איבערנעק ,בוכשטעבליך ױ װערטער םץ מחבר — .חאות םױקת העול, עלל הדת, המםרת, המנחנים, הל׳מין וכדדטד. והרבה מתוך קלות ראש שנוח להם בהםקרות לאוםית״ (ז, כ״ח). *דעיג םארװןןס לעק ױ אידן אינם זנםץיטײל םמם װעלם<דור? — װײל .היוןודים בתור בגי נוע דלבן םבסױם בטחו את הזנםץ על ההרום״ (ו, כ״ח). , נו, זײנק עם ניט קײן שטרײנגאױםנשזוםטליכע ערקלערוננק? בנזניץ חובשטײן - .1>5[ .וסןסנדס^מ•^ 6י1ס119>8[ :לס&־זז 1סס1*>1*>< .־זס .1922 ס11ס6 ,8^0^ כןןטש םיר הןןבן שוין װענן דער אידישער עםינחוזױע ױ װערק םץ ל• הערש אץ םץ קאילץ-קןףןון, װאו די •חןנלעם װערם גאנץ אויסםירליך בןוהאנרלנג חק־ אמ חןם נײע בוך םץ נ4 טחװב בלי םםק ןו נעװינם םאר אונועד ליטעחוטד אױף דעם חןױנן נעבינג דער מחבר באלײכט ױ איױשע װזונדעדמנק במ זנזס יןןר 1914, א םײל םץ דעם מןזטעריןול, ודןףס דער מחנר בר״גגנב אמ שױן, אטת, נאקזונט םון םריעד, ןןנעד דער חרםטיװערט םמם בוך אמ דידץ, װןןם דער טאטעױזול אמ נוט סיסטעמטטמירט אץ אמ טענליכסט יע ■5 ײ.0 >ןן)? 6 *?1*1 81 ז*או־לס0 — .**1*ס8 ,11ס0*8 <69סס1 .?0 ו*ו*ו^ *מ4 ׳#1/ %ס411<ססוזו(סיו74 .16 ,48 .*י8 *8*8 % [