Bleṭer far idisher demografye, sṭaṭisṭik un eḳonomiḳ · 1923-01-01 · Nummer 2 (15. April) - נומער 2 · p. [Seite]

־■׳• וי $9 1יאמ50ואא0|ןי0״1 11י^11יײל^^^י|5*|^יי^יי־י5^׳^״ן■'' ג ־■•!"׳♦ ז-^^חןילי ׳-אג׳״י■ "־״׳י״לן״סי* ־'• יי־י' 2 4|בארױטשעװער ><יד<<סוע קהיה טץ 1789 נמ 1917> >ןז בא די מןרנדפולער, בןןזונדעדם כ% די שײנקערס, זץנן דך די םאסיװע םיטנלידער םון ח5ד םאםיליע אין $ן נאנץ גרויסעד מאס מטײלינם *יןן דעד באשעםטינוננ. אלנםאלם איז קלאר, *ז יעדע םאדםיםלערײיםרנםה ה$ם נענעק םער םעגליכקײםן זנום אױםהאלםן א נרעםעדע םאםיליע, װי װעלכע ם׳נים איז ארבעם׳ ב$ךםעםםינוננ> ס * װענן דעד בארדיםשעװער קהלה אין םים׳ן םון 1#<ק יןןר׳ הונדערם םארםאנן םיר * םך אינםערעסאנטעדן אק זאםטיגעק מאםעדיאל, װי דער אויק<עבראכםער. די םאבעלע 1, װ$ם גים אונז די באשעםםינוננק םון די כארדיטשעװעד אידן אין 184#״טן קןר, נרײננן םיד כםעם ק ענדעדוגגק אזױ, װי ד אוז נעבראכט בא םונדוקלײען אין בוך (זעה םוך ארטיקל). םיד ה$בן נ^ר נעםאכט די $םםײלן און די םוב־אםםײלן; ה$בן אויםנערעכנט די םקןבענטן םון רײכע, פיםעלע און $ריםע אין יעדער נרוטע און קןבן אונטעתעםירט די םך׳הבל׳ם. םונחקלײ ה$ט, װי ם׳װײזם אױם, #•נעשריבן די טאבעלע םון די ביכער םון קהל> אויב בגונע בום באשטיםק די םאםעדיעלע לאנע םון די אײנװאױנער הןןם געק$נם זײן און ס׳איז םםמםא נעװים געװק נעטנ םיםברױכן, איז ניםא קײן שוםי נרונם צו שטעלן אק םםק די דאםן בנונע *ו דעד •ראםעםיא׳' נעלער ,אננעהעדינקײט. ד$ך האלנק םיר םאר םענליך אויסי נוצן יאויך די טײלונג אויף דרײ קאםענ$ריעם — רײכע, םיטעלע אק ןןרעםע —׳< מחםת, ראשית, בא <רויסע צאלן, װי אין נעגעבענעם םאל, װערן די םיסברױכן בםל כששים און, שניז/ רײזם דך ארױם םונם מאםעױאל אלײן, אז די דןןזינע טײלונג איז נים סותר די אויסםירן, װןןם םק קןןן םאכן םון די דאטן װענן דער •ראםעסיאנעלער אננעהערינקײט. םיר נײען איבער צום אינהאלט םון דער טאבעלע. לױס דעד דןקינעד טאבעלע קוםם אוים, *ז דורכשגיטליך םאלט אױף אײן םאםיליע 6,34 נםשות. אינטערעםאנם איז, װאם שוין דעי מאלם, צוױק םיט 70 יאר, האם ױ דײכע םאםיליע נעהאם װײ^ נינער קינדער װי ױ ןךיםע. ןןזוי איז אױסנעקומק גםשווז אויף -איץ םש*חה: 1) מ ױ ױיכע . . ..5,75 2) ״ ״ םיטעלע ..*5,97 3) ״ ״ $ריםע . ..8*/6 דןןס זעלבע חזרם דך איבער, װק םיר נעטען ױ דורכ• שניטליכע צןןל נםשות אויף אײן םאמיליע בא בןןזונדערע םא> ציאלע ןךעד •ו־אםעםיאנעלע קאאענאריעפ. אזױ איז אױםנעי קוםען אויף אײן םש*זה נםשז־ת: 1) באדי םןןרמיטלער.5,73 2) ״ , ארבעםנדינע ..5,83 3) ״ ״ אוםבןןשטימטע פרןןפעםיעם . 7,04 4) , ״ ט$נין*רבעטער.7,72 םון רערזעלבער טאבעלע 1 זעהק םיר, אז נןןר 3,9 •ראי צענט םון אלע בארדיםשעװער אידן דינק צונערעכנם נעװןןרן צו ױ ױיכק 18,1 םרןןצענט צו ױ מיטעלע אז׳ן נאנצע 78,0 •האי צענם — םער םון דרײ םערטל — האבן נעהערט צו דעד ק*י טענןןריע ןןריםע. דער םחבד, בא װעלכן םיר הןןבן נענוםען ױ נעבראכטע ט* בעלע, כ0לט אזוי ד*ס לעק םון ױ דאםאלטינע בארדיטשעװער אידן: י ראשית דארף מען באםערקן, ןןז ױ קאםענןךיע הויז׳בןוזיצער איז נעװים בןושםאנק םון ארענדארן, םוחרים און אנדעדע םןןד• מיטלערישע עלעמענטן״ ױ הויז׳מויצער װעלן דעריבער גא אונז אומעפום םןןררעכנט װעדן צװישן ױ םארםיטלערישע קלאסן. טיילן טיר אלע אײנװאױגער םון בארדיטשעװ לױם דעם םקור םון •ױנםר״ לויט דעם, םון װןןס ױ הןןבן באקומען חיונת קןק םק אײנשםעלן דױי נרוםעם^ 1) םארםיטלער םון םארשײדענע םינים (שײנקער,־קרעםער און הויז׳בןךיצער), 2) ארבעטנױנע עלעםעננק (בעלי׳םלאכות און םשרתים און ױנסטן). 3) ןןן באשםיםטע םרןןםעםיעס, םון װעלכע ױ מערהײט דינק געװען םםמםא ןך־יםע לײט, װןןס הןןבן נעלעבט אויםן דשבון םון קהל. לױט דעם דןןדנן טײלן קוטט אויס, ןך 1) םון םארםיםלעױי הןןבן נעלעבט אק בארדיטשעװ 1388 אידישע נםשות — 71,17 פרןךנענט םון אלע אידן; 2) םון ארבעט — 498 נםשות ןןדער 25,53 •רןךנענט און 3) םון ניט באשטיםטע םרןןםעםיעם, ױכ־ מיגעד םון צדקה — 65 נםשות ןןדער 3,30 •רןןצענט. ױ שײנקעױי הןןט צו יענער צײט, צום סוף םון אכםצענטן יארד.ונדערט, םארנוםק דןןם ערשםע ןךיס אין עקןךןןםישן לעבן םון אוקראאינישן אידנטום און אםילו אין אזא בערך נרויםע קהלת ־ וױ ױ בארדיטשעװער, םארנעםט ױ דןךינע םרנסה דעם אויבן׳ןק. פון. שײנקעױי הןןבן׳ געלעבט דעמןןלט אין בארדיטשעװ 474 נםשות ןןדער 24,3 םרןןצענט, װק םון מלאכה ה$בן נעצױנן היונה סך׳הכל 298 נםשות ןןדער 15,3 •ראצענט. מיר ק$נק ניט טײלן די דעמןןלטינע אידישע באםעלקערונג פון בארדיטשעװ אויף אקםיװע און םאםיװע עלעמענםן, װײל םיר װײסן ניט, אויף װיםיל ױ םרױען און אויך ױ רערװאקםעגע קינדער ױינק נעװען באטײלינט אץ דער םרנסה םונם הויםט• נליד םוץ דער םאםיליע. ױ צןןל ןןבער םרױק און קעדער, ו0ם ם׳קוםט ןק אויף איץ דערװאקםענעם םאנסביל, װעלכער איז נע־ וױם ןןםט ניט צ$ר דער ה^־םט •רנםה־נעבער, נןןר אויך דער .אײנצינער •רנםד*נעב£ר אץ דער םאמיליע, איז נעװיס זעהו־ כארקאטעױםטיש ץ&ר דער עקןךןןמישער לאגע םון יעדער םרןן־ פעסיאנעלער גרוםע. םיר װעלן דערום ברײננק ױ דורכשניט־ ליכע צאל םרױק ׳און קינדער אויף איץ הױםט םרנסד<עבער בא פארשײדענע •ראצ^וסיאנעלע נרוםעם. ױ דודכשגיטליכע צאל םרױק און קעדער אויף איץ הויםפ םרנסה־נעבער אמ געװען: 1) בא שײנקערם..־ . 3,12 2) , הױז׳בןוזיצער.2,17 3) ״ קרעמער. 2/81 . םארמיטלער בכלל ......... 2,66 4) בא בעלי״םלאכות. .......... 2,13 5) ״ משרתים אץ ױנסטן.1,63 , או־בעטנױנע עלעםענטן.1,91 י 6) בא ניט באשטיםטע םרןןםעסיעס.1,50 , דער נאנצער באםעלקערונג.2,32 מיר זעהען, אז בא ױ םארםיטלער האט יעדער ראש םון חד םאםיליע אויסגעהאלמן א נרעסערע צאל •אסיװע עלעמענטן, װי בא ױ ארבעטנױנע עלעםענטן. םען דאדף אבעד נעדײנק,