Bleṭer far idisher demografye, sṭaṭisṭik un eḳonomiḳ · 1923-01-01 · Nummer 3 (15. August) - נומער 3 · p. [Seite]

1־ס*ד י$רג*נג גוכלער 3 פאר אידישע דעמאגראפיע׳ סטאטיסטיק ארן עקאנאמיק ח&ס[ *וס!) 16)ח1ס31151ן1561ז1^\\ 1)מט ^$1311511 ,16ן1ק3ז9סןזז6ס זס* *161*813 בערליף 15 אויגוסט 1923 1923 )10111וג •15 ,״*ויו^פ געגרינדעט פון דער אידישער וועלט־הילף־ק$נפ£רענץ פראבלעמעס פוץ דער נאטירליכער באװעגונג פרץ דער - אידישער באפעלקערונג יעקב לעשבינםקי 0ח11זס)11סזיס8 ח€ז1ס115)ט{ זש1ז 0חט0©ז*יט8 מ6ו1סו1ז10חמ ז©1) 6חזש1נ1סזק 7](1ח111)11ן)1 <1סז1ס1 זוס▼ סעסע װעגן דער נאפררליכער נאװענוננ פק דעו נאםעלקעדוגנ אין אוםג$רמאלל~ קדץ, און נו דעד םראנע ה$םן נדר דך סך אינדכן אופקעוץ. אץ וײ ם$רנעלײגטע קאניםלאך ןןנער באהאנדי לעןמירדינ^דםאלע נאםידליכע נאװענונג אק נ ץ רס * ל ע נײטן. איך געםק םאר םיק חוב דזן אױסדױקן םײן האחױנפטן דאנק טיק שװןןנער און םרײנט '♦ קןךאלניק םאר ױק העלםן םיר נײם זאםלען דעם םאטעריאל און נא זיק נאארנעטן. 1 די אײוקןםײאישע װיסגשאםט גים ויך שױן םון לאננ ועהר שטארק $ם םים די םדאנן, װןןס הןןנן א שײכות נו דעד נאטירי ליכער נאװענונג םון דעד מנזעלקעז־וננ, נום קװאנםיטאטיק װאוקם םון דער מענשהײט. אק םשך םון נאננן 1#<ק און אםילו נזןך אק #נהוינ םון סג־טן י$רהונדערט הןןם אק דעם םרט אײךהױםנ^םרןןנלעם םארנומק די אױםםערקזאםקײט םון די נעי לערנטע אױף די םארשײדנםםע נעניםן — םון דעם עקןנןןםיםם ניז דעם ניןןל$נ — זזןס איז די םורא םאר אן אינערנאי ם ע ל־ק ע ר ו נ ע.די מורא, אז ס׳םוז *נקוםען * הועער אויף דעד ױעלט, צולינ דעם װןןס ױ מענשהײם םרוכםעדט דך און םערט דך זעהר שנעל, און דןןס זנוקוםען םון םרןף־וקטן קק נים $ני$נן $ט דעם שנעלן װאוקס״ םארקערט, ױ לעצטע צען קןר םאר דער װעלםיטלחטה אק נאזונדער נעת דעו־ םלחםה װםא איז אנטשםאנק •ונקט *ן אוםנעקערטע םורא — ױ װעלם זןןל חלילה נים נלײק נ$ר ק םענשן; ױ צ$ל נענודםן װערט זדןק־ 44^4 *^^44* *4*^ ^1^444* *40 44^^ ^4^^^ ^44^^^^ 4^ 44 *4^^ אלק קלענער און קלענער, נא ארע קולטוריםעלקער ןק א אױםי נעם, — זד װעם זקןם ניט םירן צום אונםעתאננ, זװ דער אױסי ארטונג םון דער נאנגער װײסער תוםע י װןסערע ןןניעקטיװע םאקםן ה$בן עס נענרןוכט דעוזנו, אז ױ זנוױי דערמןןנםע טוץנלעםעס זןןלן נןר נעשםעלט װערןי עס איז נלמי סםנך אז דער 1#יםער י$רהונדעדם םןןרנעםט אן אויסשליסליך $רט אק דער װעלםינעשיכטע .לוימן װאוקם םון *רײנםיר ױ װײטעד נעדרוקטע קאםימלאך װעגן דער נאטירליכער נא• װענונג םוץ דער נאםעלקערונג נכלל און װענן דעד אידישער נא• טירליכער נאװענוננ זײנק נעטםען םק א בוך, װ$ש נײט אינניכן ארויס אק רוםיש אק אין דײםש. דעד נוך נאשטײט םון צװיי טײלן: 1) םון אלנעםײנעם םייל, װאו ס׳װערט ײדײ קורצער און יונמיתדינןד םןךם אינערנענעבן דעד אוק, װי די מ־^נלעס םון ־ז^מ נאנןרליכער נאװעגונג װערם נכלל נעשםעלם, און ס׳װעדן.נעבוקוכט(*ױ גױטינסטע דאטן, װעלכע אילוסטרידן ױ םעסטנעשטעלטל־המזות אק אױסםיוק; 2) םון אידישן טײל, װאו ס׳װערן אלזײטיג נאי לױכנק ױ אײגגארטיגע דערשײנוננק אין דער אידישער נאטידד־ כעד נאװענוננ, װעלכע װײק דך ארױס אין א נעװיםעד אלגעי םײנקיים נװישן אלע טײלן םון אידישן ם$לק לנבי אלע וורוםיגעםעלקער אקאיןאנעוױםער םארשיידנקייט צװישן ױ םארשײדענע טײלן םון אידישן םןןלק גוםא; ױ סןףדאלע אק קולטורעלע םיבות, װזןם זײנק נודם אין ױ דןךינע אײננארטינע דערשײנוננען, אק ס׳װערן באארנעט און נענראכט םענדכערװײז $לע םאראנענע מאטעריאלן װענן תר דןךינער םרןןנלעם, ם׳איז זעלבםטםארשטענדליך, אז װעלנױנ נעםינק ױ נןןרי טאלע נעזעק, װןןס הערשן אק דער נאטירליכעד נאםעלקעו־ונג־ באװענוננ נכלל און נאזונדעדס אק דעד אידישער נאמירליכער באװענוננ, הןןבן םיר נעםוז• דך םטארען אויםםײזק ױ צײט םון דער םלחמד■ און םון ױ רעװ^לתגיעם און דך קןןנזנענטרירן דעד עיקו־ אויף ױ זדינק םק םאר דער סלחםה. אםת, ױ נאטירליכע נאװענונג םון דעד באםעלקערע ישעת טלחםה אק 4444 44^4 ** 444** 4444*4**4|*| ^*^4^* *44* 4^44 4*4 *4 — - - אין ױ יןןרן םון אידע נןןכװײענישן שסעלט םזןר טיט ױך א קןןי ל$סאלן אינםערעס; נןןך אינטערעסאנםער איז ױ נאטיו־דכע בא• װענתג םון דער א י ד י ש ע ר גאםעלקערוננ בשעת םלחםה אק אין ױ םןןגתןםייןןרן — זקןס איז $נעד א מעםע םאר דך, א