Bleṭer far idisher demografye, sṭaṭisṭik un eḳonomiḳ · 1923-01-01 · Nummer 2 (15. April) - נומער 2 · p. [Seite]

45 סורזײגײועײעד >*ח*ײ6<ע 9*ד■ *ץ <178 גמ 17•!. >6 2 חדמוניםליך האבן נעה*ט די בעלי<תים םק דעד שטאם בארדיפמועזז קךליך דגגסה םק #רענדעס — 3*79,1 רדנל. במעט (ן נאנצע העלםט םק דעם ןןרענדע<עלם איז זןרײנ• נעםאלן םןוק *רענדידן דעם םארקויף םק םשקאות. דער האנדל םיט בראנםן און םים אנדעדע שטארקע םשקאות, שוק ניט רעדנדינ װענן דער שײנקעדײ, אמ נעלינן כםעט אױסשליס׳ ליך אין אמײשע הענם. אין נאנץ קיעװער טבעדניע, לםשל, אמ םןןרקױםס נעװאוק םון די נוט׳כןןזמוער, װ$ס זײ .זײנק נעזדען די נעלי׳במים םון די עראלניעם, אין 1847<ק י$ר — 1,026,356 עםער בראנםן. םון דעם איז דורכנענאננק דודך אידישע הענט 162,ס;7 עםעד ןקיעד 70 םראצענט. די שײנקעדײ, װי םיר הןןבן שוין נעזאנט, אמ נןןך דעטאלט געװק גםעם אױסשליםליך ןן אידישע םרנםה אק הןןט ינאך םארנוטק א בבבודינן ןקט אין אידישן לעק. אין םןורנלײך אכער פים *178<ק יןןר הןןם די שײנקערײ א סך םארלןןרן. אק *178<ק יןור הןןבן נעלעבם םון שײנקערײ בםעט א נאנץ םערטל םק דעד אידישעד קהלה (24,3 םרןקנענט) אק אק 1849<ק האנן נעהאט חלנד, םון דער דןקינער םיאוסער םרנסה םך׳הכל 6,3 םרןקנענט םון אלע בארדיטשעװער אידן. װענן אלע איבערינע םרןןםעסיןונעלע נרוםעס װעלן םיר רעדן שםעםער אין זװזאםענהןונג םיט די דאכק פק 897ו<ק*יןןר. 111 1 אײדער טיר נײק ־איבער צו טןזבעלע 11, װ$ס גיט אונז די באשעםטינוננק םק די בארדיטשעװער אידן אק 1897<ק יןק, װעלן םיד ברײננק די ידיעות װענן נעשלעכט׳ אץ עלםער׳בוזא־ םענשטעל םון די בארדיטשעװער אידן אין דעם דןךינן יןך. די ב*רדיסשעװער אידן לויס געשלעכט און עלםער (1897)• 1)411 91))±1>ס0 1)1■ *)9)14111)8 ■1 *)1ו1 )01 םך־הבל םרויען םענער —-^.געשלדכס עלםער ׳—— 1225 588 637 אינגער םק 1 יאר 9264 4652 4612 םון 1 ביז 9 ״ 9870 5499 4431 ״ 10 ״ 19 .. 6924 3707 3217 ״ 20 ״ 29 ״ 4768 2528 2240 ״ 30 ״ 39 .. * 3746 1971 1775 ״ 40 ״ ״ ״ 2838 1561 1277 ״ 50*״ 69 ״ 2480 1217 1263 60 יאר און םער 10 7 3 םון או&גאקאנסן עלסער 41125 21,670 19,455 אינגאנצן די אלנעםײנע צ*ל איק, װןןס װערט דןן ןןננעװיק, םאלט ניט צינױף .םים דער גןך אין ןךהויב ארםיקל ןןננענעבענער ציםער. דןןס דערקלערם ױך דערםים, װןןס דןןרם װעדם נענוםען די צןןל אידן םק אידישן נלױבן און בײם אײנםײלן די איזק לוים נע׳ שלעכט און עלםער, װי אויך מ די משעםטינונגק, װערן שוק נערעכנם נןןר די אידן, חאס האבן אננענעבן אידיש טאר זײעד םוטער׳שםראך. די נ$ר װאס נעבראכטע ציםערן װעלן נאקוםק םעד אינ׳ הןןלט און זק, װק םיר װעלן אויסרעכענק, װיםיל קוםם אויס 18׳טן יןןרהונדערם אמ דאס םםש א נאגצע איבעדקערעניש — אין 1789<ק יןןר הןןבן די םארםיטלער׳עלעטענפק אויסנעםאכט סער פון 70 םדןךנענם אק די ארנעטנדינע םך׳הבל א םערטל םון אלע אידך, שםעטער םים 60 יאר םאכן שוין אוים די םאדסיטלער׳ קלאסן װײנינער םק א םערםל אק די ארבעטנדינע עלעטענפק מער פק א העלםט (טים א טײל םון די םאג׳ארבעטער). די דןן׳ זינע עדשײנוננ װערם אונז קלאר, װען םיר דערםאגק דך, אז נארדיטשעװ איז נעװען אין ךער ערשםער העלםט םון 19<ק יארהונדערט דאס, װאם װארשע איז נעװ$רן אין דעד צװײםער העלםט — דער צענםר םון דער הומיאינדוסטריע. םארשםײט ,ױך, אז אק במות, אק םינאנציעלן אוםקער, קןק מען ניט םאר׳ נלײכן די צװײ ערטער. נ$ר נעםט םען דעם מאסשםאכ םון יענער צײם, טוז םק קוםען צום אױסםיר, אז באױרימשעװ האט בערך פאףקױםם םאר דער םראװינץ א סך אױסגעארבעטע אױםן ארם םראדוקפק. װי םיר װעלן זעהק שםעטער םון די דאפק םון 1897<ק יאר האט די װײטערדינע אנטװיקלוגג נעםירט דערצו, אז דער םארטיטלער״עלעםענט אמ אק דעד צװײטער העלםט םק 19<ק יארהונדערט שטארקער אױםנעװאקסן, װי די ארבעטנדינע קלאסן. בארדיטשעװ האם אננעהויבן םארקויםן א םך םעו״ םרעמדע םחורות, װארשעװער, טאםקװער און אױםלענדישע, אײדער אויםארנעפק אײנענע. םיר נײען איבער צו די באזונדערע נרוםעם,. טיר װעק ױך ניט אםשטעלן אויף אלע נרוםעס, װײל צו א סך םון זײ װעט אונז נאך אויסקומק ױך אוםקערן, װק םיר װעלן רעדן װענן די דאטן םק 1897׳טן יאר. די נרוםע ארענדארן שטעלט םאר םיט ױך א באזונדערן הי׳ סטארישן אינטערעס — אק 1897<ק יאר האט ױ שוין אק לעבן געםעלט. װי םיר זעהק םון די טאבעלע האבן נעלעבט אק *184 םק ארענדארײ םך׳הכל 124 נםשות — די דאזינע נרוםע האט אבער פארנוםען א װיכטינן ארם אק לעק און האפרנעשםילט א סך א גרעסערע ראלע װי איד איז נעקומען לױט איר צאל. כדי צו באקומען א םארשמעלונג װענן די הכנםות םון די ארענדעס םון די נוט׳באױצער — די בעלי<תים םון בארדיםשעװ, װעלן םיר ברײננק םאלנגדיגע ציםער: די הכגםות םון די יריצים םון *ו־ענדעס סאר ס1 יאר (1839-1848)• ■1)91)81 ■)4 סז!))11 •)9*1)0 1)4 01( 00(1x1 .(109-1848) סז1ו1 ■9)1 ■1 די סוסע נעלס א ר ע נ ד ע ם קןי• ײבלען 87 392,069 משקאות 41 18^00 װאג 95 102,409 האנדל־שםײער 36 45382 ליכם 57 32337 םילן 27 1352 סיש־געםאנג 38 82,649 ביר־קאכן אק אײװךסארקויף 20 1.810 שחיסה 50 26.641 םראקםירן׳ םאשע אק אנדערע ■אלאסקעס אויף צו םארקויםן - 20,592 דזשעגעכץ און פאר די •לעצער׳ װאס זײנען סארנופען סון נע־ קערס און איגערקױ־סערס 85 61,541 חייוער צינז 90 6,150 אױסארגעסונג סון ציגל 29 791,988 סך־הבל