Bleṭer far idisher demografye, sṭaṭisṭik un eḳonomiḳ · 1923-01-01 · Nummer 1 (Februar) - נומער 1 · p. [Seite]

10 * 16 1 ד-ר,.יעקנ םעגסל װיקלונמ װ*לט כדאי ף׳ין א קוק טדן אױף דער םארטײמנג םון די אידן צװישן פמרשײדענע קאנטן סון דײטשלאנד (טאנללע 11). נישט קוקנדינ ז׳ערויף, װ$ם נןןך דער םלחםה ה$נן דך די נאדינ׳ גוננק ערטעדװײד שסארק געניטן, זײנק סוף נל סוף ל כאראק• טעריסטישע טענדעסק נענליגן די אײנענע♦ ס׳איז כדאי נו גאםערקן, אז א דאגק דער שטארקער אינדי נראציע םק מזרו/ איז *־ײםן, מער נןןך װי אין 1910 יןןר, געת$רן דער װיכטינסטער קאנט םאר ק$גנענטר*ניע םון אידן אין דײטשי לאנד. צולינ עק$נןןמישע׳ •#ליטישע און היסט^רישע טעםים איז אײן ק$)נט טערער, דער אנדערעד װינ^ער נאװאױנט ■םון אידן. $ט איז דער ג$ר קלײנעד םרןןצענט םון אידן אין זמקסן א םויעל ױצא דעדםון, וז$ס גמ אין דער םים םון •1 יןף־הונדעדט ה$נן אידן דןןו־ט נישט געהאט קײן װאוינרעכס. אין די םיטעלע און קלײנע םלוכות זײנק נעװען ענליכע נאדינגוננק. םארקערם, אין העםן און גאדען, װאו די פ^ליטישע גדטואציע איז נעװען פאר זײ * נינצינע, הןןבן אידן נעװאױנט צעשטרײט אינערן גאנצן לאנד. דער צםון םון דײטשלאנד איז םאר דעד אידישער גאםעל• קערוננ $ן אן ערך א שטארקערער צוציהוננםםונקט, אײדער םארי דער דײטשער נאםעלקערונג גוםא. בעת אין צםון־דײטשלאנד <ד. ה. אין פרײסן, לונעק, האטנורנ און נרעםק) געםינק זיך 66% םון דער נאנצער דײםשישער באםעלקעחע, 3ענן דןף־ט 76% םק אלע דײטשישע אידן. דער דםק םונם דײטשען.עק$נ$* םישן לענן איז אין צטוןי און מערכידײםשלאנד. ם׳איז קל$ר,' אז דער דןךינעד םאקט ה$ט אין א גו־ױםעד ם$ם םשםיע נעװק ארף דער קןןנצענני־אציע םק די אידן אין דעם #נגעװיזענקן; קאנמי! םיר גײק אינער צו דער *נטװיקלונג םון דעד איז־ישער באיי םעלקעדוננ אין םשך םון די לעצםע 60 י$ר.! אםילו *ן אויננאױםינער נליק אױף דער טאנעלע ם4 קק דעדװײק, *ז דעד •רןןצענט םון אידן נגונע דער גאגצער באי םעלקערוננ איז נעװןןרן אלץ קלענעד אק קלענער. נעת אין 1871 , י$ר איז אויםנעקוםען אױף 10,000 נםשות אין דײטשלאנד 5*1 איזץ,איז איןסגסגיןןר אויסגעקוםען סןר95 אידן. אק נ^ר װײל, דײטשלאנד הןןט םארלןף־ן םון דעד םלחמה בםעט א זעקםיםילי• ו אניקע נאםעלקערוננ אק בא די אידן איז צונעקוםק א נרויםער צושטרןןם םק םזדחיאידן, איז װידעד דעד םרןןצענט םון די אידן | װ#לט נעדארסט נלײנן גןןר 614460 אידישע נםשות אין דײטשלאנד, אחוץ תם הןןט דײטשלאנד םארלוירן די םןןלננ• .דיגע נעניםף טאבעלע 4 םיט 30483 אידן 1) עלזאסילן^טױננק ן // ״ 1,350 2) םעםעלינעניט // ״ 340 3) אנדעױעיטײלן םק םזרחיםרײסן // ״ 2,717 4) דאנצינ // ״ 7,609 5) אנדעדע טײלן םק מעדביםרײםן ־// ״ 24414 6) םו^ן // ״ 6485 7) געןױסע טײלן םון שלעזיע // ״ 32 8> נױלן *םק שלעזװיניהןןלשטײן // ״ 23 ,ס) טײלן םון ױין<עביט 74,152 אידן סך׳הנל . ארןןםרעכגענדינ די דןךיגע ז9ןןל םק 614460, באקוםט טען א באםעלקעז־וגנ םק 540408 אידן אין דײטשלאנד, דןןס איז $נער נ$ך לאנג ניט די ױכטיגע צ$ל. םיר װעק באלד ןןנװײק די סיבות, צוליב װעלכע ד װערם א סך נרעסער. ם׳איז א םאקט, אז םק די ו>נגעװאררענע נעביק נײט א שטארקע כװאליע סק עמיגראנטץ קק דײטשלאנד. םון םויק, םזרחי און םערביםרײסן רעכגט םען, אז ם׳הןןבן אױםנעװאנדערט בערך 75%, ד. ד״ 24,646, םק אויבערשלעזיע 50% ד. ד״ בערך סססנ איז־ן, אינאײי נעם איז דןןם ןלםןןױטיװער ױוח םק 27,646 נםשוו4 אחוץ דעם זײנק נ^ך ארײננעקוטק םאר דער םלחםהיצײם אק אין ױ לעצטע אוטרוהינע יןןדן םק םוילן, דטע י אק רוםלאנד בערך ססס,75 מזרח׳*יךן. קוםט אוים, אז נםך דגל לעק איצט אין םארקלע״ נערנק,דײםשל8ןמי ססס,615 אידן ד. י4 אז ױ צןןל אידן איז איצט אין םארקלענעדנק דײטשלאנד בםעט ױ זעלגיגע, װי אין סזסז י#ר. דעד דןןזינער אויםםיר איז א איבעדחושענױנעד, בםרם אז םען נעםט אין אכט ױ. אלנעםײנע םטאטיסטיק םק דײטשקןזנד, לױם װעלכעד ױ ױיטשישע באםעלקעדונג איז נעװןןדן $ױמער בדט 5,750,000 נםשװ4 (םון 64,025,093 אין סגסזיטן יקר איז ד ארןןםנעמולן אױף 59,181412 אין 1022). טק דעם איז געדרינגק, אז דער •רןןצענט םקדעראח־ישער נאםעלקערוגג גנוגע דער גאנצער באםעלקערונג םון דײטשלאנד איז) איצם * נרעםערער אײז־ער אין 1010 יקר. ., ר ' אײדער םיר װעלן דך םןןרנעםען םיט דער היסטןף־ישער אנםי 1 י טאנעלע 41 (די צןןלן װעגן עלזאם׳לן^טױננק זײנק ארױםנעלןקט). םק הונדערס אידן הןןנן געװאװאויגם אץ קןןגט סון זענדערס,סון דער *לגעפײנער מםעלקעוזװג הןםנן געװאוינס אין קאנס /0 ס/ םון-א י דן א י ד ן ייגאנצע נןםעלקערונג ־י ק * נ ס ז 71,2 63,7 1,04 415,926 40,165,219 •רײסן 9,4 10,9 0,80 55,065 6,887,291 באיערן 3,0 ,־ 6י7 0,37 17,587 4,806,661 מקסן 2,1 3,9 0,49 11,982 2,437,574 װירטןםנערג 4׳4 3,4 1,21 25,896 2,142,833 - מיקן 4,1 2,0 1,88 24,063 1,282,051 . העסםען 5,8 8,5 0,64 34,019 5,330350 םיםןןלע אק קליינע םלוכות 100,0 100,0 0,93 584338 63,051,979 *ו נױה• 4