Bleṭer far idisher demografye, sṭaṭisṭik un eḳonomiḳ · 1923-01-01 · Nummer 2 (15. April) - נומער 2 · p. [Seite]

1*2 <8 י, סיסגץ זעהר אעגוערעססנכו אמ צו וזױםן/ װ^ם ס$ןו ןןנ׳אקסױוקײם הןוק די אידישע םאסן אין •ױלן ארױעעװיק נשעת די סײסס׳מלן? אועלכע ציםערן, װןןס קןלן נעק אנ׳ענגוסער אויף דער דןךי״ נער םראנע,דינק םאחון דערװײל נןך־ װענן די װאלן אין 1919*םן יןך*, םיר ברײנגען זײ אין אונוער םאנעלע ם, ארױסנענומען םון רער טױלישער ןןםיזניעלער סםאםיםנוישער אױסנאנע♦ די זױםערן נעםען ארום די װאליקרײק ן װארשעישטןךצ, ל$דזי שםןך^ לןך־זיקרײז ןק דער שםץם ל$דז אק אױך דעם קוטנער װאליקרײז♦ מ־י בולםער םאכן די רעזולםאםן, ה$בן םיר אױםנעי םײלט םונם מוען װאליקרײז װזװ־שעישטןןט די װאל<אצירקן, װאו די בןוםעלקערוננ בןושטײם אויף 50 און מער םרןךגענט םון אידן. אינם װזוליקרײז לןךזיקרײז אן דער שםןום לןןדז הןףנן םיר אױסי נעםײלם די װןול בןמירקן םים א נרעסעדעד אידישעד בןוםעלקערוננ — בזשעזשק, טןוםןןשןוװ, םןוביןוניזנא און זניערזש״און אין קוטנער װןוליקרײז — די שנוןוט קוםנןו• די טאבעלע װײזט זורויס נװזולדינ װיכםינע און אינגוערעי סןונםע םזוקנק. קודם נל זעהק םיר דן^ זוז די אידישע שםיםיבזוי רעכטינטע בזוםעלקערוננ הןוט אין יעדן םון די אויםנערעכנטע וואליקרייזן און בזוזנירקן, חו״ן איק קוטנער װזול״בזוצירק(די שטןום קוטנןו),—נ עש ט י ם ט אין?ז קלענערן םראצענט, אײדער די ניט״ אידישע שטים׳צןורעכםינטע צזוםעלקערונג. ס׳הןוק נעשטימט םון זולע שטיםיבןורעכםינטע אידן ניםיאידן אק װןוליקרײז װזורשעישטןוט . . . 55,68% 75,39% ל$דזישטןוט .... 73,95% 81,92% לןודזיקרײז(ק לןוד־־) . 72,06% 84,94% קוטנא...... 80,09% 86,05% דןףרב^ װאו די אידישע םזוםן װןולטן, דןוכט זיך, בןןדזורםט זײן זום אקטױוםטן — אק װזורשע—, דןורט איז דער םו־ןך צענט םון דער אידישער שטיםיבזורעכטינםער בזוםעלקערוננ, װןוס הןוט זיך בזוםײלינט אין די װזולן, נעװען זו םך.קלענער, װי אק זולע זוגדערע װזוליקרײק. אםילו אק יענע װזול^זוצידקן םק װזורשע, װאו די בזוםעלקערוננ בזושטײט אויף נזונצע 50 און נןוךי םער םדןןצענט םון אידן, איז דעד זובםענטעאיזם צװישן די אידישע װײלער נעװען זו נרעםערער, אײדער בןן די ניםיאידישע װיילער. די אידישע םררען הןןבן אוםעטום גענוטען א קלענערן ןונםײל אק די װזולן, אײרער די אידישע םענער. ס׳הןובן נעשםיםט ז 44א44 4^^4^ ^4^^^ םון זורע שטיםיבזורעכ• 1 םינםע אידישע םרױען םענער 49,00% 6340% - - - * ^4^4^44 ^^4.44 אק װןןל״קױמ ♦ ♦ * 69,68% 78,61% * * ל^דז״מ&ו^ו ♦ ♦ 6748% 7640% 40^^ \ * 4461^4/ * ׳* ל^ײיקױמ (^ן ל^די) ♦ 76,78% 8342% די אידישע םרויען הןןבן גענומען אק די װזולן זו םיל קלענעוק ןונטײל זוםילו םון די ניטיאידישע םרױען. םיר זעהען, ןך ם׳הןוק נעשםיטט. ןןט הןןנן םיר נןוך בולטערע ציםעדן. םירן םזורנלײכן די צןול שםימען, װןום דער ״בונד״ הןוט צזוקומען אין 1922 אק די װזולשזוצירקן װזורשעישםןוט, ביזוליסטןוק, לןך־זישטןוט, לוגלק, לעםבערגישטןונג סטזוניסלזוװ און םינםק אק די צןול שטיםען, חורם בזוקוםק. וקום ױ לינקע *ועלייציק ה$ב %*ןדי 2קל וסי&ק *זל״ש״נו מתולײ־ םײמםומײ־ •יןײמ־ נחסר סנד נןםק םון װאל־מצירק (י00י?| ונד מ ױמוי־ 00י9| 6,4 1208 18986 — , — 5545 214 2621 12192 7,6! 357 4706 8,7 303 3491 לעפבערג״שם^ס ..... 2,0 73 3582 124 287 2302 9,5 4849 50804 אין *לע 7 בזוצירקן . ם׳בזוקוםט זיך אויף זוזזו אוםן,ןןז די םועלי״ציוניםםישע שטי• םען הןובן בםעט אוםעטום אויםנעםזוכט א קלײנעם םרןוצענט םק די בונדיסטישע. אין זולנעםיק מאכן איצם אוים די םועלי־צױני• םטישע שטיםען זונ׳ערך 17 םרןוצענט םון די בונדיםטישע♦ םזורי קערם, אק 1919<ק יןןר הןוק די םועלי׳ציק נעהזוט אויף 344 םרןוצענט םער שטינדק, אײדער די בונדיםטישע נרוםע^ םיר גײן איבער צו ױ אידישע דעםוםןוםן, ורןףס זײנק דורכ• נענאגנק אין םײם בזו ױ לעצטע װזולן. — װיםיל זײנק זײ ' םןוו־זון אק צד װןוסערע םןורטײק נעהעזק זײ? צווישן זולע 444 דעםוטזוטן םון דעם נײ<עװײלק סײם ױנק םזוחק אידישע דעםוםזונק — 45 ד. ד- 7,9 •דןךנענט םק דער זולנעםײנער צןול. זוז ם׳זןול נןוך צורעכגק ױ דױי איזקידעםו• םזוםן, װןום זײנק דורכגענװגנק אין םײם אויף דער ליסםע םון דער םױלישער סןוציזוליסטישער *זורםײ (4 4 ם.), הןובן םיר אינם איצטיגן קײם 38 אידןידעםוםזוטן, ד. הי שין 6׳8 •רןךנענט םונם נןונק םײם. 34 םק ױ אידישע דעםוםזונק ױנק דורכנעגןונגק אויף דער ליםטע םק דעס נזוציןונזוליטעטןיבלןוק. 13 םק ױ — 38 •־זוצ. — נײן זוריק אק םזורלזוםענטןורישן קלוב םון אידישן נזוציןונזול• חונק 15|ד. ד״ 44 םרןוצענט—נײן זורײן אין םזורלזוםענטזורישן קלוב םון ױ מזרדאזוליצישע זי״ןן 6 דעםוטזוםן, ד. ד* 15 םרןךג — נעהעדן צום *זורלזומענםזורישן קלוב םון זבודת שלוטי אמוני ישראל אק 1 דעםוטזונג ד. ד״ 3 *רןוצעננג נעהערט צום *זורלזוי טענטזוױשן קלוב םונם צענטרזולן איױשן םוחריסםזוראיק. לױם ױער *זורטײיןוננעהעדיגקײם טיילן זיך ױ 36 אידישע —חוס מאנט אױס 424 •רןךג 15 . . ^^^^^44■^ 44^^ 4 דעאוסאכק אױף; ״ 17,1 ״ // // 6 . . ״ 17,1 ״ // // ~ 6 . . שלוםי א״י . . ״ 8,6 ״ // // 3 . . // 2/9 // // // 1 . . *ועלי׳שיק*) . . // 2/9 // // י— // 1 . . // 8/6 // // // 3 * ♦ אום*ןורםײאישע סףהבל 35 דעםוםזוםן — ס,סס1 •חו^ •) דורכגענאנמן אױף דזנר ליסנרג םק נזוצקונזןריטעטן בל$ק.